
رَمَضَان
Ramadan
Najważniejsze słówka
- الصِّيَامpost
- السُّحُورsuhur
- الْإِفْطَارiftar
- الْفَانُوسlatarnia
- الْهِلَالsierp księżyca
- التَّرَاوِيحmodlitwy tarawih
- الْفَجْرświt
- غُرُوب الشَّمْسzachód słońca
- التَّقْوِيم الْهِجْرِيّkalendarz hidżry
- قَمَرِيّksiężycowy
- يَصُومpościć
- الْجُوعgłód
Wszystkie słówka (25)
- عَطَشpragnienie
- صَبْرcierpliwość
- الْفُقَرَاءubodzy
- وَجْبَةposiłek
- تَمْرdaktyle
- الْمُسَحِّرbudziciel na suhur
- الْأَذَانwezwanie do modlitwy
- الصَّدَقَاتjałmużna
- الْكَرَمhojność
- الْحَلَوِيَّاتsłodycze
- لَيْلَة الْقَدْرNoc Przeznaczenia
- عِيد الْفِطْرŚwięto Przerwania Postu
- الْعِيدِيَّةświąteczne pieniądze
رَمَضَان شَهْر خَاصّ عِنْدَ الْمُسْلِمِين فِي الْعَالَم كُلِّهِ. هُوَ الشَّهْر التَّاسِع فِي التَّقْوِيم الْهِجْرِيّ، وَفِيهِ يَصُوم الْمُسْلِمُون مِنَ الْفَجْر إِلَى الْمَغْرِب.
Ramadan to wyjątkowy miesiąc dla muzułmanów na całym świecie. Jest to dziewiąty miesiąc kalendarza hidżry, a w tym miesiącu muzułmanie poszczą od świtu do zachodu słońca.
فِي هٰذِهِ الْمَقَالَة نَتَعَرَّف عَلَى أَيَّام رَمَضَان وَلَيَالِيهِ: الصِّيَام، وَالسُّحُور، وَالْإِفْطَار، وَالْفَوَانِيس، وَالْعِيد فِي النِّهَايَة.
W tym artykule poznamy dni i noce ramadanu: post, suhur, iftar, latarnie i święto na końcu miesiąca.
شَهْر يَتَحَرَّك
Miesiąc, który się przesuwa
التَّقْوِيم الْهِجْرِيّ تَقْوِيم قَمَرِيّ. السَّنَة الْقَمَرِيَّة أَقْصَر مِنَ السَّنَة الشَّمْسِيَّة بِأَحَدَ عَشَرَ يَوْمًا تَقْرِيبًا.
Kalendarz hidżry jest kalendarzem księżycowym. Rok księżycowy jest o mniej więcej jedenaście dni krótszy od roku słonecznego.
لِهٰذَا السَّبَب يَأْتِي رَمَضَان كُلّ سَنَة أَبْكَر مِنَ السَّنَة الْمَاضِيَة بِحَوَالَيْ أَحَدَ عَشَرَ يَوْمًا. أَحْيَانًا يَكُون فِي الصَّيْف، وَأَحْيَانًا فِي الشِّتَاء.
Dlatego ramadan zaczyna się co roku mniej więcej jedenaście dni wcześniej niż w poprzednim roku. Czasem wypada latem, a czasem zimą.
وَيَبْدَأ الشَّهْر عِنْدَمَا يَرَى النَّاس الْهِلَال، أَيِ الْقَمَر الْجَدِيد الصَّغِير. فِي تِلْكَ اللَّيْلَة يَنْتَظِر النَّاس الْخَبَر، ثُمَّ يَقُولُون: «رَمَضَان كَرِيم!»
Miesiąc zaczyna się, gdy ludzie zobaczą hilal, czyli wąski sierp młodego księżyca. Tej nocy wszyscy czekają na wiadomość, a potem mówią: „Ramadan karim!” (Hojnego ramadanu!)
الصِّيَام
Post
الصِّيَام يَعْنِي: لَا أَكْل وَلَا شُرْب، حَتَّى الْمَاء، مِنَ الْفَجْر إِلَى غُرُوب الشَّمْس.
Pościć to znaczy nie jeść i nie pić, nawet wody, od świtu aż do zachodu słońca.
الصِّيَام وَاجِب عَلَى كُلّ مُسْلِم بَالِغ وَصَحِيح. الْأَطْفَال الصِّغَار لَا يَصُومُون، وَالْمَرِيض وَالْمُسَافِر يَسْتَطِيعَان أَنْ يُفْطِرَا، ثُمَّ يَصُومَان هٰذِهِ الْأَيَّام بَعْدَ رَمَضَان.
Post jest obowiązkiem każdego dorosłego i zdrowego muzułmanina. Małe dzieci nie poszczą, a chorzy i podróżni mogą nie pościć i nadrobić te dni po ramadanie.
وَكَثِير مِنَ الْأَطْفَال يَتَعَلَّمُون الصِّيَام قَلِيلًا قَلِيلًا: نِصْف يَوْم أَوَّلًا، ثُمَّ يَوْم كَامِل. وَهُمْ فَخُورُون جِدًّا بِأَوَّل يَوْم كَامِل!
Wiele dzieci uczy się pościć stopniowo: najpierw pół dnia, potem cały dzień. Są bardzo dumne ze swojego pierwszego pełnego dnia!
وَالصِّيَام لَيْسَ الْجُوع فَقَط. هُوَ أَيْضًا صَبْر، وَكَلَام طَيِّب، وَتَفْكِير فِي الْفُقَرَاء الَّذِينَ لَا يَجِدُون الطَّعَام كُلّ يَوْم.
A post to nie tylko głód. To także cierpliwość, dobre słowa i myślenie o biednych, którzy nie mają jedzenia każdego dnia.
السُّحُور
Suhur
قَبْلَ الْفَجْر يَسْتَيْقِظ النَّاس وَيَأْكُلُون وَجْبَة اسْمُهَا «السُّحُور». هِيَ فِي الْعَادَة وَجْبَة خَفِيفَة: خُبْز، وَجُبْن، وَلَبَن، وَتَمْر، وَمَاء كَثِير.
Przed świtem ludzie wstają i jedzą posiłek, który nazywa się „suhur”. Zwykle jest to lekki posiłek: chleb, ser, jogurt, daktyle i dużo wody.
وَفِي مُدُن عَرَبِيَّة كَثِيرَة كَانَ «الْمُسَحِّر» يَمْشِي فِي الشَّوَارِع قَبْلَ الْفَجْر. يَضْرِب عَلَى طَبْلَة صَغِيرَة وَيُنَادِي: «اصْحَ يَا نَائِم، وَحِّدِ الدَّائِم!» حَتَّى يَسْتَيْقِظ النَّاس لِلسُّحُور.
Dawniej w wielu arabskich miastach przed świtem chodził po ulicach „musahhir”. Uderzał w mały bęben i wołał: „Obudź się, śpiący, chwal Wiecznego!”, żeby ludzie wstali na suhur.
الْيَوْم عِنْدَ النَّاس مُنَبِّهَات فِي الْهَوَاتِف، لٰكِنَّ الْمُسَحِّر مَا زَالَ يَمْشِي فِي بَعْض الْأَحْيَاء الْقَدِيمَة، وَالْأَطْفَال يُحِبُّونَهُ كَثِيرًا.
Dziś ludzie mają budziki w telefonach, ale w niektórych starych dzielnicach musahhir wciąż chodzi po ulicach, a dzieci bardzo go lubią.
الْإِفْطَار
Iftar
عِنْدَ الْمَغْرِب يُؤَذِّن الْمُؤَذِّن، وَيَنْتَهِي يَوْم الصِّيَام. وَفِي بَعْض الْمُدُن يُطْلِقُون «مِدْفَع الْإِفْطَار» أَيْضًا، وَصَوْتُهُ يَعْنِي: حَانَ وَقْت الْأَكْل!
O zachodzie słońca muezin wzywa do modlitwy i dzień postu się kończy. W niektórych miastach strzela też „armata iftaru”, a jej huk oznacza: czas jeść!
كَثِير مِنَ النَّاس يَبْدَؤُون الْإِفْطَار بِتَمْر وَمَاء، كَمَا كَانَ يَفْعَل النَّبِيّ مُحَمَّد. ثُمَّ يُصَلُّون الْمَغْرِب، وَبَعْدَ ذٰلِكَ يَأْكُلُون الْوَجْبَة الْكَبِيرَة.
Wiele osób przerywa post daktylami i wodą, tak jak robił to prorok Mahomet. Potem odmawiają modlitwę o zachodzie słońca, a po niej jedzą główny posiłek.
عَلَى مَائِدَة الْإِفْطَار شُورْبَة، وَسَمْبُوسَة، وَسَلَطَة، وَأُرْز، وَلَحْم. وَمِنَ الْمَشْرُوبَات قَمَر الدِّين، وَالتَّمْر الْهِنْدِيّ، وَعِرْق السُّوس.
Na stole iftaru jest zupa, sambusa, sałatka, ryż i mięso. Wśród napojów są qamar al-din (sok morelowy), napój z tamaryndowca i napój z lukrecji.
وَالْإِفْطَار وَقْت الْعَائِلَة. كُلّ الْعَائِلَة تَجْلِس مَعًا حَوْلَ الْمَائِدَة وَتَنْتَظِر صَوْت الْأَذَان. وَكَثِير مِنَ النَّاس يَدْعُون الْأَصْدِقَاء وَالْجِيرَان إِلَى الْإِفْطَار.
Iftar to czas dla rodziny. Cała rodzina siedzi razem przy stole i czeka na wezwanie do modlitwy. Wiele osób zaprasza też na iftar przyjaciół i sąsiadów.
مَوَائِد الرَّحْمٰن
Stoły Miłosiernego
فِي مِصْر وَبِلَاد أُخْرَى تُوضَع فِي الشَّوَارِع مَوَائِد طَوِيلَة اسْمُهَا «مَوَائِد الرَّحْمٰن». عَلَيْهَا طَعَام مَجَّانِيّ لِكُلّ صَائِم: لِلْفَقِير، وَلِلْعَامِل، وَلِلْمُسَافِر.
W Egipcie i w innych krajach na ulicach ustawia się długie stoły nazywane „mawaid al-rahman” (stoły Miłosiernego). Jest na nich darmowe jedzenie dla każdego, kto pości: dla biednego, dla robotnika i dla podróżnego.
وَالْكَرَم فِي رَمَضَان كَبِير. النَّاس يُعْطُون الصَّدَقَات، وَالشَّبَاب يُوَزِّعُون التَّمْر وَالْمَاء عَلَى السَّيَّارَات قَبْلَ الْمَغْرِب، لِأَنَّ بَعْض النَّاس يَكُونُون فِي الطَّرِيق وَقْت الْإِفْطَار.
Hojność w ramadanie jest wielka. Ludzie dają jałmużnę, a młodzi przed zachodem słońca rozdają kierowcom daktyle i wodę, bo niektórzy w porze iftaru są jeszcze w drodze.
لَيَالِي رَمَضَان
Noce ramadanu
لَيَالِي رَمَضَان طَوِيلَة وَجَمِيلَة. بَعْدَ الْإِفْطَار يَذْهَب كَثِير مِنَ النَّاس إِلَى الْمَسْجِد لِصَلَاة «التَّرَاوِيح»، وَهِيَ صَلَاة خَاصَّة بِلَيَالِي رَمَضَان.
Noce ramadanu są długie i piękne. Po iftarze wiele osób idzie do meczetu na „tarawih”, specjalną modlitwę nocy ramadanu.
وَبَعْدَ الصَّلَاة تَمْتَلِئ الشَّوَارِع وَالْمَقَاهِي بِالنَّاس. هُمْ يَشْرَبُون الشَّاي، وَيَأْكُلُون الْحَلَوِيَّات، وَيَزُورُون الْأَهْل وَالْأَصْدِقَاء حَتَّى وَقْت مُتَأَخِّر.
Po modlitwie ulice i kawiarnie wypełniają się ludźmi. Piją herbatę, jedzą słodycze i odwiedzają rodzinę i przyjaciół do późnej nocy.
وَمِنْ أَشْهَر حَلَوِيَّات رَمَضَان «الْقَطَائِف» وَ«الْكُنَافَة». الْقَطَائِف فَطَائِر صَغِيرَة فِيهَا جَوْز أَوْ قِشْطَة، وَالنَّاس يَأْكُلُونَهَا فِي رَمَضَان خَاصَّةً.
Wśród najsłynniejszych słodyczy ramadanu są „qatayef” i „kunafa”. Qatayef to małe naleśniki z orzechami włoskimi albo ze śmietanką, które je się przede wszystkim w ramadanie.
الْفَانُوس
Latarnia
فِي مِصْر رَمْز رَمَضَان هُوَ «الْفَانُوس». هُوَ مِصْبَاح مُلَوَّن مِنَ الْمَعْدِن وَالزُّجَاج، وَفِيهِ شَمْعَة أَوْ ضَوْء صَغِير.
W Egipcie symbolem ramadanu jest „fanous”, czyli latarnia. To kolorowa lampa z metalu i szkła, w której jest świeca albo małe światełko.
النَّاس يُعَلِّقُون الْفَوَانِيس الْكَبِيرَة فِي الشَّوَارِع وَعَلَى الْبُيُوت، وَالْأَطْفَال يَحْمِلُون فَوَانِيس صَغِيرَة وَيُغَنُّون أُغْنِيَة قَدِيمَة: «وَحَوِي يَا وَحَوِي».
Ludzie wieszają duże latarnie na ulicach i na domach, a dzieci noszą małe latarenki i śpiewają starą piosenkę: „Wahawi ya wahawi”.
وَهُنَاكَ قِصَص كَثِيرَة عَنْ أَصْل الْفَانُوس. وَالْيَوْم تُزَيَّن الْبُيُوت فِي بِلَاد كَثِيرَة بِالْفَوَانِيس وَالْأَضْوَاء وَالْهِلَال.
O pochodzeniu latarni krąży wiele opowieści. Dziś w wielu krajach domy ozdabia się latarniami, światełkami i półksiężycami.
لَيْلَة الْقَدْر
Noc Przeznaczenia
فِي الْأَيَّام الْعَشَرَة الْأَخِيرَة مِنْ رَمَضَان لَيْلَة مُهِمَّة جِدًّا اسْمُهَا «لَيْلَة الْقَدْر». يُؤْمِن الْمُسْلِمُون أَنَّ نُزُول الْقُرْآن بَدَأَ فِي هٰذِهِ اللَّيْلَة.
W ostatnich dziesięciu dniach ramadanu jest bardzo ważna noc, która nazywa się „Laylat al-Qadr”, Noc Przeznaczenia. Muzułmanie wierzą, że tej nocy zaczęło się objawienie Koranu.
وَيَقُول الْقُرْآن إِنَّهَا أَفْضَل مِنْ أَلْف شَهْر. لِذٰلِكَ يُصَلِّي النَّاس كَثِيرًا فِي هٰذِهِ اللَّيَالِي، وَيَقْرَؤُون الْقُرْآن، وَتَمْتَلِئ الْمَسَاجِد حَتَّى الْفَجْر.
Koran mówi, że jest ona lepsza niż tysiąc miesięcy. Dlatego w te noce ludzie dużo się modlą, czytają Koran, a meczety są pełne aż do świtu.
عِيد الْفِطْر
Id al-Fitr
فِي نِهَايَة رَمَضَان يَأْتِي «عِيد الْفِطْر». قَبْلَ صَلَاة الْعِيد يُعْطِي الْمُسْلِمُون «زَكَاة الْفِطْر» لِلْفُقَرَاء، حَتَّى يَفْرَح الْجَمِيع بِالْعِيد.
Na końcu ramadanu przychodzi „Id al-Fitr”, święto przerwania postu. Przed modlitwą świąteczną muzułmanie dają biednym „zakat al-fitr”, żeby wszyscy mogli cieszyć się świętem.
فِي صَبَاح الْعِيد يَلْبَس النَّاس مَلَابِس جَدِيدَة، وَيَذْهَبُون إِلَى صَلَاة الْعِيد، ثُمَّ يَزُورُون الْأَهْل وَالْأَقَارِب. وَالْأَطْفَال يَأْخُذُون الْعِيدِيَّة.
Rano w dniu święta ludzie wkładają nowe ubrania, idą na modlitwę świąteczną, a potem odwiedzają rodzinę i krewnych. Dzieci dostają „eidiyya”, czyli prezent w postaci pieniędzy.
وَفِي الْبُيُوت كَعْك الْعِيد وَالْمَعْمُول بِالتَّمْر. وَمِنَ التَّهَانِي الْمَشْهُورَة: «عِيد مُبَارَك» وَ«كُلّ عَام وَأَنْتُم بِخَيْر».
W domach są świąteczne ciastka (kaak) i maamoul z daktylami. Znane życzenia to „Id mubarak” (błogosławionego święta) i „kull am wa antum bikhayr” (obyście mieli się dobrze każdego roku).
رَمَضَان لِلزُّوَّار
Ramadan dla gości
إِذَا كُنْتَ فِي بَلَد عَرَبِيّ فِي رَمَضَان، فَسَتَرَى أَنَّ الْحَيَاة تَتَغَيَّر. سَاعَات الْعَمَل أَقْصَر فِي بِلَاد كَثِيرَة، وَبَعْض الْمَطَاعِم مُغْلَقَة فِي النَّهَار.
Jeśli będziesz w kraju arabskim w czasie ramadanu, zobaczysz, że życie się zmienia. W wielu krajach godziny pracy są krótsze, a niektóre restauracje są w dzień zamknięte.
مِنَ الْأَدَب أَلَّا تَأْكُل وَلَا تَشْرَب أَمَام الصَّائِمِين فِي الشَّارِع. وَإِذَا دَعَاكَ صَدِيق إِلَى الْإِفْطَار، فَاقْبَلِ الدَّعْوَة! سَتَرَى كَرَم رَمَضَان بِنَفْسِكَ.
Grzecznie jest nie jeść i nie pić na ulicy przy osobach, które poszczą. A jeśli przyjaciel zaprosi cię na iftar, przyjmij zaproszenie! Sam zobaczysz hojność ramadanu.
كَلِمَات رَمَضَان
Słowa o ramadanie
هٰذِهِ كَلِمَات مُهِمَّة عَنْ رَمَضَان:
Oto kilka ważnych słów o ramadanie:
الصِّيَام: لَا أَكْل وَلَا شُرْب مِنَ الْفَجْر إِلَى الْمَغْرِب.
Al-siyam: niejedzenie i niepicie od świtu do zachodu słońca, czyli post.
السُّحُور: وَجْبَة قَبْلَ الْفَجْر.
Al-suhur: posiłek przed świtem.
الْإِفْطَار: أَوَّل وَجْبَة بَعْدَ الْمَغْرِب.
Al-iftar: pierwszy posiłek po zachodzie słońca.
الْهِلَال: الْقَمَر الْجَدِيد الصَّغِير.
Al-hilal: wąski sierp młodego księżyca.
التَّرَاوِيح: صَلَاة لَيَالِي رَمَضَان.
Al-tarawih: modlitwa nocy ramadanu.
«رَمَضَان كَرِيم»: تَهْنِئَة بِالشَّهْر، وَالْجَوَاب «اللَّه أَكْرَم».
„Ramadan karim”: życzenia z okazji miesiąca, a odpowiedź to „Allahu akram” (Bóg jest jeszcze hojniejszy).
فِي النِّهَايَة
Na koniec
رَمَضَان شَهْر جُوع وَعَطَش فِي النَّهَار، لٰكِنَّهُ شَهْر فَرَح فِي اللَّيْل. فِيهِ الْعَائِلَة، وَالْكَرَم، وَالصَّلَاة، وَالْحَلَوِيَّات.
Ramadan to w dzień miesiąc głodu i pragnienia, ale w nocy miesiąc radości. Jest w nim rodzina, hojność, modlitwa i słodycze.
وَكَثِير مِنَ الْعَرَب يَقُولُون إِنَّ رَمَضَان أَجْمَل شَهْر فِي السَّنَة. وَعِنْدَمَا يَنْتَهِي، يَشْتَاقُون إِلَيْهِ وَيَنْتَظِرُونَهُ مِنْ جَدِيد.
Wielu Arabów mówi, że ramadan to najpiękniejszy miesiąc w roku. A kiedy się kończy, tęsknią za nim i czekają, aż znów przyjdzie.
W darmowej aplikacji posłuchasz tego tekstu, a po dotknięciu słowa zobaczysz jego tłumaczenie.
Z bloga
Learn Arabic już 1 grudnia
Aplikacja jest prawie gotowa: alfabet arabski od zera, gramatyka, ponad 2500 słówek z nagraniami i klasyka w oryginale, np. „Złamane skrzydła” Khalila Gibrana. Zostaw e-mail, a damy ci znać w dniu premiery.
Jeden e-mail w dniu premiery. Nic więcej.