الْقَهْوَة الْعَرَبِيَّة

Arabska kawa

3 min czytania

Najważniejsze słówka

  • الْقَهْوَةkawa
  • مَشْرُوبnapój
  • الْكَرَمhojność
  • الضَّيْفgość
  • أَهْلًا وَسَهْلًاwitaj
  • تَفَضَّلproszę
  • الْبُنّziarna kawy
  • الْهَيْلkardamon
  • تَابِلprzyprawa
  • رَائِحَةzapach
  • الزَّعْفَرَانszafran
  • الْقُرُنْفُلgoździki
Wszystkie słówka (25)
  • سُكَّرcukier
  • رَشْفَةłyk
  • الدَّلَّةarabski dzbanek do kawy
  • الْفِنْجَانfiliżanka
  • الْمُضِيفgospodarz
  • يَصُبّnalewa
  • الْيَد الْيُمْنَىprawa ręka
  • يَكْفِيwystarczy
  • التَّمْرdaktyle
  • الْأَعْرَاسwesela
  • الْعَزَاءkondolencje
  • سَادَةbez cukru
  • الْأَدَبdobre maniery

فِي الْبُيُوت الْعَرَبِيَّة، الْقَهْوَة أَكْثَر مِنْ مَشْرُوب. هِيَ عَلَامَة الْكَرَم وَالتَّرْحِيب بِالضَّيْف.

W arabskich domach kawa to coś więcej niż napój. To znak hojności i gościnności wobec gościa.

عِنْدَمَا تَزُور عَائِلَة عَرَبِيَّة، تَسْمَع فِي الْبِدَايَة: «أَهْلًا وَسَهْلًا»، ثُمَّ: «تَفَضَّل، اشْرَب قَهْوَة».

Kiedy odwiedzasz arabską rodzinę, najpierw słyszysz „ahlan wa sahlan”, a potem: „Proszę, napij się kawy”.

مِنَ الْيَمَن إِلَى الْعَالَم

Z Jemenu na cały świat

قِصَّة الْقَهْوَة بَدَأَت فِي الْيَمَن قَبْلَ أَكْثَر مِنْ خَمْسِمِائَة سَنَة. هُنَاكَ شَرِبَهَا الصُّوفِيُّون فِي اللَّيْل، لِكَيْ يَبْقَوْا مُسْتَيْقِظِين فِي الصَّلَاة.

Historia kawy zaczęła się w Jemenie ponad pięćset lat temu. Tamtejsi sufi pili ją nocą, żeby nie zasnąć podczas modlitwy.

وَمِنْ مِينَاء الْمُخَا فِي الْيَمَن سَافَرَتِ الْقَهْوَة إِلَى مَكَّة وَالْقَاهِرَة وَإِسْطَنْبُول، ثُمَّ إِلَى أُورُوبَّا وَكُلّ الْعَالَم.

Z jemeńskiego portu Mokka kawa trafiła do Mekki, Kairu i Stambułu, a potem do Europy i na cały świat.

وَكَلِمَة «قَهْوَة» عَرَبِيَّة، وَمِنْهَا جَاءَتِ الْكَلِمَة فِي لُغَات كَثِيرَة.

Słowo „qahwa” jest arabskie i od niego pochodzi nazwa kawy w wielu językach.

قَهْوَة مُخْتَلِفَة

Inna kawa

الْقَهْوَة الْعَرَبِيَّة تَخْتَلِف عَنْ قَهْوَة الْمَقَاهِي. لَوْنُهَا ذَهَبِيّ أَوْ بُنِّيّ فَاتِح، لِأَنَّ الْبُنّ لَا يُحَمَّص كَثِيرًا.

Arabska kawa różni się od kawy z kawiarni. Ma złoty albo jasnobrązowy kolor, bo ziarna pali się tylko lekko.

وَفِيهَا الْهَيْل، وَهُوَ تَابِل لَهُ رَائِحَة قَوِيَّة وَجَمِيلَة. وَأَحْيَانًا يَضَعُون فِيهَا الزَّعْفَرَان أَوِ الْقُرُنْفُل أَيْضًا.

Jest w niej kardamon, przyprawa o mocnym i przyjemnym zapachu. Czasem dodaje się też szafran albo goździki.

وَالْقَهْوَة الْعَرَبِيَّة بِدُون سُكَّر، وَطَعْمُهَا مُرّ قَلِيلًا.

Arabską kawę pije się bez cukru i ma lekko gorzki smak.

الدَّلَّة وَالْفِنْجَان

Dalla i findżan

تُطْبَخ الْقَهْوَة فِي إِنَاء خَاصّ اسْمُهُ «الدَّلَّة». لِلدَّلَّة شَكْل جَمِيل، وَلَهَا فَم طَوِيل مِثْلَ مِنْقَار الطَّائِر.

Kawę parzy się w specjalnym dzbanku zwanym „dalla”. Dalla ma piękny kształt i długi dzióbek, podobny do ptasiego dzioba.

وَنَشْرَب الْقَهْوَة فِي فِنْجَان صَغِير جِدًّا بِدُون يَد. وَالْفِنْجَان لَا يَمْتَلِئ: الْمُضِيف يَصُبّ قَلِيلًا فَقَط، فِي أَسْفَل الْفِنْجَان.

Kawę pijemy z bardzo małej filiżanki bez ucha. Filiżanki nie napełnia się do pełna: gospodarz nalewa tylko trochę, na dno.

كَيْفَ تُقَدَّم الْقَهْوَة؟

Jak podaje się kawę?

الْمُضِيف يَحْمِل الدَّلَّة بِيَدِهِ الْيُسْرَى، وَالْفَنَاجِين بِيَدِهِ الْيُمْنَى. ثُمَّ يُعْطِي الْفِنْجَان لِلضَّيْف بِالْيَد الْيُمْنَى.

Gospodarz trzyma dallę w lewej ręce, a filiżanki w prawej. Potem podaje gościowi filiżankę prawą ręką.

وَيَبْدَأ الْمُضِيف بِالضَّيْف الْأَهَمّ، أَوْ بِالْأَكْبَر سِنًّا، أَوْ بِالشَّخْص الَّذِي عَلَى الْيَمِين.

Zaczyna od najważniejszego gościa, od najstarszej osoby albo od osoby siedzącej po prawej.

وَالضَّيْف يَأْخُذ الْفِنْجَان بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيْضًا. هٰذَا مِنَ الْأَدَب.

Gość też bierze filiżankę prawą ręką. Tak nakazuje dobre wychowanie.

هَزّ الْفِنْجَان

Potrząśnij filiżanką

الْمُضِيف يَصُبّ لَكَ مَرَّة بَعْدَ مَرَّة. إِذَا شَرِبْتَ وَلَا تُرِيد أَكْثَر، هُزَّ الْفِنْجَان قَلِيلًا يَمِينًا وَيَسَارًا.

Gospodarz dolewa ci kawy raz za razem. Jeśli już wypiłeś i nie chcesz więcej, lekko potrząśnij filiżanką na boki.

هٰذِهِ الْحَرَكَة تَعْنِي: «شُكْرًا، يَكْفِي». إِذَا لَمْ تَهُزّ الْفِنْجَان، سَيَصُبّ لَكَ الْمُضِيف مَرَّة أُخْرَى!

Ten gest znaczy: „Dziękuję, wystarczy”. Jeśli nie potrząśniesz filiżanką, gospodarz naleje ci jeszcze raz!

فِي الْعَادَة يَشْرَب الضَّيْف فِنْجَانَيْن أَوْ ثَلَاثَة. وَمِنْ غَيْر الْمُهَذَّب أَنْ تَرْفُض الْفِنْجَان الْأَوَّل.

Gość zwykle wypija dwie albo trzy filiżanki. A odmówienie pierwszej jest niegrzeczne.

الْقَهْوَة وَالتَّمْر

Kawa i daktyle

مَعَ الْقَهْوَة يُقَدِّم الْعَرَب التَّمْر فِي الْعَادَة. حَلَاوَة التَّمْر مَعَ مَرَارَة الْقَهْوَة شَيْء رَائِع.

Do kawy Arabowie zwykle podają daktyle. Słodycz daktyli z goryczą kawy to wspaniałe połączenie.

فِي الْخَلِيج يَأْكُل النَّاس تَمْرَة، ثُمَّ يَشْرَبُون رَشْفَة مِنَ الْقَهْوَة. وَأَحْيَانًا يُقَدِّمُون الْحَلْوَى أَوِ الْفَوَاكِه أَيْضًا.

W krajach Zatoki ludzie zjadają daktyla, a potem piją łyk kawy. Czasem podaje się też słodycze albo owoce.

قَهْوَة فِي كُلّ مُنَاسَبَة

Kawa na każdą okazję

الْقَهْوَة حَاضِرَة فِي كُلّ مُنَاسَبَة: فِي الْأَعْرَاس، وَفِي الْأَعْيَاد، وَفِي الْعَزَاء أَيْضًا. فِي الْفَرَح وَفِي الْحُزْن، يَجْلِس النَّاس مَعًا وَيَشْرَبُون الْقَهْوَة.

Kawa jest obecna przy każdej okazji: na weselach, w święta, a także na stypach. W radości i w smutku ludzie siadają razem i piją kawę.

وَفِي رَمَضَان، بَعْدَ الْإِفْطَار، تَجْتَمِع الْعَائِلَات حَوْلَ الْقَهْوَة وَالتَّمْر.

W ramadanie, po przerwaniu postu, rodziny zbierają się przy kawie i daktylach.

قَهْوَة أُخْرَى

Jeszcze inna kawa

فِي بِلَاد الشَّام وَمِصْر يَشْرَب النَّاس قَهْوَة أُخْرَى كَثِيرًا: الْقَهْوَة السَّوْدَاء الثَّقِيلَة. بَعْضُهُم يُسَمِّيهَا «الْقَهْوَة التُّرْكِيَّة».

W Lewancie i w Egipcie ludzie często piją inną kawę: mocną, czarną. Niektórzy nazywają ją „kawą po turecku”.

تُطْبَخ هٰذِهِ الْقَهْوَة فِي «رَكْوَة» صَغِيرَة، وَيَسْأَل الْمُضِيف: «كَيْفَ تُحِبّ قَهْوَتَكَ؟ سَادَة، أَوْ وَسَط، أَوْ حُلْوَة؟». سَادَة تَعْنِي بِدُون سُكَّر.

Parzy się ją w małym tygielku zwanym „rakwa”, a gospodarz pyta: „Jaką kawę lubisz? Sada, wasat czy słodką?”. Sada znaczy bez cukru.

تُرَاث لِلْعَالَم

Dziedzictwo świata

فِي سَنَة 2015 دَخَلَتِ الْقَهْوَة الْعَرَبِيَّة قَائِمَة الْيُونِسْكُو لِلتُّرَاث الثَّقَافِيّ غَيْر الْمَادِّيّ.

W 2015 roku arabska kawa trafiła na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

هٰذَا يَعْنِي أَنَّ الْقَهْوَة جُزْء مُهِمّ مِنْ ثَقَافَة الْعَرَب، وَأَنَّ الْعَالَم كُلَّهُ يَعْرِف قِيمَتَهَا.

To znaczy, że kawa jest ważną częścią arabskiej kultury i że cały świat zna jej wartość.

كَلِمَات مُفِيدَة

Przydatne słowa

هٰذِهِ كَلِمَات تَسْمَعُهَا فِي مَجْلِس الْقَهْوَة:

Oto słowa, które usłyszysz, gdy podają kawę:

  • تَفَضَّل: نَقُولُهَا عِنْدَمَا نُقَدِّم لَكَ الْقَهْوَة.

    Tafaddal: tak mówimy, gdy podajemy ci kawę.

  • الدَّلَّة: إِنَاء الْقَهْوَة الْعَرَبِيَّة.

    Dalla: dzbanek do arabskiej kawy.

  • الْفِنْجَان: كُوب صَغِير بِدُون يَد.

    Findżan: mała filiżanka bez ucha.

  • الْهَيْل: تَابِل لَهُ رَائِحَة جَمِيلَة.

    Hajl: kardamon, przyprawa o pięknym zapachu.

  • يَكْفِي، شُكْرًا: لَا أُرِيد أَكْثَر.

    Jakfi, szukran: wystarczy, dziękuję; nie chcę więcej.

  • سَادَة: بِدُون سُكَّر.

    Sada: bez cukru.

  • دَائِمَة: يَقُولُهَا الضَّيْف بَعْدَ الْقَهْوَة، وَمَعْنَاهَا: أَتَمَنَّى أَنْ يَبْقَى الْخَيْر فِي بَيْتِكُم.

    Dajma: mówi gość po kawie; znaczy: niech dobro zawsze zostaje w waszym domu.

فِي النِّهَايَة

Na koniec

فِنْجَان الْقَهْوَة صَغِير، لٰكِنْ مَعْنَاهُ كَبِير. هُوَ يَقُول لِلضَّيْف: أَنْتَ فِي بَيْتِكَ، وَنَحْنُ سُعَدَاء بِكَ.

Filiżanka kawy jest mała, ale jej znaczenie jest wielkie. Mówi gościowi: jesteś u siebie i cieszymy się, że jesteś z nami.

فِي زِيَارَتِكَ الْقَادِمَة لِبَيْت عَرَبِيّ، خُذِ الْفِنْجَان بِيَدِكَ الْيُمْنَى، وَاشْرَب، وَلَا تَنْسَ أَنْ تَهُزّ الْفِنْجَان عِنْدَمَا تَكْتَفِي!

Gdy następnym razem odwiedzisz arabski dom, weź filiżankę prawą ręką, wypij i nie zapomnij nią potrząsnąć, kiedy będziesz mieć dość!

W darmowej aplikacji posłuchasz tego tekstu, a po dotknięciu słowa zobaczysz jego tłumaczenie.

Z bloga

Learn Arabic już 1 grudnia

Aplikacja jest prawie gotowa: alfabet arabski od zera, gramatyka, ponad 2500 słówek z nagraniami i klasyka w oryginale, np. „Złamane skrzydła” Khalila Gibrana. Zostaw e-mail, a damy ci znać w dniu premiery.

Jeden e-mail w dniu premiery. Nic więcej.

Więcej tekstów po arabsku