İstanbul: Kıtaların Buluştuğu Yer

İstanbul, Avrupa ile Asya'yı ayıran İstanbul Boğazı'nın iki yakasına kurulmuş bir şehirdir. Sabah Üsküdar'dan vapura binen biri, yirmi dakika sonra başka bir kıtada, Eminönü'nde işinin başında olabilir. Şehrin tarihi en az 2.600 yıl öncesine uzanır.

伊斯坦布尔坐落在博斯普鲁斯海峡两岸，这道海峡把欧洲和亚洲分隔开来。早上在于斯屈达尔搭上渡轮的人，二十分钟后就能在埃米诺努，也就是在另一个大洲开始工作。这座城市的历史至少可以追溯到2600年前。

İstanbul, 330'dan 1923'e kadar yaklaşık 1.600 yıl boyunca önce Roma İmparatorluğu'na, ardından Bizans'a, son olarak da Osmanlı Devleti'ne başkentlik yaptı. Her dönem, bir öncekinin üzerine yeni bir katman ekledi. Bugün aynı sokakta bir Bizans sarnıcı, bir Osmanlı çeşmesi ve modern bir kafe yan yana bulunabilir.

从330年到1923年，大约1600年间，伊斯坦布尔先后是罗马帝国、拜占庭和奥斯曼国家的首都。每个时代都在前一个时代之上添加了新的一层。如今在同一条街上，拜占庭蓄水池、奥斯曼泉亭和现代咖啡馆可能比邻而立。

Geleneğe göre şehri MÖ 657'de Megaralı Byzas kurdu. Anlatılana göre Delfi kâhini, Byzas'a "körlerin karşısına" yerleşmesini söylemişti. Byzas, karşı kıyıdaki Kalkedon'a (bugünkü Kadıköy) yerleşenleri kör saydı, çünkü onlar bu güzel yarımadayı görmeyip karşısına şehir kurmuşlardı. Kendisi de Haliç ile Marmara Denizi arasındaki yarımadada Byzantion'u kurdu.

据传说，这座城市由来自墨伽拉的拜占斯于公元前657年建立。相传德尔斐神谕曾让拜占斯在“盲人的对面”定居。拜占斯认为在对岸迦克墩，也就是今天的卡德柯伊定居的人是盲人，因为他们没有看到这片美丽的半岛，反而在它对面建了城。于是他自己在金角湾与马尔马拉海之间的半岛上建立了拜占庭。

Byzantion uzun süre orta büyüklükte bir ticaret şehri olarak kaldı. Balığı bol suları ve korunaklı limanı şehre zenginlik getirdi. Karadeniz'in ağzındaki konumu ise onu herkesin ele geçirmek istediği bir hedef hâline getirdi. Persler şehri aldı. Makedonya Kralı II. Filip ise şehri kuşattı, ancak alamadı. MS 196'da Roma İmparatoru Septimius Severus şehri yıktırdı, ardından yeniden inşa ettirdi.

在很长一段时间里，拜占庭一直是一座中等规模的商业城市。鱼产丰富的水域和避风的港湾为它带来了财富。但它位于黑海入口的地理位置，也使它成为人人都想夺取的目标。波斯人曾攻占这座城市。马其顿国王腓力二世曾围攻它，却未能攻下。公元196年，罗马皇帝塞普蒂米乌斯·塞维鲁下令摧毁这座城市，随后又下令重建。

Roma İmparatoru I. Konstantin, 324'te bu şehri imparatorluğun yeni merkezi olarak seçti. "Yeni Roma", 11 Mayıs 330'da düzenlenen bir törenle resmen açıldı. Şehir kısa sürede kurucusunun adıyla anılmaya başladı: Konstantinopolis. Yeni forumlar, saraylar ve kiliseler yapıldı, Hipodrom genişletildi.

324年，罗马皇帝君士坦丁一世选定这座城市作为帝国的新中心。330年5月11日，“新罗马”在一场典礼中正式启用。不久，这座城市便以其建立者的名字命名：君士坦丁堡。城中修建了新的广场、宫殿和教堂，竞技场也得到了扩建。

476'da Batı Roma İmparatorluğu yıkıldı, ancak Doğu Roma varlığını sürdürdü. Bugün "Bizans" adıyla anılan bu devletin halkı, kendini hâlâ "Romalı" sayıyordu. Konstantinopolis bin yılı aşkın bir süre bu imparatorluğun başkenti olarak kaldı. Şehir, Orta Çağ'ın büyük bölümünde Avrupa'nın en kalabalık ve en zengin şehriydi.

476年，西罗马帝国灭亡，但东罗马帝国延续了下来。这个今天被称为“拜占庭”的国家，其居民仍然自认为是“罗马人”。君士坦丁堡作为这个帝国的首都长达一千多年。在中世纪的大部分时间里，它都是欧洲人口最多、最富庶的城市。

Şehri yüzyıllar boyunca, 5. yüzyılın başında II. Theodosius döneminde yapılan Kara Surları korudu. Avarlar ve Persler 626'da, Araplar 7. ve 8. yüzyıllarda, Ruslar ve Bulgarlar daha sonra bu surların önüne geldi, ancak hiçbiri şehri alamadı. Şehir ilk kez 1204'te düştü: Dördüncü Haçlı Seferi'nin askerleri deniz surlarını aşarak içeri girdi ve şehri yağmaladı.

几个世纪以来，保护这座城市的是5世纪初狄奥多西二世时期修建的陆墙。626年的阿瓦尔人和波斯人、7至8世纪的阿拉伯人，以及后来的罗斯人和保加利亚人都曾兵临城下，却没有一个攻破城池。这座城市第一次陷落是在1204年：第四次十字军的士兵越过海墙攻入城中，并大肆劫掠。

Bizans döneminde Konstantinopolis, Ortodoks Hristiyanlığın merkeziydi. Patrik bu şehirde otururdu ve kilisenin büyük konsillerinden birkaçı burada toplandı. Sarayın karmaşık törenleri ve entrikaları ise dillere destandı. Türkçedeki "Bizans oyunu" deyimi, bugün de gizli ve dolambaçlı entrikalar için kullanılır.

拜占庭时期，君士坦丁堡是东正教的中心。牧首驻在城中，教会的几次大公会议也在这里召开。宫廷繁复的礼仪和阴谋早已闻名遐迩。土耳其语中的“Bizans oyunu”（拜占庭把戏）一语，至今仍用来指隐秘而曲折的阴谋。

Ayasofya'yı İmparator I. Justinianus yaptırdı ve yapı 537'de tamamlandı. Mimarları Trallesli Anthemios ile Miletli İsidoros'tur. Bizans döneminde Patrikliğin ana kilisesi olan Ayasofya, yaklaşık bin yıl boyunca dünyanın en büyük kilisesi olarak kaldı. Yerden yaklaşık 55 metre yükseklikteki kubbesi, tabanındaki 40 pencere sayesinde havada asılı duruyormuş gibi görünür.

圣索菲亚由皇帝查士丁尼一世下令修建，于537年落成。它的建筑师是特拉勒斯的安特米乌斯和米利都的伊西多尔。圣索菲亚在拜占庭时期是牧首区的主教堂，近千年来一直是世界上最大的教堂。它的穹顶距地面约55米，借助底部的40扇窗户，看上去仿佛悬浮在空中。

1453'te şehri alan Fatih Sultan Mehmed, Ayasofya'yı camiye çevirdi. Yapı yıkılmadı. Minareler zamanla eklendi, figürlü mozaikler ise sonraki yüzyıllarda sıvayla örtüldü. Ayasofya, 1934'te alınan bir kararla müzeye dönüştürüldü, 2020'de ise yeniden cami oldu. Bugün Bizans mozaikleri ile büyük hat levhaları aynı mekânda görülebilir.

1453年攻占这座城市的征服者穆罕默德，将圣索菲亚改为清真寺。建筑本身没有被拆毁。宣礼塔是随着时间陆续增建的，人物镶嵌画则在此后几个世纪里被灰泥覆盖。根据1934年作出的决定，圣索菲亚改为博物馆，2020年又重新成为清真寺。如今，人们可以在同一个空间里看到拜占庭镶嵌画和巨大的书法圆牌。

Kuşatma 6 Nisan 1453'te başladı ve 53 gün sürdü. 21 yaşındaki Sultan II. Mehmed, Macar usta Urban'a dev toplar döktürdü. Bunların en büyüğü "Şahi" adıyla anılır. Bizanslılar Haliç'in girişini kalın bir zincirle kapatmıştı. Osmanlılar ise 22 Nisan'da gemilerini Galata'nın arkasındaki tepelerden karadan yürüterek Haliç'e indirdi. Şehir 29 Mayıs'ta düştü.

围城始于1453年4月6日，持续了53天。21岁的苏丹穆罕默德二世命匈牙利工匠乌尔班铸造巨炮。其中最大的一门被称为“沙希”。拜占庭人用一条粗大的铁链封锁了金角湾的入口。奥斯曼人则在4月22日把战船从加拉塔后面的山丘上经陆路拖行，再放入金角湾。5月29日，城市陷落。

Fetihten sonra II. Mehmed şehri yeniden canlandırmaya girişti. Anadolu'dan ve Balkanlardan getirilen Müslüman, Hristiyan ve Yahudi aileler şehre yerleştirildi. Topkapı Sarayı yapıldı. Kapalıçarşı'nın çekirdeğini oluşturan bedesten de bu dönemde kuruldu. 1492'de, II. Bayezid döneminde, İspanya'dan sürülen Yahudiler de şehre geldi. Osmanlılar resmî yazışmalarda çoğunlukla "Kostantiniyye" adını kullanıyordu, halk ise şehre "İstanbul" diyordu.

征服之后，穆罕默德二世着手复兴这座城市。从安纳托利亚和巴尔干迁来的穆斯林、基督徒和犹太家庭在这里定居。托普卡帕宫建了起来。构成大巴扎核心的有顶市场（贝德斯坦）也在这一时期建立。1492年，巴耶济德二世在位时，被西班牙驱逐的犹太人也来到了这座城市。奥斯曼人在官方文书中大多使用“君士坦丁尼耶”这个名称，而百姓则把这座城市叫作“伊斯坦布尔”。

Osmanlı İstanbul'u çok dilli ve çok dinli bir şehirdi. Galata'da Cenevizliler ve Avrupalı tüccarlar, Fener'de Rum aileler, Balat'ta Yahudiler, Samatya ve Kumkapı'da Ermeniler yaşardı. Her cemaatin kendi kilisesi, havrası ya da camisi ve kendi okulları vardı.

奥斯曼时期的伊斯坦布尔是一座多语言、多宗教的城市。热那亚人和欧洲商人住在加拉塔，希腊家庭住在费内尔，犹太人住在巴拉特，亚美尼亚人住在萨马蒂亚和库姆卡普。每个社群都有自己的教堂、犹太会堂或清真寺，也有自己的学校。

Topkapı Sarayı yaklaşık 400 yıl boyunca padişahların evi ve devletin yönetim merkeziydi. Divan burada toplanır, hazine burada saklanırdı. Saray mutfaklarında her gün binlerce kişi için yemek pişirilirdi. 1856'da padişah Dolmabahçe Sarayı'na taşındı. Osmanlı Devleti, 600 yılı aşkın tarihinde toplam 36 padişah tarafından yönetildi.

大约400年间，托普卡帕宫既是苏丹的居所，也是国家的行政中心。御前会议在这里召开，国库也存放在这里。宫廷厨房每天要为数千人做饭。1856年，苏丹迁往多尔玛巴赫切宫。在600多年的历史中，奥斯曼国家共由36位苏丹统治。

İstanbul Boğazı, Karadeniz'i Marmara Denizi'ne bağlar. Uzunluğu yaklaşık 31 kilometre, en dar yerindeki genişliği ise 700 metre kadardır. Tarih boyunca Karadeniz'den Akdeniz'e giden her gemi buradan geçmek zorundaydı. II. Mehmed de kuşatmadan bir yıl önce, 1452'de, Boğaz'ın en dar yerinde Rumeli Hisarı'nı yaptırdı.

博斯普鲁斯海峡连接黑海和马尔马拉海。它长约31公里，最窄处宽约700米。历史上，每一艘从黑海驶往地中海的船都必须经过这里。1452年，也就是围城前一年，穆罕默德二世在海峡最窄处修建了鲁梅利堡垒。

Boğaz, bugün İstanbul'un en sevilen manzarasıdır. Kıyı boyunca ahşap yalılar, balık lokantaları ve çay bahçeleri sıralanır. İki yakayı 1973'ten beri köprüler, 2013'ten beri de deniz altından geçen Marmaray tüneli birbirine bağlar. Yine de pek çok İstanbullu karşıya geçmek için vapuru tercih eder.

如今，博斯普鲁斯海峡是伊斯坦布尔最受喜爱的风景。沿岸排列着临水的木结构宅邸、海鲜餐馆和茶园。自1973年起有大桥，自2013年起又有从海底穿过的马尔马拉隧道连接两岸。尽管如此，许多伊斯坦布尔人还是更愿意乘渡轮过海。

13 Ekim 1923'te Ankara yeni devletin başkenti oldu. 29 Ekim'de ise cumhuriyet ilan edildi. Kurtuluş Savaşı Ankara'dan yönetilmişti. Anadolu'nun ortasındaki bu şehir daha güvenli de görülüyordu. Böylece İstanbul, yaklaşık 1.600 yıl sonra ilk kez başkent olmaktan çıktı.

1923年10月13日，安卡拉成为新国家的首都。10月29日，共和国宣告成立。独立战争是在安卡拉指挥的。这座位于安纳托利亚中部的城市也被认为更加安全。就这样，伊斯坦布尔在大约1600年后第一次不再是首都。

Yine de İstanbul ülkenin ekonomi, kültür ve eğitim merkezi olmayı sürdürdü. 1950'lerden itibaren Anadolu'dan gelen büyük göç dalgalarıyla nüfusu katlanarak arttı. Bugün yaklaşık 16 milyon kişinin yaşadığı İstanbul, Avrupa'nın en kalabalık şehri kabul edilir. Hızlı büyüme beraberinde trafik, konut ve çevre sorunlarını da getirdi.

尽管如此，伊斯坦布尔依然是全国的经济、文化和教育中心。从20世纪50年代起，来自安纳托利亚的大规模移民潮使它的人口成倍增长。如今约有1600万人生活在伊斯坦布尔，它被视为欧洲人口最多的城市。快速发展也带来了交通、住房和环境方面的问题。

Sultanahmet'te Bizans ve Osmanlı mirası iç içedir. Eski Hipodrom'un yerinde bugün Mısır'dan getirilen bir dikilitaş ile Yılanlı Sütun durur. Birkaç adım ötede Ayasofya'nın kubbesi ve 17. yüzyılın başında yapılan altı minareli Sultanahmet Camii yükselir. Kapalıçarşı ve Mısır Çarşısı da buraya yürüme mesafesindedir.

在苏丹艾哈迈德区，拜占庭和奥斯曼的遗产交织在一起。在昔日竞技场的原址上，如今矗立着一座从埃及运来的方尖碑和蛇柱。几步之外，耸立着圣索菲亚的穹顶和17世纪初建成、拥有六座宣礼塔的苏丹艾哈迈德清真寺。大巴扎和香料市场也都在步行距离之内。

Beyoğlu ise bambaşka bir İstanbul'dur. 19. yüzyılda Avrupalı tüccarların ve elçiliklerin semti olan Pera'nın ana caddesi, bugünkü İstiklal Caddesi'dir. Fener ve Balat'ın renkli evleri, şehrin Rum ve Yahudi geçmişini hatırlatır. Asya yakasında Üsküdar eski camileri ve sahiliyle, Kadıköy ise çarşısı, kafeleri ve konser salonlarıyla tanınır.

贝伊奥卢则是一个完全不同的伊斯坦布尔。佩拉在19世纪是欧洲商人和使馆聚集的街区，它的主街就是今天的独立大街。费内尔和巴拉特色彩缤纷的房屋，让人想起这座城市的希腊和犹太往昔。在亚洲一侧，于斯屈达尔以古老的清真寺和海滨闻名，卡德柯伊则以市场、咖啡馆和音乐厅著称。

İstanbul mutfağı, şehrin çok kültürlü geçmişini yansıtır. Bu mutfakta Osmanlı saray mutfağının mirası, Rum, Ermeni, Yahudi, Balkan ve Arap mutfaklarıyla harmanlanmıştır. Sokakta simit, midye dolma ve kokoreç satılır. Eminönü'nde teknelerde pişirilen balık ekmeğin ünü ise şehrin sınırlarını çoktan aşmıştır.

伊斯坦布尔的美食反映了这座城市多元文化的过去。在这里，奥斯曼宫廷菜的遗产与希腊、亚美尼亚、犹太、巴尔干和阿拉伯菜交融在一起。街头有芝麻圈（simit）、酿青口（midye dolma）和烤羊肠（kokoreç）出售。在埃米诺努的船上现做的烤鱼三明治（balık ekmek），早已名扬城外。

Mısır Çarşısı'nın tezgâhlarında baharat, kuru meyve ve lokum yığınları göze çarpar. Türk kahvesi kültürü 2013'te UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Miras listesine alındı. Kahvaltı da İstanbul'da başlı başına bir gelenektir: Hafta sonları Boğaz kıyısındaki kahvaltı mekânlarında peynir, zeytin, bal ve kaymakla uzun sofralar kurulur.

香料市场的摊位上，成堆的香料、干果和土耳其软糖格外引人注目。土耳其咖啡文化于2013年列入联合国教科文组织非物质文化遗产名录。早餐在伊斯坦布尔也自成一种传统：周末，博斯普鲁斯海峡沿岸的早餐店里会摆开长桌，上面放满奶酪、橄榄、蜂蜜和凝脂奶油（kaymak）。

İstanbul'da bir gün içinde birkaç çağı dolaşmak mümkündür. Bir gezgin sabah yaklaşık 1.500 yıllık Ayasofya'nın kubbesinin altında durabilir, öğle saatlerinde Kapalıçarşı'nın sokaklarında kaybolabilir. Akşamüstü ise vapura binip çay eşliğinde Asya yakasına geçebilir.

在伊斯坦布尔，一天之内就能穿越好几个时代。游客早上可以站在已有约1500年历史的圣索菲亚穹顶下，中午在大巴扎的小巷里迷路。傍晚时分，还可以登上渡轮，喝着茶前往亚洲一侧。

Antik sütunlar, Bizans surları, Osmanlı camileri ve gökdelenler aynı şehrin parçalarıdır. Byzantion'dan Konstantinopolis'e, oradan İstanbul'a uzanan 2.600 yıllık hikâye bugün de devam eder. Her gün Boğaz'ın iki yakası arasında gidip gelen insanlar, bu hikâyenin yeni sayfalarını yazar.

古代的石柱、拜占庭的城墙、奥斯曼的清真寺和摩天大楼，都是同一座城市的组成部分。从拜占庭到君士坦丁堡，再到伊斯坦布尔，这段2600年的故事至今仍在延续。每天往返于博斯普鲁斯海峡两岸的人们，正在书写它新的篇章。