Osmanlı İmparatorluğu'nun Yükselişi ve Mirası

Osmanlı İmparatorluğu, dünya tarihinin en uzun ömürlü devletlerinden biridir. 1300 yılı civarında küçük bir Anadolu beyliği olarak ortaya çıkmış ve 1922'ye kadar, yani altı yüz yılı aşkın bir süre ayakta kalmıştır. En güçlü döneminde toprakları üç kıtaya yayılıyor, Budapeşte'den Bağdat'a, Kırım'dan Cezayir'e kadar uzanıyordu.

奥斯曼帝国是世界历史上存在时间最长的国家之一。它在1300年前后作为安纳托利亚的一个小公国兴起，一直延续到1922年，也就是存在了六百多年。在鼎盛时期，它的疆域横跨三大洲，从布达佩斯延伸到巴格达，从克里米亚延伸到阿尔及尔。

Osmanlı mirası yalnızca fetihlerle ölçülemez. Devletin yönetim düzeni, hukuku, camileri, çarşıları ve farklı dinlerden insanları bir arada yaşatan toplum yapısı da bu mirasın bir parçasıdır. Bugünkü Türkiye'nin, Balkanlar'ın ve Orta Doğu'nun pek çok özelliği bu geçmişe dayanır.

奥斯曼的遗产不能只用征服来衡量。国家的治理制度、法律、清真寺、市场，以及让不同宗教信仰的人共同生活的社会结构，也都是这份遗产的一部分。今天土耳其、巴尔干和中东的许多特点，都可以追溯到这段历史。

Osmanlı Devleti, 13. yüzyılın sonunda Anadolu'nun kuzeybatısında, Söğüt çevresinde kuruldu. Osman Gazi'nin yönetimindeki bu küçük beylik, komşu Türk beylikleri ve Bizans'ın zayıflayan sınır kaleleriyle savaşarak büyüdü. Osmanlılar yalnızca kılıç gücüyle yayılmadı; fethettikleri yerlerde halka iyi davrandılar ve yerel ileri gelenleri kendi saflarına çektiler.

奥斯曼国家于13世纪末在安纳托利亚西北部的瑟于特一带建立。在奥斯曼·加齐的统治下，这个小公国通过与邻近的突厥公国以及日渐衰弱的拜占庭边境要塞作战而不断壮大。奥斯曼人并非只靠刀剑扩张；他们善待被征服地区的百姓，并把当地的头面人物争取到自己一边。

Osman Gazi'nin oğlu Orhan Bey, 1326'da Bursa'yı aldı ve bu şehir beyliğin ilk başkenti oldu. Ardından 1331'de İznik, 1337'de ise İzmit fethedildi; Bizans böylece bu bölgedeki son büyük şehirlerini de kaybetti. Osmanlılar, 1354'te Gelibolu'yu alarak Avrupa'ya geçti. Bu adım, devletin geleceğini belirleyen gelişmelerden biri oldu.

奥斯曼·加齐的儿子奥尔汗贝伊于1326年攻占布尔萨，这座城市成为公国的第一个首都。随后，伊兹尼克（尼西亚）于1331年、伊兹密特（尼科米底亚）于1337年相继被攻克，拜占庭由此失去了在这一地区的最后几座大城市。1354年，奥斯曼人夺取加里波利，进入欧洲。这一步是决定国家未来的重要事件之一。

29 Mayıs 1453, dünya tarihinin dönüm noktalarından biridir. 21 yaşındaki Sultan II. Mehmed'in ordusu, 53 gün süren kuşatmanın ardından Konstantinopolis'i aldı. Bin yılı aşkın bir süre Doğu Roma İmparatorluğu'nun başkenti olan şehir, artık Osmanlıların elindeydi. Bazı tarihçiler bu olayı Orta Çağ'ın sonu olarak kabul eder.

1453年5月29日是世界历史的转折点之一。经过53天的围攻，21岁的苏丹穆罕默德二世的军队攻占了君士坦丁堡。这座做了一千多年东罗马帝国首都的城市，从此落入奥斯曼人手中。一些历史学家把这一事件视为中世纪的终结。

II. Mehmed, şehri yıkmak yerine yeniden canlandırmayı seçti. İstanbul imparatorluğun yeni başkenti oldu; sultan, Anadolu'dan ve Balkanlar'dan getirdiği Müslüman, Hristiyan ve Yahudi aileleri şehre yerleştirdi. Ayasofya camiye çevrildi, ancak Rum Ortodoks Patrikhanesi şehirde kaldı ve 1454'te Gennadios patrik seçildi. II. Mehmed, tarihe "Fatih" unvanıyla geçti.

穆罕默德二世没有摧毁这座城市，而是选择让它重新焕发生机。伊斯坦布尔成为帝国的新首都；苏丹把从安纳托利亚和巴尔干迁来的穆斯林、基督徒和犹太家庭安置在城中。圣索菲亚大教堂被改为清真寺，但希腊东正教牧首区仍留在城内，1454年真纳迪乌斯当选为牧首。穆罕默德二世以“征服者”的称号载入史册。

Osmanlı tarihinin en parlak dönemi, genellikle Kanuni Sultan Süleyman'ın saltanat yılları olarak kabul edilir. Batı'da "Muhteşem Süleyman" adıyla tanınan sultan, 1520'den 1566'ya kadar tam 46 yıl tahtta kaldı. 1526'da Mohaç Meydan Muharebesi'ni kazandı; 1529'da Viyana'yı kuşattı, ancak şehri alamadı. Bağdat ve Kuzey Afrika kıyılarının bir bölümü de onun döneminde Osmanlı topraklarına katıldı.

苏莱曼的统治时期，一般被视为奥斯曼历史上最辉煌的时期，土耳其人称他为“立法者”。这位在西方被称为“苏莱曼大帝”的苏丹，从1520年到1566年在位整整46年。1526年，他赢得了莫哈奇战役；1529年，他围攻维也纳，却未能攻下这座城市。巴格达和北非沿海的一部分地区也在他在位期间并入奥斯曼版图。

Kanuni'nin mirası savaşlarla sınırlı değildir. Onun döneminde hazırlanan kanunnameler, yönetim ve vergi düzenini yeniden belirledi; "Kanuni" lakabı da buradan gelir. Mimar Sinan, İstanbul'daki Süleymaniye Camii'ni bu dönemde, 1550 ile 1557 yılları arasında inşa etti. Süleyman, aynı zamanda "Muhibbi" mahlasıyla şiirler yazan bir şairdi.

苏莱曼的遗产并不限于战争。他在位期间制定的法典重新规范了行政和赋税制度，“立法者”这一称号也由此而来。正是在这一时期，即1550年至1557年间，建筑师希南在伊斯坦布尔建成了苏莱曼尼耶清真寺。苏莱曼同时还是一位诗人，以“穆希比”为笔名写诗。

Osmanlılar, bu kadar geniş ve çeşitli toprakları yönetmek için ayrıntılı bir düzen kurdu. Merkezde padişah, sadrazam ve devletin önemli işlerinin görüşüldüğü Divan-ı Hümayun bulunuyordu. Taşrada ise beylerbeyleri ve sancakbeyleri, yönetimi padişah adına yürütürdü. Bu düzen, yerel geleneklere de belli ölçüde yer bırakırdı.

为了治理如此辽阔而多样的领土，奥斯曼人建立了一套周密的制度。中央有苏丹、大维齐尔，以及讨论国家要务的御前会议。在各行省，贝勒贝伊和桑贾克贝伊代表苏丹执掌政务。这套制度也在一定程度上为地方习俗留出了空间。

Devşirme sistemi, Osmanlı yönetiminin en dikkat çekici uygulamalarından biriydi. Balkanlar'daki Hristiyan ailelerden alınan erkek çocuklar Müslüman olarak yetiştirilir, eğitimlerinin ardından yeniçeri ocağına ya da saraya verilirdi. Bu uygulama çocukları ailelerinden koparıyordu; ancak yetenekli olanlar devletin en yüksek makamlarına kadar yükselebiliyordu. Ünlü sadrazam Sokullu Mehmed Paşa da bir devşirmeydi.

德夫希尔梅制度是奥斯曼统治中最引人注目的做法之一。从巴尔干基督教家庭中征召来的男孩被当作穆斯林抚养，受训之后被分派到禁卫军或宫廷。这种做法使孩子们骨肉分离，但其中才能出众的人可以一直升到国家的最高职位。著名的大维齐尔索库鲁·穆罕默德帕夏就是通过德夫希尔梅制度出身的。

Osmanlı İmparatorluğu'nda Müslümanlar, Hristiyanlar ve Yahudiler yüzyıllar boyunca aynı devletin çatısı altında yaşadı. Bunu mümkün kılan düzenlerden birine bugün "millet sistemi" adı verilir. Her dinî topluluk, eğitim, evlilik ve miras gibi işlerini kendi din adamları ve kurumları aracılığıyla yürütürdü.

在奥斯曼帝国，穆斯林、基督徒和犹太人数百年来生活在同一个国家之中。使这一切成为可能的安排之一，今天被称为“米勒特制度”。每个宗教群体都通过自己的神职人员和机构，处理教育、婚姻和继承等事务。

Rum Ortodokslar ve Ermeniler kendi patrikleri, Yahudiler ise hahambaşı aracılığıyla devlete bağlıydı. Gayrimüslimler cizye adı verilen ek bir vergi öder ve bazı haklardan yararlanamazdı; dolayısıyla bugünkü anlamda bir eşitlikten söz edilemez. Yine de Avrupa'da din savaşlarının sürdüğü bir çağda farklı inançlar bu topraklarda yan yana yaşayabildi. 1492'de İspanya'dan sürülen Yahudilerin bir kısmı da Osmanlı topraklarına yerleşti.

希腊东正教徒和亚美尼亚人通过各自的牧首、犹太人通过首席拉比与国家联系。非穆斯林要缴纳一种名为“吉兹亚”的附加税，并且不能享有某些权利，因此谈不上今天意义上的平等。尽管如此，在欧洲宗教战争不断的年代，不同的信仰仍能在这片土地上共处。1492年被逐出西班牙的犹太人中，也有一部分在奥斯曼领土上定居下来。

Osmanlı İmparatorluğu, Doğu ile Batı arasındaki büyük ticaret yollarının üzerinde bulunuyordu. Asya'dan Avrupa'ya taşınan ipek ve baharat, Osmanlı limanlarından ve kervan yollarından geçerdi. İstanbul, Bursa, Halep, Selanik ve Kahire, tüccarların ve zanaatkârların buluştuğu büyük ticaret merkezleriydi.

奥斯曼帝国位于东西方之间的重要商路上。从亚洲运往欧洲的丝绸和香料，要经过奥斯曼的港口和商队道路。伊斯坦布尔、布尔萨、阿勒颇、萨洛尼卡和开罗都是商人和工匠云集的大商业中心。

Ticaretin kalbi çarşılarda ve hanlarda atardı. II. Mehmed döneminde temeli atılan Kapalıçarşı ile 17. yüzyılda yapılan Mısır Çarşısı yalnızca alışveriş yerleri değildi; haberler ve fikirler de buralarda dolaşırdı. Ancak Portekizli denizci Vasco da Gama'nın 1498'de Afrika'nın güneyini dolaşarak Hindistan'a ulaşmasının ardından baharat ticaretinin bir kısmı zamanla okyanus yollarına kaydı.

商业的心脏在市场和商队客栈里跳动。始建于穆罕默德二世时期的大巴扎和建于17世纪的埃及市场，不仅是购物的地方，消息和思想也在这里流传。然而，葡萄牙航海家达·伽马于1498年绕过非洲南端抵达印度之后，香料贸易的一部分逐渐转向了海上航线。

İmparatorluğun gücü, en açık biçimde mimarisinde görülür. Osmanlı mimarları Selçuklu ve Bizans mirasından yararlanmış, zamanla kendilerine özgü bir üslup geliştirmiştir. Büyük merkezi kubbeler, ince uzun minareler, geniş avlular ve İznik çinileriyle süslenmiş iç mekânlar, bu üslubun en tanınmış özellikleridir.

帝国的力量在其建筑中体现得最为清楚。奥斯曼建筑师借鉴了塞尔柱和拜占庭的遗产，并随着时间形成了自己独特的风格。巨大的中央穹顶、细长的宣礼塔、宽敞的庭院以及用伊兹尼克瓷砖装饰的内部空间，是这种风格最为人熟知的特点。

Bu geleneğin en büyük ustası Mimar Sinan'dır. Sinan, 1588'deki ölümüne kadar yarım asır boyunca saray mimarlarının başında kaldı. Kaynaklarda adı camiler, medreseler, hamamlar ve köprüler olmak üzere üç yüzü aşkın yapıyla birlikte anılır. Kendisi İstanbul'daki Şehzade Camii'ni "çıraklık", Süleymaniye'yi "kalfalık", Edirne'deki Selimiye'yi ise "ustalık" eseri olarak görürdü. Selimiye'nin kubbesi, çap bakımından Ayasofya'nınkiyle neredeyse aynıdır.

这一传统中最伟大的大师是建筑师希南。直到1588年去世，他在宫廷建筑师之首的位置上待了半个世纪。史料把三百多座建筑与他的名字联系在一起，包括清真寺、宗教学校、浴室和桥梁。他本人把伊斯坦布尔的王子清真寺视为自己的“学徒”之作，把苏莱曼尼耶清真寺视为“工匠”之作，把埃迪尔内的塞利米耶清真寺视为“大师”之作。塞利米耶清真寺的穹顶直径与圣索菲亚大教堂的几乎完全相同。

17. yüzyıldan itibaren Osmanlı İmparatorluğu'nun eski gücü azalmaya başladı. 1683'teki ikinci Viyana kuşatması bozgunla sonuçlandı. 1699'da imzalanan Karlofça Antlaşması ile Macaristan'ın büyük bölümü elden çıktı. Avrupa'da gelişen bilim, yeni silahlar ve daha sonra Sanayi Devrimi, güç dengesini Batı'nın lehine çevirdi.

从17世纪起，奥斯曼帝国昔日的强盛开始衰退。1683年的第二次维也纳之围以惨败告终。根据1699年签订的《卡尔洛维茨条约》，匈牙利的大部分地区被割让。欧洲科学的发展、新式武器，以及后来的工业革命，使力量对比转向有利于西方。

İçeride ise merkezî otorite zayıfladı. Yeniçeriler zamanla siyasete karışan ve padişahları bile tahttan indirebilen bir güce dönüştü; II. Mahmud ocağı ancak 1826'da kaldırabildi. Taşrada yerel güçler büyüdü, uzun savaşlar da hazineyi boşalttı. 19. yüzyılın ortasında Rus Çarı I. Nikolay, imparatorluğu "hasta adam" olarak nitelendirdi ve bu ifade kısa sürede Avrupa'da yaygınlaştı.

在国内，中央权威逐渐削弱。禁卫军随着时间推移变成了一股干预政治、甚至能够废黜苏丹的势力；直到1826年，马哈茂德二世才终于将其废除。各行省的地方势力日益壮大，旷日持久的战争耗空了国库。19世纪中叶，俄国沙皇尼古拉一世把奥斯曼帝国称为“病夫”，这一说法很快在欧洲流传开来。

19. yüzyılda Osmanlı devlet adamları, imparatorluğu kurtarmanın yolunu Avrupa'dan alınan kurumlarda aradı. Sultan Abdülmecid döneminde, 3 Kasım 1839'da Gülhane Bahçesi'nde okunan Tanzimat Fermanı bu dönemin başlangıcı sayılır. Ferman, Müslüman olsun olmasın bütün tebaanın can ve mal güvenliğini devletin güvencesi altına aldı.

19世纪，奥斯曼的政治家们试图借助从欧洲引进的制度来挽救帝国。1839年11月3日，在苏丹阿卜杜勒-迈吉德在位期间于居尔哈内花园宣读的坦齐马特诏书，被视为这一时期的开端。诏书规定，无论是否为穆斯林，所有臣民的生命和财产都受到国家的保障。

Tanzimat döneminde hukuk, eğitim, ordu ve basın alanlarında büyük değişiklikler yapıldı. Fransız hukuku örnek alınarak yeni kanunlar hazırlandı, Mekteb-i Mülkiye gibi modern okullar açıldı ve Türkçe özel gazeteler yayımlanmaya başladı. 1876'da ilk Osmanlı anayasası olan Kanun-i Esasi ilan edildi, ertesi yıl da ilk Osmanlı meclisi toplandı. Ancak II. Abdülhamid meclisi 1878'de kapattı; reformlar da imparatorluğun dağılmasını durduramadı.

坦齐马特时期，法律、教育、军队和新闻出版领域都发生了重大变化。以法国法律为蓝本制定了新的法律，开办了行政学院等新式学校，私人创办的土耳其文报纸也开始出版。1876年，奥斯曼帝国第一部宪法《基本法》颁布，次年召开了第一届奥斯曼议会。然而，阿卜杜勒-哈米德二世于1878年关闭了议会，改革也未能阻止帝国的解体。

İmparatorluğun sonunu Birinci Dünya Savaşı getirdi. Osmanlı Devleti, 1914'te Almanya ve Avusturya-Macaristan'ın yanında savaşa girdi. 1915'te Çanakkale'de büyük bir zafer kazandı, ancak savaşın sonunda yenik düştü. 30 Ekim 1918'de Mondros Ateşkesi imzalandı ve İstanbul işgal edildi. 1920'de imzalanan Sevr Antlaşması imparatorluğun topraklarını paylaştırıyordu; ancak bu antlaşma hiçbir zaman uygulanmadı.

第一次世界大战给帝国画上了句号。奥斯曼国家于1914年站在德国和奥匈帝国一边参战。1915年，它在恰纳卡莱（加里波利）取得了一场重大胜利，但在战争结束时仍以失败告终。1918年10月30日，《穆兹罗斯停战协定》签订，伊斯坦布尔被占领。1920年签订的《色佛尔条约》瓜分了帝国的领土，但这一条约从未得到实施。

Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde yürütülen Kurtuluş Savaşı, Anadolu'da yeni bir devletin yolunu açtı. 1 Kasım 1922'de saltanat kaldırıldı ve son padişah VI. Mehmed Vahdeddin ülkeden ayrıldı. 1923'te Lozan Antlaşması imzalandı, ardından Türkiye Cumhuriyeti ilan edildi. Osmanlı'nın izleri ise bugün Balkanlar'dan Orta Doğu'ya kadar dilde, mimaride, mutfakta ve ortak hafızada yaşamaya devam eder.

在穆斯塔法·凯末尔·阿塔图尔克领导下进行的独立战争，为在安纳托利亚建立新国家开辟了道路。1922年11月1日，苏丹制被废除，末代苏丹穆罕默德六世瓦希德丁离开了这个国家。1923年，《洛桑条约》签订，随后土耳其共和国宣告成立。而奥斯曼的印记，今天依然在从巴尔干到中东的语言、建筑、饮食和共同记忆中延续。

Osmanlı tarihi, yalnızca bir devletin doğuşunun ve çöküşünün hikâyesi değildir. Bu imparatorlukta farklı dinlerden ve dillerden insanlar uzun süre aynı devletin çatısı altında yaşadı, güçlü kurumlar yüzyıllarca ayakta kaldı. Ancak devlet, zamanla değişen dünyaya ayak uydurmakta zorlandı.

奥斯曼的历史不仅仅是一个国家兴起与衰亡的故事。在这个帝国里，不同宗教、不同语言的人长期生活在同一个国家之中，强大的制度延续了几百年。然而，随着时间推移，这个国家越来越难以跟上不断变化的世界。

Bugünkü Türkiye'yi, Balkan ülkelerini ve Orta Doğu'nun haritasını anlamak için Osmanlı geçmişini bilmek gerekir. İstanbul'un siluetinden Saraybosna'nın çarşısına, Balkan ve Türk mutfaklarındaki ortak yemeklere kadar bu altı yüz yılın izleri hâlâ görülür.

要理解今天的土耳其、巴尔干各国和中东的版图，就必须了解奥斯曼的过去。从伊斯坦布尔的天际线到萨拉热窝的老市场，再到巴尔干菜和土耳其菜共有的菜肴，这六百年留下的痕迹至今仍随处可见。