
Orta Asya'dan Anadolu'ya
中央アジアからアナトリアへ
重要単語
- bozkır草原
- göç移住
- göçebe遊牧の
- kültür文化
- medeniyet文明
- kağanlıkカガン国
- yazıt碑文
- miras遺産
- boy部族
- fetih征服
- ittifak同盟
- dönüm noktası転換点
すべての単語(26)
- zafer勝利
- yerleşmek定住する
- kimlikアイデンティティ
- uygarlık文明
- destan叙事詩
- yiğitlik勇敢さ
- onur名誉
- halıじゅうたん
- mimari建築
- folklor民間伝承
- kervansarayキャラバンサライ
- ticaret貿易
- anadil母国語
- mirasçı継承者
Türklerin tarihi, Moğolistan bozkırlarından Akdeniz kıyılarına uzanan uzun bir yolculuğun hikâyesidir. Bu yolculuk tek bir göçle tamamlanmadı, yüzyıllar boyunca dalga dalga sürdü. Türk boyları yol boyunca pek çok halkla ve kültürle karşılaştı.
トルコ人の歴史は、モンゴルの草原から地中海の岸辺まで続く長い旅の物語である。この旅は一度の移住で終わったのではなく、何世紀にもわたって波のように繰り返された。その途中で、テュルク系の諸部族は多くの民族や文化と出会った。
Göç eden boylar, yeni yurtlarına yalnızca atlarını ve çadırlarını getirmedi. Dillerini, inançlarını, destanlarını ve devlet kurma geleneklerini de beraberlerinde taşıdı. Bugün Türkiye'de konuşulan Türkçe, bu uzun yolculuğun en canlı izidir.
移住した部族が新しい土地に持ち込んだのは、馬とテントだけではなかった。言語や信仰、叙事詩、そして国家を築く伝統も携えていたのである。今日トルコで話されているトルコ語は、この長い旅の最も生き生きとした痕跡である。
Bozkırda Başlayan Hikâye
草原で始まった物語
Türklerin ataları, bugünkü Moğolistan, Güney Sibirya ve Kazakistan bozkırlarında göçebe olarak yaşıyordu. Hayatları at sırtında geçerdi. Sürülerini otlatmak için mevsimden mevsime yer değiştirir, keçe çadırlarda kalır, kımız içerlerdi. Usta binici ve okçu oldukları için savaşta da güçlüydüler.
トルコ人の祖先は、現在のモンゴル、南シベリア、カザフスタンの草原で遊牧生活を送っていた。その暮らしは馬上にあった。家畜を放牧するため季節ごとに移動し、フェルトのテントに住み、馬乳酒を飲んだ。優れた騎手であり弓の名手でもあったため、戦いでも非常に強かった。
"Türk" adı yazılı kaynaklarda ilk kez 6. yüzyılda, Çin kayıtlarında geçer. Bu adı devletlerinin adı olarak ilk kullananlar Göktürklerdir. Onlardan kalan Orhun Yazıtları, Türkçe yazılmış en eski uzun metinlerin başında gelir.
「テュルク」という名は、6世紀の中国の記録に初めて現れる。この名を初めて国の名としたのは突厥である。彼らが残したオルホン碑文は、テュルク語で書かれた最古の長文テキストの一つに数えられる。
Göktürkler ve Taşa Yazılan Tarih
突厥と石に刻まれた歴史
Göktürk Kağanlığı 552'de kuruldu. Bumin Kağan, Türklerin o zamana kadar boyun eğdiği Juan-juanları yenerek kendini kağan ilan etti. Devletin toprakları kısa sürede genişledi ve doğuda Mançurya'dan batıda Karadeniz'in kuzeyindeki bozkırlara kadar uzandı.
突厥可汗国は552年に建国された。ブミン・カガン(土門)は、それまでテュルクの人々が服属していた柔然を破り、自ら可汗を名乗った。国は急速に拡大し、東は満洲から西は黒海北方の草原にまで及んだ。
Göktürklerin en ünlü mirası, Orhun Vadisi'ndeki yazıtlardır. Kül Tigin ve ağabeyi Bilge Kağan için 732 ve 735 yıllarında dikilen bu taşlarda hükümdar doğrudan halkına seslenir. Kül Tigin Yazıtı şu sözlerle başlar: "Üstte mavi gök, altta yağız yer yaratıldığında ikisinin arasında insanoğlu yaratılmış."
突厥の最も有名な遺産は、オルホン渓谷の碑文である。732年と735年にキュル・テギンとその兄ビルゲ・カガンのために建てられたこれらの石碑では、君主が民に直接語りかけている。キュル・テギン碑文は次の言葉で始まる。「上に青き天、下に褐色の地が造られたとき、その間に人の子が造られた。」
Batıya Doğru Göç Dalgaları
西へ向かう移住の波
8. ve 9. yüzyıllarda bozkırdaki dengeler değişti. Göktürklerin yerini Uygurlar aldı. 840'ta Kırgızlar Uygur Kağanlığı'nı yıkınca pek çok boy yeni bir yurt aramaya başladı. Kuraklık, otlak sıkıntısı ve boylar arasındaki savaşlar da göçleri hızlandırdı. Bazı topluluklar Çin sınırında kaldı, Oğuzlar ise Aral Gölü ile Seyhun Irmağı çevresine yerleşti.
8世紀から9世紀にかけて、草原の勢力図は変わった。突厥に代わってウイグルが台頭した。840年にキルギスがウイグル可汗国を滅ぼすと、多くの部族が新たな故郷を求めて移動を始めた。干ばつや牧草地の不足、部族間の戦争も移住を加速させた。中国の国境付近にとどまった集団もあったが、オグズはアラル海とシル川の周辺に定住した。
Türkler bu dönemde İslam dünyasıyla da tanıştı. İlk temaslar 8. yüzyılda başladı, ancak boyların büyük bölümü 10. yüzyılda Müslüman oldu. Orta Asya'da İslam'ı kabul eden ilk büyük Türk devletlerinden biri Karahanlılardır. Yeni din, Türkleri Bağdat'tan Buhara'ya uzanan geniş bir ticaret ve kültür dünyasına bağladı.
この時代、テュルクの人々はイスラーム世界とも出会った。最初の接触は8世紀に始まったが、部族の大半がイスラームに改宗したのは10世紀のことである。カラハン朝は、中央アジアでイスラームを受け入れた最初の大きなテュルク系国家の一つである。新しい宗教は、テュルクの人々をバグダードからブハラまで広がる交易と文化の広大な世界に結びつけた。
Selçuklular ve Malazgirt
セルジューク朝とマラズギルト
Türklerin Anadolu'ya yerleşmesinde dönüm noktası, 26 Ağustos 1071'deki Malazgirt Savaşı'dır. Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan, Bizans İmparatoru Romen Diyojen'in ordusunu yendi ve imparatoru esir aldı. Ancak onu öldürmedi, bir antlaşma imzaladıktan sonra serbest bıraktı.
トルコ人のアナトリア定住の転機となったのは、1071年8月26日のマラズギルト(マンジケルト)の戦いである。大セルジューク朝のスルタン、アルプ・アルスラーンはビザンツ皇帝ロマノス4世ディオゲネスの軍を破り、皇帝を捕虜にした。しかし皇帝を殺すことはせず、条約を結んだのちに解放した。
Savaşın ardından Türkmen boyları Anadolu'nun içlerine kadar ilerledi. Kısa süre sonra Anadolu Selçuklu Devleti kuruldu. O sırada Anadolu'da Rumlar, Ermeniler, Süryaniler ve başka halklar yaşıyordu. Türkçe konuşan Müslümanlar ancak yüzyıllar içinde, yavaş yavaş çoğunluk hâline geldi. Yeni gelenler de bu süreçte yerli halkların kültüründen çok şey öğrendi.
戦いの後、トルクメン系の部族はアナトリアの奥地まで進出した。まもなくルーム・セルジューク朝が成立した。当時のアナトリアには、ギリシア人、アルメニア人、シリア人などの人々が暮らしていた。トルコ語を話すムスリムが多数派になったのは、何世紀もかけて少しずつのことである。その過程で、新たにやって来た人々も土地の人々の文化から多くを学んだ。
Bozkırdan Getirilen Miras
草原から持ち込まれた遺産
Türkler Anadolu'ya bozkır hayatından pek çok şey getirdi: at sevgisini, keçe ve çadır kültürünü, halı ve kilim dokumacılığını, ozanların kopuz eşliğinde söylediği şiirleri. Bilinen en eski Türk halılarından bazıları Konya'daki Alaeddin Camii'nde bulunmuştur. 13. yüzyıldan kalan bu halılar bugün müzelerde sergilenir.
トルコ人は草原の暮らしから多くのものをアナトリアに持ち込んだ。馬への愛着、フェルトとテントの文化、絨毯やキリムを織る技術、そして吟遊詩人がコプズの伴奏で歌った詩である。知られている最古のトルコ絨毯のいくつかは、コンヤのアラエッディン・モスクで見つかった。13世紀のこれらの絨毯は、現在は博物館に展示されている。
Bu mirasın en güçlü taşıyıcısı ise dildir. Türkçe zamanla Arapça ve Farsçadan binlerce kelime aldı, ancak temel yapısını korudu. Orhun Yazıtları'nda geçen "at", "su", "yol", "gök" gibi kelimeler bugün de hemen hemen aynı biçimde kullanılır.
しかし、この遺産を最も力強く伝えているのは言語である。トルコ語は時代とともにアラビア語やペルシア語から何千もの単語を取り入れたが、基本的な構造は守り続けた。オルホン碑文に見られる「at」(馬)、「su」(水)、「yol」(道)、「gök」(空)といった単語は、今日でもほとんど同じ形で使われている。
Kimliği Taşıyan Destanlar
アイデンティティを伝える叙事詩
Yazının pek kullanılmadığı bozkırda tarih, ozanların dilinde yaşadı. Dede Korkut Hikâyeleri, Oğuz Türklerinin destansı anlatılarıdır. Deli Dumrul'un ölüm meleği Azrail'e meydan okuması, Bamsı Beyrek'in maceraları ve tek gözlü dev Tepegöz'ün öyküsü bu anlatıların en bilinenleridir. On iki hikâyenin tamamı, Dresden'de saklanan bir el yazmasında yer alır.
文字がほとんど使われなかった草原では、歴史は吟遊詩人の語りの中に生きていた。『デデ・コルクトの書』は、オグズ・テュルクの英雄譚を集めたものである。死の天使アズラーイールに挑むデリ・ドゥムルル、バムス・ベイレキの冒険、一つ目の巨人テペギョズの物語などが特によく知られている。十二の物語はすべて、ドレスデンに所蔵される写本に収められている。
Kırgızların Manas Destanı ise dünyanın en uzun destanları arasındadır. Kahraman Manas'ı ve onun soyunu anlatan destanın bazı anlatımları yüz binlerce dizeyi bulur. Manas Destanı da Dede Korkut mirası da bugün UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Miras listesinde yer alır.
キルギスの『マナス』は、世界で最も長い叙事詩の一つである。英雄マナスとその子孫を語るこの叙事詩は、伝承によっては数十万行に及ぶ。現在、『マナス』もデデ・コルクトの遺産も、ユネスコの無形文化遺産に登録されている。
Türk Tarihinden İlginç Bilgiler
テュルク史の興味深い話
Orhun Yazıtları 732 ve 735 yıllarında dikildi. Yazıtların bulunduğu Orhun Vadisi, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alır.
オルホン碑文は732年と735年に建てられた。碑文のあるオルホン渓谷は、ユネスコの世界遺産に登録されている。
Her boyun kendine ait bir damgası vardı ve hayvanlar ile eşyalar bu işaretle tanınırdı. Bazı araştırmacılara göre Göktürk harflerinin bir kısmı bu damgalardan türemiştir.
各部族には独自の印「タムガ」があり、家畜や持ち物はこの印で見分けられた。一部の研究者によれば、突厥文字の一部はこれらの印から生まれたという。
Selçuklular, ticaret yolları üzerinde aşağı yukarı bir günlük yol arayla kervansaraylar kurdu. Aksaray'daki Sultanhanı (1229), bunların en büyüklerinden biridir.
セルジューク朝は交易路に沿って、およそ一日の行程ごとに隊商宿(キャラバンサライ)を建てた。アクサライのスルタンハヌ(1229年)は、その中でも最大級のものである。
Türkçeyi anadili olarak konuşanların sayısı 80 milyonu aşar. Bütün Türk dillerini konuşanların toplamı ise 170 milyonun üzerindedir.
トルコ語を母語とする人は8000万人を超える。テュルク諸語全体の話者は1億7000万人以上にのぼる。
Göktürk alfabesi sağdan sola yazılırdı ve 38 kadar harften oluşuyordu. Bu yazıyı 1893'te Danimarkalı dilbilimci Vilhelm Thomsen çözdü.
突厥文字は右から左へ書かれ、約38の文字からなっていた。この文字は1893年、デンマークの言語学者ヴィルヘルム・トムセンによって解読された。
İznik 1097'de elden çıkınca Konya, Anadolu Selçuklularının başkenti oldu. Mevlânâ Celaleddin Rumi ömrünün büyük bölümünü bu şehirde geçirdi ve ünlü Mesnevi'sini burada Farsça yazdı.
1097年にニカイア(イズニク)を失うと、コンヤがルーム・セルジューク朝の首都となった。ルーミーは生涯の大半をこの町で過ごし、名高い『精神的マスナヴィー』をここでペルシア語で書いた。
Anadolu: Yeni Yurt
アナトリア、新たな故郷
Türkler Anadolu'da yüzyıllar boyunca Rumlar, Ermeniler, Kürtler, Süryaniler ve başka topluluklarla yan yana yaşadı. Bu komşuluk mutfakta, müzikte ve dilde izler bıraktı. Örneğin "lahana", "fasulye" ve "midye" kelimeleri Türkçeye Rumcadan geçmiştir.
トルコ人はアナトリアで何世紀にもわたり、ギリシア人、アルメニア人、クルド人、シリア人などの共同体と隣り合って暮らした。この隣人関係は、料理や音楽、言語に跡を残した。たとえば「lahana」(キャベツ)、「fasulye」(インゲン豆)、「midye」(ムール貝)という単語は、ギリシア語からトルコ語に入ったものである。
Türklerin yerleştiği topraklarda çok eski uygarlıkların izleri vardı. Hititlerin başkenti Hattuşa, bugünkü Çorum il sınırları içindedir. Kral Midas'ın başkenti Gordion'du, ilk madenî paraları basan Lidyalıların merkezi ise Sardes'ti. Efes gibi Yunan ve Roma şehirleri de bu mirasın bir parçasıdır.
トルコ人が住みついた土地には、非常に古い文明の痕跡が残っていた。ヒッタイトの都ハットゥシャは、現在のチョルム県にある。ミダス王の都はゴルディオン、最初の硬貨を造ったリュディア人の中心地はサルディスであった。エフェソスのようなギリシア・ローマの都市も、この遺産の一部である。
Farklı Yollar, Farklı Kaderler
異なる道、異なる運命
Orta Asya'dan yola çıkan boyların hepsi Anadolu'ya gelmedi. Türk kökenli Bulgarlar, Asparuh Han'ın önderliğinde 681'de Tuna'nın güneyinde bir devlet kurdu ve zamanla Slavlaştı. Kumanlar 13. yüzyılda Macaristan'a sığındı. Hazarlar ise uzun süre Hazar Denizi'nin kuzeyindeki bozkırlara hâkim oldu.
中央アジアを出発した部族のすべてがアナトリアにたどり着いたわけではない。テュルク系のブルガール人はアスパルフ・ハンに率いられ、681年にドナウ川の南に国家を築き、やがてスラヴ化した。クマン人は13世紀にハンガリーへ逃れた。ハザールはカスピ海北方の草原を長く支配した。
Bugün Özbekler, Kazaklar, Azerbaycanlılar, Türkmenler, Kırgızlar, Uygurlar, Tatarlar ve Sibirya'daki Sahalar (Yakutlar) Türk dilleri konuşur. Bu halkların bir kısmının kendi devleti vardır. Bir kısmı ise başka ülkelerin sınırları içinde yaşar. Diller zamanla birbirinden uzaklaşmıştır, ancak "ata", "ay", "göz" gibi pek çok temel kelime hâlâ birbirine çok benzer.
今日、ウズベク人、カザフ人、アゼルバイジャン人、トルクメン人、キルギス人、ウイグル人、タタール人、そしてシベリアのサハ人(ヤクート人)がテュルク諸語を話している。これらの民族の中には独自の国家を持つものもある。他の国の国境の内側で暮らす民族もいる。言語は時とともに離れていったが、「ata」(父)、「ay」(月)、「göz」(目)など多くの基本語は今もよく似ている。
Yolculuğun Bıraktıkları
旅が残したもの
Bozkırda sürüleriyle dolaşan boylar zamanla şehirler kurdu. Selçuklu Konya'sı, Osmanlı Bursa'sı ve İstanbul'u bu yolun durakları oldu. Göçebe hayatın bazı alışkanlıkları bugün de sürer: Anadolu'nun pek çok köyünde yazın hayvanlarla yaylaya çıkılır.
家畜を連れて草原を移動していた部族は、やがて町を築いた。セルジューク朝のコンヤ、オスマン帝国のブルサとイスタンブールは、この道の宿場となった。遊牧生活の習慣の一部は今も続いている。アナトリアの多くの村では、夏になると家畜を連れて高原の牧草地「ヤイラ」へ上がる。
Bu tarihin katmanları dilde de görülür. Orhun taşlarındaki eski kelimeler, Arapça ve Farsçadan gelenler ve Anadolu'daki komşulardan alınanlar Türkçede yan yana durur. Bunların her biri, Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan yolun başka bir durağından kalmıştır.
この歴史の層は言語にも見て取れる。オルホンの石碑の古い言葉、アラビア語やペルシア語から来た言葉、アナトリアの隣人から借りた言葉が、トルコ語の中に並んでいる。そのどれもが、中央アジアからアナトリアへ続く道の異なる宿場から残されたものである。
無料アプリなら、この文章の音声を聞いたり、単語をタップして意味を確かめたりできます。