Bir Milletin Doğuşu

1923 yılı, Türk tarihinin en önemli dönüm noktalarından biridir. Bu yıl, altı yüz yılı aşkın bir süre ayakta kalan Osmanlı İmparatorluğu'nun yerine Ankara'da Türkiye Cumhuriyeti kuruldu. Değişiklik yalnızca yönetim biçimiyle sınırlı kalmadı; eğitimden hukuka, alfabeden ulusal kimliğe kadar pek çok alan yeniden biçimlendi.

1923年は、トルコの歴史で最も重要な転換点の一つです。この年、600年以上続いたオスマン帝国に代わって、アンカラでトルコ共和国が建国されました。変化は政治体制だけにとどまらず、教育から法律、文字から国民としてのアイデンティティに至るまで、多くの分野が新たな形に作り直されました。

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Osmanlı toprakları paylaşılmaya başlandı. İstanbul işgal edildi; Anadolu'nun büyük bölümüne de yabancı askerler yerleşti. Cumhuriyetin hikâyesi, umudun neredeyse tükendiği bu günlerde örgütlenen bir direnişle başlar.

第一次世界大戦の後、オスマン帝国の領土は分割され始めました。イスタンブールは占領され、アナトリアの大部分にも外国の軍隊が居座りました。共和国の物語は、希望がほとんど尽きかけたこの時期に組織された抵抗運動から始まります。

Osmanlı Devleti, 30 Ekim 1918'de Limni adasındaki Mondros limanında imzalanan ateşkesle Birinci Dünya Savaşı'ndan yenik çekildi. İki hafta sonra İtilaf Devletleri'nin savaş gemileri İstanbul önlerine demir attı. Ardından Anadolu'nun çeşitli bölgelerine İngiliz, Fransız ve İtalyan askerleri çıkarıldı. 15 Mayıs 1919'da ise Yunan ordusu İzmir'i işgal etti.

1918年10月30日、リムノス島のムドロス港で休戦協定が結ばれ、オスマン国家は敗者として第一次世界大戦から退きました。2週間後、連合国の軍艦がイスタンブールの沖に錨を下ろしました。その後、アナトリア各地にイギリス、フランス、イタリアの部隊が上陸しました。そして1919年5月15日には、ギリシャ軍がイズミルを占領しました。

Dört gün sonra, 19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal Samsun'a çıktı. Dokuzuncu Ordu Müfettişi sıfatıyla bölgedeki asayişi sağlamakla görevlendirilmişti. Asıl amacı ise dağınık direniş gruplarını birleştirmek ve işgale karşı düzenli bir mücadele başlatmaktı. 19 Mayıs, bugün Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı olarak kutlanır.

その4日後の1919年5月19日、ムスタファ・ケマルはサムスンに上陸しました。彼は第9軍監察官として、この地域の治安維持を任されていました。しかし本当の目的は、ばらばらの抵抗グループをまとめ、占領に対する組織的な戦いを始めることでした。5月19日は今日、「アタテュルクを記念する青少年とスポーツの日」として祝われています。

Mustafa Kemal, kısa sürede ülke çapında bir örgütlenme kurdu. Temmuz 1919'da Erzurum'da, Eylül 1919'da ise Sivas'ta kongreler toplandı. Bu kongrelerde vatanın bölünmez bir bütün olduğu ve milletin geleceğine yine milletin karar vereceği ilan edildi.

ムスタファ・ケマルは、短期間のうちに全国規模の組織を築きました。1919年7月にはエルズルムで、9月にはスィヴァスで会議が開かれました。これらの会議では、祖国は分けることのできない一体であり、国民の将来は国民自身が決めると宣言されました。

Sivas Kongresi, millî mücadelenin dönüm noktalarından biri oldu. Yurdun dört bir yanındaki direniş dernekleri burada "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleşti; böylece yerel direnişler tek bir ulusal harekete dönüştü. Mustafa Kemal ve arkadaşları, Aralık 1919'da Ankara'ya geçti. İşgal bölgelerinden uzak olan ve demiryolu üzerinde bulunan bu küçük şehir, kısa sürede millî hareketin merkezi hâline geldi.

スィヴァス会議は、国民闘争の転換点の一つとなりました。ここで国中の抵抗団体が「アナトリア・ルメリ権利擁護協会」の名のもとに一つにまとまり、各地の抵抗は一つの国民運動へと変わりました。1919年12月、ムスタファ・ケマルと仲間たちはアンカラに移りました。占領地域から遠く、鉄道沿いにあったこの小さな町は、まもなく国民運動の中心となりました。

Türkiye Büyük Millet Meclisi, 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı. İstanbul'daki padişah hükümeti, işgal kuvvetlerinin denetimi altındaydı. Bu nedenle Meclis, yasa yapmanın yanı sıra hükümeti de kendi içinden kurdu. 23 Nisan, bugün Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak kutlanır.

1920年4月23日、アンカラでトルコ大国民議会が開かれました。イスタンブールのスルタン政府は、占領軍の支配下にありました。そのため議会は、法律を作るだけでなく、議員の中から政府も組織しました。4月23日は今日、「国家主権と子どもの日」として祝われています。

Mustafa Kemal, Meclis Başkanı seçildi. Meclisin açılmasıyla yeni bir ilke hayata geçti: Yönetme yetkisi artık padişahtan değil, milletten geliyordu. 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla bu ilke, kurulacak cumhuriyetin temel taşı oldu.

ムスタファ・ケマルは議長に選ばれました。議会の開設によって、新しい原則が実現しました。国を治める権限は、もはやスルタンではなく国民から生じるものとなったのです。1922年11月1日にスルタン制が廃止されると、この原則はやがて生まれる共和国の礎となりました。

Kurtuluş Savaşı 1919'dan 1922'ye kadar sürdü ve birkaç cephede birden yürütüldü. Doğuda 1920'de Ermenistan'a karşı savaşıldı. Güneyde Antep, Maraş ve Urfa çevresinde Fransız kuvvetleriyle çatışmalar yaşandı. En uzun ve en kanlı mücadele ise batıda Yunan ordusuna karşı verildi; 1921'deki Sakarya Meydan Muharebesi tam 22 gün sürdü.

独立戦争は1919年から1922年まで続き、いくつもの戦線で同時に戦われました。東部では1920年にアルメニアと戦いました。南部ではアンテプ、マラシュ、ウルファ周辺でフランス軍と衝突しました。しかし最も長く、最も血なまぐさい戦いは、西部でギリシャ軍を相手に繰り広げられました。1921年のサカリヤの戦いは、実に22日間続きました。

26 Ağustos 1922'de başlayan Büyük Taarruz, savaşın sonucunu belirledi ve Türk ordusu 9 Eylül'de İzmir'e girdi. 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması ile yeni Türkiye'nin sınırları uluslararası alanda tanındı. Böylece 1920'de imzalanan ama hiçbir zaman uygulanmayan Sevr Antlaşması'nın ağır şartları da tarihe karıştı.

1922年8月26日に始まった大攻勢が戦争の行方を決め、9月9日にはトルコ軍がイズミルに入りました。1923年7月24日に調印されたローザンヌ条約によって、新しいトルコの国境は国際的に承認されました。こうして、1920年に調印されながら一度も実施されなかったセーヴル条約の過酷な条件も、過去のものとなりました。

Lozan'dan sonra sıra yeni devletin yönetim biçimini belirlemeye geldi. 13 Ekim 1923'te Ankara başkent ilan edildi. 29 Ekim 1923 akşamı Meclis cumhuriyeti ilan etti ve Mustafa Kemal'i oybirliğiyle cumhurbaşkanı seçti. Başbakanlığa ise sonradan İnönü soyadını alacak olan İsmet Paşa getirildi.

ローザンヌ条約の後、新しい国家の政治体制を決める番が来ました。1923年10月13日、アンカラが首都と宣言されました。1923年10月29日の夜、議会は共和国の成立を宣言し、全会一致でムスタファ・ケマルを大統領に選びました。首相には、のちにイノニュの姓を名乗るイスメト・パシャが就きました。

Cumhuriyetin ilanı, yalnızca yönetim biçimini değiştirmekle kalmadı. Hanedana ve dinî meşruiyete dayanan Osmanlı düzeninin yerini, millî egemenliğe ve hukuka dayanan, zamanla laikliği de benimseyen yeni bir devlet anlayışı aldı. Meclis'in genel kurul salonunda bugün de "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" sözü yazılıdır.

共和国の宣言は、政治体制を変えただけではありませんでした。王朝と宗教的な正統性に基づくオスマン帝国の秩序に代わって、国民主権と法に基づき、やがて世俗主義も取り入れる新しい国家観が生まれました。議会の本会議場には、今も「主権は無条件に国民に属する」という言葉が掲げられています。

Cumhuriyetin ilanından sonra reformlar art arda geldi. 3 Mart 1924'te halifelik kaldırıldı ve Osmanlı hanedanının üyeleri yurt dışına çıkarıldı. Aynı yılın nisan ayında ise yeni bir anayasa kabul edildi.

共和国の宣言の後、改革が次々と行われました。1924年3月3日にはカリフ制が廃止され、オスマン王家の人々は国外に追放されました。同じ年の4月には、新しい憲法が採択されました。

1925'te tekke ve zaviyeler kapatıldı. 1926'da İsviçre Medeni Kanunu örnek alınarak hazırlanan Türk Medeni Kanunu yürürlüğe girdi. Bu kanunla çok eşlilik yasaklandı, kadınlar da boşanma davası açma hakkını elde etti. 1928'de "Devletin dini İslam'dır" ifadesi anayasadan çıkarıldı. Bütün bu değişiklikler, beş yıldan kısa bir sürede gerçekleştirildi.

1925年には、神秘主義教団の修道場や聖者廟が閉鎖されました。1926年には、スイス民法をモデルに作られたトルコ民法が施行されました。この法律によって一夫多妻制が禁止され、女性も離婚訴訟を起こす権利を得ました。1928年には「国家の宗教はイスラム教である」という文言が憲法から削除されました。これらの変化はすべて、5年足らずのうちに実現しました。

Ocak 1923'te Lozan'da imzalanan bir sözleşmeyle Türkiye ile Yunanistan arasında zorunlu nüfus mübadelesi kararlaştırıldı. Yaklaşık 1,2 milyon Ortodoks Hristiyan Türkiye'den Yunanistan'a, 400.000 kadar Müslüman da Yunanistan'dan Türkiye'ye göç etmek zorunda kaldı. Mübadelede dil ya da köken değil, din esas alındı. İstanbul Rumları ile Batı Trakya Müslümanları ise mübadelenin dışında tutuldu.

1923年1月にローザンヌで調印された協定により、トルコとギリシャの間で強制的な住民交換が決まりました。およそ120万人の正教徒がトルコからギリシャへ、約40万人のイスラム教徒がギリシャからトルコへの移住を余儀なくされました。交換の基準は言語や出自ではなく、宗教でした。イスタンブールのギリシャ人と西トラキアのイスラム教徒は、交換の対象から外されました。

Mübadele, kuşaklar boyunca aynı topraklarda yaşamış insanları yurtlarından kopardı. Kapadokya'nın Türkçe konuşan Ortodoks Karamanlıları Yunanistan'a, Rumca konuşan Girit Müslümanları ise Türkiye'ye gönderildi. Pek çok aile evini, tarlasını ve yakınlarının mezarlarını geride bıraktı. Mübadillerin anıları, bugün hem Türkiye'de hem de Yunanistan'da kitaplara, şarkılara ve filmlere konu olur.

住民交換は、何世代にもわたって同じ土地で暮らしてきた人々を故郷から引き離しました。カッパドキアのトルコ語を話す正教徒カラマンルたちはギリシャへ、ギリシャ語を話すクレタ島のイスラム教徒たちはトルコへ送られました。多くの家族が、家や畑、身内の墓を後に残しました。交換された人々の記憶は、今日トルコでもギリシャでも、本や歌、映画の題材となっています。

Cumhuriyetin kuruluşu, tarihçilerin bugün de tartıştığı bir miras bırakmıştır. Bir yanda hızlı modernleşme reformları, uluslararası alanda tanınan bağımsız bir devlet ve kadın hakları alanında erken atılmış adımlar bulunur. Öte yanda ise zorunlu nüfus hareketleri, farklı etnik ve dinî topluluklara yönelik politikalar ve uzun süren tek parti yönetimi sıkça eleştirilir.

共和国の建国は、歴史家たちが今も議論を続ける遺産を残しました。一方には、急速な近代化改革、国際的に承認された独立国家、そして女性の権利をめぐる早い時期の前進があります。もう一方では、強制的な住民の移動、さまざまな民族や宗教の共同体に対する政策、そして長く続いた一党支配がしばしば批判されます。

Laiklik, millî egemenlik ve Batı'ya yönelme, on yıllar boyunca Türk siyasetinin ana eksenini oluşturdu. Türkiye 1946'da çok partili hayata geçti, 1952'de NATO'ya katıldı ve 1987'de Avrupa Topluluğu'na üyelik başvurusunda bulundu. 1923'te savaştan yeni çıkmış yoksul bir tarım ülkesi olan Türkiye, sonraki on yıllarda sanayisi ve şehirleri hızla büyüyen bir ülkeye dönüştü.

何十年ものあいだ、世俗主義、国民主権、西洋志向がトルコ政治の主軸をなしてきました。トルコは1946年に複数政党制に移行し、1952年にNATOに加盟し、1987年には欧州共同体への加盟を申請しました。1923年のトルコは戦争を終えたばかりの貧しい農業国でしたが、その後の数十年で、産業と都市が急速に成長する国へと変わりました。

1923'te yalnızca yeni bir devlet değil, yeni bir düşünce biçimi de doğdu. Osmanlı'nın çöküşünün ardından yeni Türkiye, gelenekle modernlik arasındaki gerilimin içinde şekillendi. Bu süreç ne yalnızca bir zafer ne de yalnızca bir yıkım hikâyesiydi; içinde hem büyük bir değişim isteği hem de derin acılar vardı.

1923年には、新しい国家だけでなく、新しい考え方も生まれました。オスマン帝国の崩壊後、新しいトルコは伝統と近代のあいだの緊張の中で形づくられていきました。この過程は単なる勝利の物語でも、単なる破壊の物語でもありませんでした。そこには変化への強い願いと、深い苦しみの両方があったのです。

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu, bir imparatorluğun dağılıp yerine bir ulus devletin kurulmasının en iyi bilinen örneklerinden biridir. 1923'te başlayan değişim, birkaç yıl içinde ülkenin yazısından takvimine kadar pek çok şeyi yeniden biçimlendirdi.

トルコ共和国の建国は、帝国が解体し、その跡に国民国家が築かれた例として最もよく知られたものの一つです。1923年に始まった変化は、わずか数年のうちに、文字から暦に至るまで国の多くのものを作り変えました。