الْقَهْوَة الْعَرَبِيَّة

فِي الْبُيُوت الْعَرَبِيَّة، الْقَهْوَة أَكْثَر مِنْ مَشْرُوب. هِيَ عَلَامَة الْكَرَم وَالتَّرْحِيب بِالضَّيْف.

In Arabische huizen is koffie meer dan een drankje. Het is een teken van gulheid en van welkom voor de gast.

عِنْدَمَا تَزُور عَائِلَة عَرَبِيَّة، تَسْمَع فِي الْبِدَايَة: «أَهْلًا وَسَهْلًا»، ثُمَّ: «تَفَضَّل، اشْرَب قَهْوَة».

Als je bij een Arabische familie op bezoek gaat, hoor je eerst "ahlan wa sahlan" en dan: "Alsjeblieft, drink een kopje koffie."

قِصَّة الْقَهْوَة بَدَأَت فِي الْيَمَن قَبْلَ أَكْثَر مِنْ خَمْسِمِائَة سَنَة. هُنَاكَ شَرِبَهَا الصُّوفِيُّون فِي اللَّيْل، لِكَيْ يَبْقَوْا مُسْتَيْقِظِين فِي الصَّلَاة.

Het verhaal van koffie begon meer dan vijfhonderd jaar geleden in Jemen. Daar dronken soefi's het 's nachts, zodat ze wakker bleven tijdens hun gebeden.

وَمِنْ مِينَاء الْمُخَا فِي الْيَمَن سَافَرَتِ الْقَهْوَة إِلَى مَكَّة وَالْقَاهِرَة وَإِسْطَنْبُول، ثُمَّ إِلَى أُورُوبَّا وَكُلّ الْعَالَم.

Vanuit de Jemenitische haven Mokka reisde de koffie naar Mekka, Caïro en Istanbul, en daarna naar Europa en de hele wereld.

وَكَلِمَة «قَهْوَة» عَرَبِيَّة، وَمِنْهَا جَاءَتِ الْكَلِمَة فِي لُغَات كَثِيرَة.

Het woord "qahwa" is Arabisch, en veel talen hebben hun woord voor koffie eraan ontleend.

الْقَهْوَة الْعَرَبِيَّة تَخْتَلِف عَنْ قَهْوَة الْمَقَاهِي. لَوْنُهَا ذَهَبِيّ أَوْ بُنِّيّ فَاتِح، لِأَنَّ الْبُنّ لَا يُحَمَّص كَثِيرًا.

Arabische koffie is anders dan de koffie in een café. De kleur is goudgeel of lichtbruin, omdat de bonen maar licht worden gebrand.

وَفِيهَا الْهَيْل، وَهُوَ تَابِل لَهُ رَائِحَة قَوِيَّة وَجَمِيلَة. وَأَحْيَانًا يَضَعُون فِيهَا الزَّعْفَرَان أَوِ الْقُرُنْفُل أَيْضًا.

Er zit kardemom in, een specerij met een sterke, heerlijke geur. Soms doen mensen er ook saffraan of kruidnagel bij.

وَالْقَهْوَة الْعَرَبِيَّة بِدُون سُكَّر، وَطَعْمُهَا مُرّ قَلِيلًا.

Arabische koffie wordt zonder suiker gedronken en smaakt een beetje bitter.

تُطْبَخ الْقَهْوَة فِي إِنَاء خَاصّ اسْمُهُ «الدَّلَّة». لِلدَّلَّة شَكْل جَمِيل، وَلَهَا فَم طَوِيل مِثْلَ مِنْقَار الطَّائِر.

De koffie wordt gezet in een speciale pot, de "dallah". De dallah heeft een mooie vorm en een lange tuit, als de snavel van een vogel.

وَنَشْرَب الْقَهْوَة فِي فِنْجَان صَغِير جِدًّا بِدُون يَد. وَالْفِنْجَان لَا يَمْتَلِئ: الْمُضِيف يَصُبّ قَلِيلًا فَقَط، فِي أَسْفَل الْفِنْجَان.

We drinken de koffie uit een heel klein kopje zonder oor. Het kopje wordt niet vol geschonken: de gastheer schenkt maar een klein beetje, op de bodem.

الْمُضِيف يَحْمِل الدَّلَّة بِيَدِهِ الْيُسْرَى، وَالْفَنَاجِين بِيَدِهِ الْيُمْنَى. ثُمَّ يُعْطِي الْفِنْجَان لِلضَّيْف بِالْيَد الْيُمْنَى.

De gastheer houdt de dallah in zijn linkerhand en de kopjes in zijn rechterhand. Dan geeft hij de gast het kopje met zijn rechterhand.

وَيَبْدَأ الْمُضِيف بِالضَّيْف الْأَهَمّ، أَوْ بِالْأَكْبَر سِنًّا، أَوْ بِالشَّخْص الَّذِي عَلَى الْيَمِين.

Hij begint bij de belangrijkste gast, bij de oudste of bij de persoon aan de rechterkant.

وَالضَّيْف يَأْخُذ الْفِنْجَان بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيْضًا. هٰذَا مِنَ الْأَدَب.

Ook de gast neemt het kopje aan met zijn rechterhand. Zo hoort het.

الْمُضِيف يَصُبّ لَكَ مَرَّة بَعْدَ مَرَّة. إِذَا شَرِبْتَ وَلَا تُرِيد أَكْثَر، هُزَّ الْفِنْجَان قَلِيلًا يَمِينًا وَيَسَارًا.

De gastheer schenkt je steeds weer bij. Heb je genoeg gedronken en wil je niet meer, schud het kopje dan zachtjes heen en weer.

هٰذِهِ الْحَرَكَة تَعْنِي: «شُكْرًا، يَكْفِي». إِذَا لَمْ تَهُزّ الْفِنْجَان، سَيَصُبّ لَكَ الْمُضِيف مَرَّة أُخْرَى!

Dat gebaar betekent: "Dank je, het is genoeg." Schud je het kopje niet, dan schenkt de gastheer je nog een keer in!

فِي الْعَادَة يَشْرَب الضَّيْف فِنْجَانَيْن أَوْ ثَلَاثَة. وَمِنْ غَيْر الْمُهَذَّب أَنْ تَرْفُض الْفِنْجَان الْأَوَّل.

Meestal drinkt een gast twee of drie kopjes. En het eerste kopje weigeren is onbeleefd.

مَعَ الْقَهْوَة يُقَدِّم الْعَرَب التَّمْر فِي الْعَادَة. حَلَاوَة التَّمْر مَعَ مَرَارَة الْقَهْوَة شَيْء رَائِع.

Bij de koffie serveren Arabieren meestal dadels. De zoete dadels en de bittere koffie passen heerlijk bij elkaar.

فِي الْخَلِيج يَأْكُل النَّاس تَمْرَة، ثُمَّ يَشْرَبُون رَشْفَة مِنَ الْقَهْوَة. وَأَحْيَانًا يُقَدِّمُون الْحَلْوَى أَوِ الْفَوَاكِه أَيْضًا.

In de Golfstaten eten mensen eerst een dadel en nemen dan een slokje koffie. Soms komen er ook zoetigheden of fruit op tafel.

الْقَهْوَة حَاضِرَة فِي كُلّ مُنَاسَبَة: فِي الْأَعْرَاس، وَفِي الْأَعْيَاد، وَفِي الْعَزَاء أَيْضًا. فِي الْفَرَح وَفِي الْحُزْن، يَجْلِس النَّاس مَعًا وَيَشْرَبُون الْقَهْوَة.

Koffie is er bij elke gelegenheid: op bruiloften, op feestdagen en ook bij rouwbijeenkomsten. In vreugde en in verdriet zitten mensen samen en drinken ze koffie.

وَفِي رَمَضَان، بَعْدَ الْإِفْطَار، تَجْتَمِع الْعَائِلَات حَوْلَ الْقَهْوَة وَالتَّمْر.

In de ramadan komen families na het verbreken van het vasten samen rond koffie en dadels.

فِي بِلَاد الشَّام وَمِصْر يَشْرَب النَّاس قَهْوَة أُخْرَى كَثِيرًا: الْقَهْوَة السَّوْدَاء الثَّقِيلَة. بَعْضُهُم يُسَمِّيهَا «الْقَهْوَة التُّرْكِيَّة».

In de Levant en in Egypte drinken mensen vaak een andere koffie: sterke zwarte koffie. Sommigen noemen die "Turkse koffie".

تُطْبَخ هٰذِهِ الْقَهْوَة فِي «رَكْوَة» صَغِيرَة، وَيَسْأَل الْمُضِيف: «كَيْفَ تُحِبّ قَهْوَتَكَ؟ سَادَة، أَوْ وَسَط، أَوْ حُلْوَة؟». سَادَة تَعْنِي بِدُون سُكَّر.

Die koffie wordt gezet in een klein steelpannetje, de "rakwa", en de gastheer vraagt: "Hoe wil je je koffie? Sada, wasat of zoet?" Sada betekent zonder suiker.

فِي سَنَة 2015 دَخَلَتِ الْقَهْوَة الْعَرَبِيَّة قَائِمَة الْيُونِسْكُو لِلتُّرَاث الثَّقَافِيّ غَيْر الْمَادِّيّ.

In 2015 werd Arabische koffie opgenomen in de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed.

هٰذَا يَعْنِي أَنَّ الْقَهْوَة جُزْء مُهِمّ مِنْ ثَقَافَة الْعَرَب، وَأَنَّ الْعَالَم كُلَّهُ يَعْرِف قِيمَتَهَا.

Dat betekent dat koffie een belangrijk deel van de Arabische cultuur is en dat de hele wereld de waarde ervan kent.

هٰذِهِ كَلِمَات تَسْمَعُهَا فِي مَجْلِس الْقَهْوَة:

Deze woorden hoor je als er koffie wordt geschonken:

فِنْجَان الْقَهْوَة صَغِير، لٰكِنْ مَعْنَاهُ كَبِير. هُوَ يَقُول لِلضَّيْف: أَنْتَ فِي بَيْتِكَ، وَنَحْنُ سُعَدَاء بِكَ.

Een kopje koffie is klein, maar de betekenis is groot. Het zegt tegen de gast: je bent hier thuis en we zijn blij dat je er bent.

فِي زِيَارَتِكَ الْقَادِمَة لِبَيْت عَرَبِيّ، خُذِ الْفِنْجَان بِيَدِكَ الْيُمْنَى، وَاشْرَب، وَلَا تَنْسَ أَنْ تَهُزّ الْفِنْجَان عِنْدَمَا تَكْتَفِي!

Ga je de volgende keer op bezoek in een Arabisch huis, neem het kopje dan met je rechterhand aan, drink, en vergeet niet het kopje te schudden als je genoeg hebt gehad!