Bir Milletin Doğuşu

1923 yılı, Türk tarihinin en önemli dönüm noktalarından biridir. Bu yıl, altı yüz yılı aşkın bir süre ayakta kalan Osmanlı İmparatorluğu'nun yerine Ankara'da Türkiye Cumhuriyeti kuruldu. Değişiklik yalnızca yönetim biçimiyle sınırlı kalmadı; eğitimden hukuka, alfabeden ulusal kimliğe kadar pek çok alan yeniden biçimlendi.

1923年是土耳其历史上最重要的转折点之一。这一年，土耳其共和国在安卡拉成立，取代了延续六百多年的奥斯曼帝国。变化并不限于政体：从教育到法律，从字母到民族认同，许多领域都被重新塑造。

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Osmanlı toprakları paylaşılmaya başlandı. İstanbul işgal edildi; Anadolu'nun büyük bölümüne de yabancı askerler yerleşti. Cumhuriyetin hikâyesi, umudun neredeyse tükendiği bu günlerde örgütlenen bir direnişle başlar.

第一次世界大战结束后，奥斯曼帝国的领土开始被瓜分。伊斯坦布尔被占领，安纳托利亚的大部分地区也驻扎了外国军队。共和国的故事，就从这段希望几乎破灭的日子里组织起来的抵抗开始。

Osmanlı Devleti, 30 Ekim 1918'de Limni adasındaki Mondros limanında imzalanan ateşkesle Birinci Dünya Savaşı'ndan yenik çekildi. İki hafta sonra İtilaf Devletleri'nin savaş gemileri İstanbul önlerine demir attı. Ardından Anadolu'nun çeşitli bölgelerine İngiliz, Fransız ve İtalyan askerleri çıkarıldı. 15 Mayıs 1919'da ise Yunan ordusu İzmir'i işgal etti.

1918年10月30日，在利姆诺斯岛的穆兹罗斯港签订停战协定，奥斯曼国家以战败者身份退出了第一次世界大战。两周后，协约国的军舰在伊斯坦布尔近海抛锚。随后，英国、法国和意大利军队在安纳托利亚各地登陆。1919年5月15日，希腊军队占领了伊兹密尔。

Dört gün sonra, 19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal Samsun'a çıktı. Dokuzuncu Ordu Müfettişi sıfatıyla bölgedeki asayişi sağlamakla görevlendirilmişti. Asıl amacı ise dağınık direniş gruplarını birleştirmek ve işgale karşı düzenli bir mücadele başlatmaktı. 19 Mayıs, bugün Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı olarak kutlanır.

四天后，即1919年5月19日，穆斯塔法·凯末尔在萨姆松登陆。他当时以第九军团督察的身份，奉命维持该地区的治安。但他的真正目的，是把分散的抵抗力量联合起来，展开反对占领的有组织斗争。如今，5月19日被定为“纪念阿塔图尔克、青年与体育节”。

Mustafa Kemal, kısa sürede ülke çapında bir örgütlenme kurdu. Temmuz 1919'da Erzurum'da, Eylül 1919'da ise Sivas'ta kongreler toplandı. Bu kongrelerde vatanın bölünmez bir bütün olduğu ve milletin geleceğine yine milletin karar vereceği ilan edildi.

穆斯塔法·凯末尔在很短时间内建立了全国性的组织。1919年7月和9月，分别在埃尔祖鲁姆和锡瓦斯召开了代表大会。大会宣布，祖国是不可分割的整体，民族的未来将由民族自己决定。

Sivas Kongresi, millî mücadelenin dönüm noktalarından biri oldu. Yurdun dört bir yanındaki direniş dernekleri burada "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleşti; böylece yerel direnişler tek bir ulusal harekete dönüştü. Mustafa Kemal ve arkadaşları, Aralık 1919'da Ankara'ya geçti. İşgal bölgelerinden uzak olan ve demiryolu üzerinde bulunan bu küçük şehir, kısa sürede millî hareketin merkezi hâline geldi.

锡瓦斯大会是民族斗争的转折点之一。全国各地的抵抗团体在这里以“安纳托利亚和鲁米利亚护权协会”的名义联合起来，地方性的抵抗由此汇成统一的民族运动。1919年12月，穆斯塔法·凯末尔和他的战友们转移到安卡拉。这座远离占领区、位于铁路线上的小城，很快成为民族运动的中心。

Türkiye Büyük Millet Meclisi, 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı. İstanbul'daki padişah hükümeti, işgal kuvvetlerinin denetimi altındaydı. Bu nedenle Meclis, yasa yapmanın yanı sıra hükümeti de kendi içinden kurdu. 23 Nisan, bugün Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak kutlanır.

1920年4月23日，土耳其大国民议会在安卡拉开幕。当时伊斯坦布尔的苏丹政府处于占领军的控制之下。因此，议会除了制定法律，还从议员中组建了政府。如今，4月23日被定为“国家主权与儿童节”。

Mustafa Kemal, Meclis Başkanı seçildi. Meclisin açılmasıyla yeni bir ilke hayata geçti: Yönetme yetkisi artık padişahtan değil, milletten geliyordu. 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla bu ilke, kurulacak cumhuriyetin temel taşı oldu.

穆斯塔法·凯末尔当选为议会议长。随着议会的开幕，一项新的原则开始实行：治理国家的权力不再来自苏丹，而是来自民族。1922年11月1日苏丹制被废除后，这一原则成为即将建立的共和国的基石。

Kurtuluş Savaşı 1919'dan 1922'ye kadar sürdü ve birkaç cephede birden yürütüldü. Doğuda 1920'de Ermenistan'a karşı savaşıldı. Güneyde Antep, Maraş ve Urfa çevresinde Fransız kuvvetleriyle çatışmalar yaşandı. En uzun ve en kanlı mücadele ise batıda Yunan ordusuna karşı verildi; 1921'deki Sakarya Meydan Muharebesi tam 22 gün sürdü.

独立战争从1919年持续到1922年，在多条战线上同时进行。东线于1920年与亚美尼亚作战。南线在安泰普、马拉什和乌尔法一带与法军发生冲突。而持续时间最长、最惨烈的战斗是在西线对希腊军队的作战；1921年的萨卡里亚战役整整打了22天。

26 Ağustos 1922'de başlayan Büyük Taarruz, savaşın sonucunu belirledi ve Türk ordusu 9 Eylül'de İzmir'e girdi. 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması ile yeni Türkiye'nin sınırları uluslararası alanda tanındı. Böylece 1920'de imzalanan ama hiçbir zaman uygulanmayan Sevr Antlaşması'nın ağır şartları da tarihe karıştı.

1922年8月26日发起的大反攻决定了战争的结局，9月9日土耳其军队进入伊兹密尔。1923年7月24日签订的《洛桑条约》使新土耳其的边界得到国际承认。这样，1920年签订但从未付诸实施的《色佛尔条约》的苛刻条款也成为了历史。

Lozan'dan sonra sıra yeni devletin yönetim biçimini belirlemeye geldi. 13 Ekim 1923'te Ankara başkent ilan edildi. 29 Ekim 1923 akşamı Meclis cumhuriyeti ilan etti ve Mustafa Kemal'i oybirliğiyle cumhurbaşkanı seçti. Başbakanlığa ise sonradan İnönü soyadını alacak olan İsmet Paşa getirildi.

洛桑之后，需要确定新国家的政体。1923年10月13日，安卡拉被宣布为首都。1923年10月29日晚，议会宣布成立共和国，并一致选举穆斯塔法·凯末尔为总统。后来改姓伊诺努的伊斯梅特帕夏出任总理。

Cumhuriyetin ilanı, yalnızca yönetim biçimini değiştirmekle kalmadı. Hanedana ve dinî meşruiyete dayanan Osmanlı düzeninin yerini, millî egemenliğe ve hukuka dayanan, zamanla laikliği de benimseyen yeni bir devlet anlayışı aldı. Meclis'in genel kurul salonunda bugün de "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" sözü yazılıdır.

共和国的成立不只是改变了政体。以王朝和宗教合法性为基础的奥斯曼秩序，让位于一种以国家主权和法治为基础、并逐渐接受世俗主义的新国家观念。至今，议会全体会议厅里仍写着这样一句话：“主权无条件地属于民族。”

Cumhuriyetin ilanından sonra reformlar art arda geldi. 3 Mart 1924'te halifelik kaldırıldı ve Osmanlı hanedanının üyeleri yurt dışına çıkarıldı. Aynı yılın nisan ayında ise yeni bir anayasa kabul edildi.

共和国宣告成立后，改革接踵而至。1924年3月3日，哈里发制被废除，奥斯曼王朝成员被驱逐出境。同年4月，新宪法获得通过。

1925'te tekke ve zaviyeler kapatıldı. 1926'da İsviçre Medeni Kanunu örnek alınarak hazırlanan Türk Medeni Kanunu yürürlüğe girdi. Bu kanunla çok eşlilik yasaklandı, kadınlar da boşanma davası açma hakkını elde etti. 1928'de "Devletin dini İslam'dır" ifadesi anayasadan çıkarıldı. Bütün bu değişiklikler, beş yıldan kısa bir sürede gerçekleştirildi.

1925年，苏菲派的修道所和道堂被关闭。1926年，以瑞士民法典为蓝本制定的《土耳其民法典》开始生效。根据这部法典，一夫多妻制被禁止，妇女也获得了提起离婚诉讼的权利。1928年，“国家的宗教是伊斯兰教”这一表述从宪法中删除。所有这些变革都是在不到五年的时间里完成的。

Ocak 1923'te Lozan'da imzalanan bir sözleşmeyle Türkiye ile Yunanistan arasında zorunlu nüfus mübadelesi kararlaştırıldı. Yaklaşık 1,2 milyon Ortodoks Hristiyan Türkiye'den Yunanistan'a, 400.000 kadar Müslüman da Yunanistan'dan Türkiye'ye göç etmek zorunda kaldı. Mübadelede dil ya da köken değil, din esas alındı. İstanbul Rumları ile Batı Trakya Müslümanları ise mübadelenin dışında tutuldu.

根据1923年1月在洛桑签订的一项公约，土耳其与希腊商定进行强制性人口交换。约120万东正教徒不得不从土耳其迁往希腊，约40万穆斯林则从希腊迁往土耳其。交换的依据不是语言或出身，而是宗教。伊斯坦布尔的希腊人和西色雷斯的穆斯林不在交换之列。

Mübadele, kuşaklar boyunca aynı topraklarda yaşamış insanları yurtlarından kopardı. Kapadokya'nın Türkçe konuşan Ortodoks Karamanlıları Yunanistan'a, Rumca konuşan Girit Müslümanları ise Türkiye'ye gönderildi. Pek çok aile evini, tarlasını ve yakınlarının mezarlarını geride bıraktı. Mübadillerin anıları, bugün hem Türkiye'de hem de Yunanistan'da kitaplara, şarkılara ve filmlere konu olur.

人口交换使世代生活在同一片土地上的人们背井离乡。卡帕多西亚说土耳其语的东正教徒卡拉曼人被送往希腊，克里特岛说希腊语的穆斯林则被送往土耳其。许多家庭抛下了房屋、田地和亲人的坟墓。如今，在土耳其和希腊，被交换者的回忆都成为书籍、歌曲和电影的题材。

Cumhuriyetin kuruluşu, tarihçilerin bugün de tartıştığı bir miras bırakmıştır. Bir yanda hızlı modernleşme reformları, uluslararası alanda tanınan bağımsız bir devlet ve kadın hakları alanında erken atılmış adımlar bulunur. Öte yanda ise zorunlu nüfus hareketleri, farklı etnik ve dinî topluluklara yönelik politikalar ve uzun süren tek parti yönetimi sıkça eleştirilir.

共和国的建立留下了一份历史学家至今仍在争论的遗产。一方面，有迅速推进的现代化改革、一个得到国际承认的独立国家，以及在妇女权利方面较早迈出的步伐。另一方面，强制性的人口迁移、针对不同民族和宗教群体的政策，以及长期的一党统治，也常常受到批评。

Laiklik, millî egemenlik ve Batı'ya yönelme, on yıllar boyunca Türk siyasetinin ana eksenini oluşturdu. Türkiye 1946'da çok partili hayata geçti, 1952'de NATO'ya katıldı ve 1987'de Avrupa Topluluğu'na üyelik başvurusunda bulundu. 1923'te savaştan yeni çıkmış yoksul bir tarım ülkesi olan Türkiye, sonraki on yıllarda sanayisi ve şehirleri hızla büyüyen bir ülkeye dönüştü.

几十年来，世俗主义、国家主权和面向西方，构成了土耳其政治的主轴。土耳其于1946年实行多党制，1952年加入北约，1987年申请加入欧洲共同体。1923年的土耳其还是一个刚走出战争的贫穷农业国，在此后几十年里，它变成了一个工业和城市迅速发展的国家。

1923'te yalnızca yeni bir devlet değil, yeni bir düşünce biçimi de doğdu. Osmanlı'nın çöküşünün ardından yeni Türkiye, gelenekle modernlik arasındaki gerilimin içinde şekillendi. Bu süreç ne yalnızca bir zafer ne de yalnızca bir yıkım hikâyesiydi; içinde hem büyük bir değişim isteği hem de derin acılar vardı.

1923年诞生的不仅是一个新国家，还有一种新的思维方式。奥斯曼帝国崩溃后，新土耳其在传统与现代的张力中逐渐成形。这一过程既不只是胜利的故事，也不只是毁灭的故事；其中既有强烈的变革愿望，也有深重的苦难。

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu, bir imparatorluğun dağılıp yerine bir ulus devletin kurulmasının en iyi bilinen örneklerinden biridir. 1923'te başlayan değişim, birkaç yıl içinde ülkenin yazısından takvimine kadar pek çok şeyi yeniden biçimlendirdi.

土耳其共和国的建立，是帝国解体、民族国家在其原址上建立的最著名的例子之一。始于1923年的变革在短短几年里重塑了许多东西，从国家的文字到它的历法。