Türk Dili

Türkçe, 80 milyondan fazla insanın anadilidir ve Türk dilleri arasında en çok konuşulan dildir. Türkiye'de ve Kıbrıs'ta resmî dil olarak kullanılır. Balkanlarda ve Almanya gibi göç alan ülkelerde de yaygın olarak konuşulur.

土耳其语是8000多万人的母语，也是突厥语族中使用人数最多的语言。它是土耳其和塞浦路斯的官方语言。在巴尔干地区以及德国等移民国家，土耳其语也被广泛使用。

Türkçeye yeni başlayanları çoğu zaman iki özellik şaşırtır. Birincisi, kuralların çok düzenli, istisnaların ise az olmasıdır. İkincisi, bu düzenin Avrupa dillerine alışmış biri için alışılmadık bir mantıkla işlemesidir: Kelimeler eklerle uzar, fiil cümlenin sonuna yerleşir.

刚开始学土耳其语的人常常会对两个特点感到惊讶。第一，它的规则非常整齐，例外很少。第二，这种整齐遵循的逻辑，对习惯了欧洲语言的人来说颇为陌生：单词靠后缀不断加长，动词放在句子末尾。

Türkçenin atası, Orta Asya'da konuşulan Eski Türkçedir. Bu dilden kalan en ünlü belgeler, 8. yüzyılda dikilen Orhun Yazıtları'dır. Taşlardaki metinler, Türkçenin 1300 yıl önceki hâlini gösterir. Bu metinlerde bugünkü okurun da tanıyacağı pek çok kelime vardır.

土耳其语的祖先是在中亚使用的古突厥语。这种语言留下的最著名的文献，是8世纪立起的鄂尔浑碑铭。石碑上的文字展示了1300年前土耳其语的面貌。其中有许多词，今天的读者也能认出来。

Azerbaycan Türkçesi, Türkmence, Özbekçe, Kazakça, Kırgızca, Tatarca ve Uygurca, Türkçeyle aynı dil ailesindendir. Bu dillerin yapısı birbirine çok benzer. Türkiyeli biri Azerbaycan Türkçesini çoğu zaman hiç çalışmadan anlar. Özbekçe ya da Kazakça için ise kulağın biraz alışması gerekir.

阿塞拜疆语、土库曼语、乌兹别克语、哈萨克语、吉尔吉斯语、鞑靼语和维吾尔语都与土耳其语同属一个语系。这些语言的结构非常相似。土耳其人通常不用学习就能听懂阿塞拜疆语。而乌兹别克语或哈萨克语，则需要耳朵稍微适应一下。

Türkçeyi Avrupa dillerinden en çok ayıran özellik, eklemeli yapısıdır. Kelimenin köküne ekler art arda gelir ve her ek yeni bir anlam katar. "Evlerimizden" kelimesi dört parçadan oluşur: "ev" kökü, çokluk eki "-ler", "bizim" anlamını veren "-imiz" ve ayrılma eki "-den". İngilizcede aynı anlamı karşılamak için üç kelime gerekir: "from our houses".

土耳其语与欧洲语言最大的区别，在于它的黏着结构。词根后面依次接上后缀，每个后缀都增添一层新的意思。“evlerimizden”一词由四个部分组成：词根“ev”（房子）、复数后缀“-ler”、表示“我们的”的“-imiz”，以及表示“从”的离格后缀“-den”。英语要用三个词才能表达同样的意思：“from our houses”（从我们的房子里）。

Bu yapının en ünlü örneği, "Çekoslovakyalılaştıramadıklarımızdansınız" sözüdür. Anlamı aşağı yukarı şöyledir: "Siz, Çekoslovakyalı yapamadığımız kişilerdensiniz." Gündelik hayatta kimse böyle konuşmaz, ancak bu örnek önemli bir kuralı açıkça gösterir: Ekler her zaman belli bir sırayla dizilir ve bu sıra hemen hemen hiç değişmez.

这种结构最著名的例子是“Çekoslovakyalılaştıramadıklarımızdansınız”这个词。它的意思大致是：“你们是我们没能使之成为捷克斯洛伐克人的那些人之一。”日常生活中没人这样说话，但这个例子清楚地说明了一条重要规则：后缀总是按固定顺序排列，而这个顺序几乎从不改变。

Türkçenin en zarif kurallarından biri ünlü uyumudur. Bir kelimeye gelen ekin ünlüsü, kelimenin son hecesindeki ünlüye göre değişir. Türkçede sekiz ünlü vardır: a, ı, o, u kalın; e, i, ö, ü ince ünlülerdir. Son hecede kalın ünlü varsa ek de kalın, ince ünlü varsa ek de ince olur.

土耳其语最优雅的规则之一是元音和谐。加在词后的后缀，其元音要随单词最后一个音节的元音而变化。土耳其语有八个元音：a、ı、o、u是后元音，e、i、ö、ü是前元音。如果最后一个音节是后元音，后缀也用后元音；如果是前元音，后缀也用前元音。

Örneğin "ev" kelimesinin çoğulu "evler", "araba" kelimesininki ise "arabalar"dır. Bazı ekler dört ayrı biçime girer: "evim", "kızım", "okulum", "gözüm". Bu kural sayesinde Türkçe kulağa akıcı, neredeyse ritimli gelir.

例如，“ev”（房子）的复数是“evler”，而“araba”（汽车）的复数是“arabalar”。有些后缀有四种不同形式：“evim”（我的房子）、“kızım”（我的女儿）、“okulum”（我的学校）、“gözüm”（我的眼睛）。正因为这条规则，土耳其语听起来流畅，几乎带有节奏感。

Türkler Müslüman olduktan sonra Türkçe, Arapça ve Farsçadan çok sayıda kelime aldı. Osmanlı döneminin yazı dili olan Osmanlı Türkçesi, bu üç dilin unsurlarını iç içe kullanırdı. Din, bilim, hukuk ve edebiyat terimlerinin çoğu Arapça ya da Farsçaydı. Halkın büyük bölümü bu ağır dili anlamakta zorlanıyordu.

突厥人皈依伊斯兰教后，土耳其语从阿拉伯语和波斯语中吸收了大量词汇。奥斯曼时代的书面语奥斯曼土耳其语，把这三种语言的成分交织在一起使用。宗教、科学、法律和文学方面的术语大多来自阿拉伯语或波斯语。大部分普通百姓都很难读懂这种艰深的语言。

Arapçadan gelen "kitap", "mektup", "saat" ve Farsçadan gelen "pencere", "şehir", "dost", "renk" gibi kelimeler bugün de her gün kullanılır. 1928'de Atatürk'ün önderliğinde Arap harfleri bırakıldı ve Latin harflerine dayanan yeni alfabe kabul edildi. 1932'de temeli atılan Türk Dil Kurumu, yabancı kelimelere Türkçe karşılıklar buldu: "Mektep"in yerini "okul", "talebe"nin yerini "öğrenci", "tayyare"nin yerini ise "uçak" aldı.

来自阿拉伯语的“kitap”（书）、“mektup”（信）、“saat”（小时、钟表），以及来自波斯语的“pencere”（窗户）、“şehir”（城市）、“dost”（朋友）、“renk”（颜色）等词，今天仍然天天使用。1928年，在阿塔图尔克的领导下，土耳其放弃了阿拉伯字母，采用了以拉丁字母为基础的新字母表。1932年创立的土耳其语言协会为外来词找到了土耳其语的对应词：“okul”（学校）取代了“mektep”，“öğrenci”（学生）取代了“talebe”，“uçak”（飞机）取代了“tayyare”。

19. yüzyılda Osmanlı Devleti yüzünü Batı'ya döndükçe Türkçe bu kez Fransızcadan etkilendi. Fransızca o dönemde diplomasinin ve kültürün diliydi. Osmanlı aydınları bu dili okur ve konuşurdu. Moda, mutfak, tıp ve teknik alanlarında pek çok kelime Fransızcadan geldi.

19世纪，随着奥斯曼国家转向西方，土耳其语这次又受到了法语的影响。当时法语是外交和文化的语言。奥斯曼知识分子读法语，也说法语。时尚、烹饪、医学和技术领域的许多词都来自法语。

Bugün "kuaför", "pantolon", "kamyon", "asansör", "balkon" gibi yüzlerce Fransızca kökenli kelime gündelik dilde yaşar. 20. yüzyılın ikinci yarısında ise İngilizcenin etkisi arttı. "Computer" için "bilgisayar", "e-mail" için "e-posta" gibi Türkçe karşılıklar türetildi. "İnternet", "futbol", "tişört" gibi kelimeler ise İngilizceden dile girip yerleşti.

今天，“kuaför”（理发师）、“pantolon”（裤子）、“kamyon”（卡车）、“asansör”（电梯）、“balkon”（阳台）等数百个法语来源的词仍活在日常用语中。20世纪下半叶，英语的影响日益增强。人们创造了土耳其语对应词，比如用“bilgisayar”表示“computer”（电脑），用“e-posta”表示“e-mail”（电子邮件）。而“internet”、“futbol”（足球）、“tişört”（T恤）等词则从英语进入并扎下了根。

Türkçede temel cümle düzeni özne, nesne, yüklem şeklindedir. İngilizcede ve Fransızcada ise fiil, özne ile nesnenin arasında yer alır. İngilizcedeki "I love you" cümlesi Türkçede "Ben seni seviyorum" olur ve fiil en sona gider.

土耳其语的基本语序是主语、宾语、谓语。而在英语和法语中，动词位于主语和宾语之间。英语的“I love you”在土耳其语中是“Ben seni seviyorum”，动词放在最后。

Bu düzen Türkçeye esneklik de kazandırır. Vurgulanmak istenen öge fiilin hemen önüne konur: "Seni ben seviyorum" denildiğinde vurgu "ben" üzerine düşer. Fiil sonda olduğu için dinleyici eylemi ancak cümle bitince öğrenir. Bu durum, yeni başlayanları ilk başta zorlar.

这种语序也给土耳其语带来了灵活性。想要强调的成分放在动词的正前方：说“Seni ben seviyorum”时，重点落在“ben”（我）上。由于动词在句末，听的人要等句子说完才知道发生了什么。这在一开始会让初学者感到吃力。

ABD Dışişleri Bakanlığına bağlı Dış Hizmet Enstitüsü (FSI), Türkçeyi İngilizce konuşanlar için "zor diller" grubunda gösterir. Rusça, Yunanca ve Fince de bu gruptadır. Enstitüye göre iyi bir seviyeye ulaşmak için yaklaşık 44 haftalık (1.100 saatlik) bir eğitim gerekir. Arapça, Japonca ve Çince ise bunun iki katı süre isteyen en zor grupta yer alır.

隶属美国国务院的外交服务学院（FSI）把土耳其语列为英语使用者眼中的“难学语言”。俄语、希腊语和芬兰语也在这一组。据该学院估计，要达到较好水平大约需要44周，也就是1100小时的课程。阿拉伯语、日语和汉语则属于最难的一组，所需时间是前者的两倍。

Öte yandan Türkçenin kolay yanları da azımsanmayacak kadar çoktur. Okunuşu düzenlidir ve yazılı bir kelimeyi gören, onun nasıl söyleneceğini hemen bilir. Fiil çekimleri uzun görünse de düzensiz fiiller çok azdır. Kök ve ek mantığı oturduğunda yeni kelimeleri tahmin etmek kolaylaşır: "Göz"den "gözlük"e, oradan da "gözlükçü"ye geçmek yalnızca birer adımdır.

另一方面，土耳其语容易的地方也不少。它的发音很有规律，看到一个写出来的词，马上就知道怎么读。动词变位看起来很长，但不规则动词极少。一旦掌握了词根加后缀的逻辑，猜出新词就变得容易：从“göz”（眼睛）到“gözlük”（眼镜），再到“gözlükçü”（眼镜店老板），每次只需一步。

Türkçenin köklü bir edebiyat geleneği vardır. 13. yüzyılın sonlarında Yunus Emre, Anadolu halkının konuştuğu sade Türkçeyle şiirler yazdı. 16. yüzyılda Fuzuli, aşk şiirleriyle ün kazandı. 19. yüzyılda Namık Kemal "vatan" ve "hürriyet" gibi yeni fikirleri edebiyata taşıdı. Tevfik Fikret ve Yahya Kemal ise onun ardından gelen kuşakların önemli şairleridir.

土耳其语有着悠久的文学传统。13世纪末，尤努斯·埃姆雷用安纳托利亚百姓所说的朴素土耳其语写诗。16世纪，富祖里以爱情诗闻名。19世纪，纳默克·凯末尔把“祖国”和“自由”等新思想带入文学。陶菲克·菲克雷特和叶海亚·凯末尔则是其后几代人中的重要诗人。

20. yüzyılda Türk edebiyatı dünyaya açıldı. Nazım Hikmet'in şiirleri, Yaşar Kemal'in "İnce Memed"i ve Sabahattin Ali'nin "Kürk Mantolu Madonna"sı pek çok dile çevrildi. Orhan Pamuk 2006'da Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı ve bu ödülü kazanan ilk Türk yazar oldu.

20世纪，土耳其文学走向世界。纳齐姆·希克梅特的诗歌、雅萨尔·凯末尔的《瘦子麦麦德》和萨巴哈丁·阿里的《穿裘皮大衣的圣母》被译成多种语言。2006年，奥尔罕·帕慕克获得诺贝尔文学奖，成为第一位获此殊荣的土耳其作家。

Türkçenin hikâyesi, onu konuşanların hikâyesine benzer. Bu dil Orta Asya bozkırlarında doğdu, İslam dünyasında Arapça ve Farsçayla karıştı, Osmanlı İstanbul'unda Fransızcayla tanıştı. Cumhuriyet döneminde ise yeni bir alfabe ve binlerce yeni kelimeyle yeniden düzenlendi.

土耳其语的故事和说这门语言的人的故事很相似。它诞生于中亚草原，在伊斯兰世界与阿拉伯语和波斯语交融，又在奥斯曼时代的伊斯坦布尔结识了法语。到了共和国时期，它又借助新的字母表和成千上万的新词得到了重新整理。

Bu katmanlar bugün tek bir cümlede bile yan yana durabilir. "Saat beşte kuaföre gittim" cümlesinde Arapçadan gelen "saat", Fransızcadan gelen "kuaför" ve öz Türkçe "beş" ile "gitmek" bir aradadır. Bu kısacık cümlede bin yılı aşkın bir yolculuğun izleri görülür.

如今，这些层次甚至可以并存于一个句子中。在“Saat beşte kuaföre gittim”（我五点去了理发店）这句话里，来自阿拉伯语的“saat”、来自法语的“kuaför”，以及纯土耳其语的“beş”（五）和“gitmek”（去）汇聚在一起。在这短短一句话中，可以看到一段千余年旅程留下的痕迹。