الطَّعَام الْعَرَبِيّ

الطَّعَام فِي الْعَالَم الْعَرَبِيّ أَكْثَر مِنْ أَكْل. هُوَ كَرَم، وَعَائِلَة، وَتَارِيخ طَوِيل. وَمِنَ الْمَغْرِب إِلَى الْعِرَاق، لِكُلّ بَلَد أَطْبَاقُهُ الْخَاصَّة.

In de Arabische wereld is eten veel meer dan alleen eten. Het is gastvrijheid, familie en een lange geschiedenis. En van Marokko tot Irak heeft elk land zijn eigen gerechten.

فِي هٰذِهِ الْمَقَالَة نَزُور الْمَطْبَخ الْعَرَبِيّ: الْخُبْز، وَالْمَزَّة، وَالْأَطْبَاق الْكَبِيرَة، وَالْحَلَوِيَّات، وَآدَاب الْمَائِدَة.

In dit artikel bezoeken we de Arabische keuken: het brood, de mezze, de grote gerechten, de zoetigheden en de tafelmanieren.

الْخُبْز أَهَمّ شَيْء عَلَى الْمَائِدَة الْعَرَبِيَّة. فِي مِصْر اسْمُهُ «الْعَيْش»، وَهٰذِهِ الْكَلِمَة تَعْنِي أَيْضًا «الْحَيَاة».

Brood is het belangrijkste op de Arabische tafel. In Egypte heet het "aish", en dat woord betekent ook "leven".

هُنَاكَ أَنْوَاع كَثِيرَة مِنَ الْخُبْز: الْخُبْز الْعَرَبِيّ الْمُسْتَدِير، وَخُبْز الصَّاج الرَّقِيق، وَالْخُبْز الْمَغْرِبِيّ الْكَبِير. وَالنَّاس يَأْكُلُون بِقِطْعَة الْخُبْز بَدَلًا مِنَ الْمِلْعَقَة أَحْيَانًا.

Er zijn veel soorten brood: rond Arabisch platbrood, dun saj-brood en groot Marokkaans brood. Soms eten mensen met een stukje brood in plaats van met een lepel.

وَلِلْخُبْز احْتِرَام كَبِير. إِذَا وَقَعَت قِطْعَة خُبْز عَلَى الْأَرْض، يَرْفَعُهَا كَثِير مِنَ النَّاس وَيَضَعُونَهَا فِي مَكَان نَظِيف، وَبَعْضُهُم يُقَبِّلُهَا.

Brood wordt met veel respect behandeld. Als er een stuk brood op de grond valt, rapen veel mensen het op en leggen het op een schone plek, en sommigen kussen het.

فِي لُبْنَان وَسُورِيَا وَفِلَسْطِين وَالْأُرْدُنّ يَبْدَأ الْأَكْل بِالْمَزَّة. الْمَزَّة صُحُون صَغِيرَة كَثِيرَة يَأْكُل مِنْهَا الْجَمِيع مَعًا.

In Libanon, Syrië, Palestina en Jordanië begint de maaltijd met mezze. Mezze zijn veel kleine schaaltjes waaruit iedereen samen eet.

عَلَى الْمَائِدَة حُمُّص بِالطَّحِينَة، وَمُتَبَّل الْبَاذِنْجَان، وَتَبُّولَة خَضْرَاء بِالْبَقْدُونِس، وَفَتُّوش بِالْخُبْز الْمُحَمَّص، وَفَلَافِل سَاخِنَة.

Op tafel staan hummus met tahin, mutabbal (dip van geroosterde aubergine), groene tabouleh met peterselie, fattoush met geroosterd brood en warme falafel.

وَالْمَزَّة لَيْسَت وَجْبَة سَرِيعَة. النَّاس يَجْلِسُون سَاعَات، يَأْكُلُون قَلِيلًا وَيَتَكَلَّمُون كَثِيرًا.

Mezze is geen snelle maaltijd. Mensen zitten urenlang aan tafel, eten een beetje en praten veel.

لِكُلّ بَلَد عَرَبِيّ طَبَق مَشْهُور. فِي الْمَغْرِب «الْكُسْكُس» وَ«الطَّاجِين»، وَفِي مِصْر «الْكُشَرِي»، وَفِي الْخَلِيج «الْكَبْسَة»، وَفِي الْأُرْدُنّ «الْمَنْسَف».

Elk Arabisch land heeft een beroemd gerecht. In Marokko zijn er "couscous" en "tajine", in Egypte "koshari", in de Golf "kabsa" en in Jordanië "mansaf".

الْكُسْكُس حُبُوب صَغِيرَة مِنَ السَّمِيد، وَيَأْكُلُهُ الْمَغَارِبَة مَعَ الْخُضَار وَاللَّحْم، وَخَاصَّةً يَوْم الْجُمُعَة. وَالطَّاجِين طَبَق يُطْبَخ بِبُطْء فِي إِنَاء مِنَ الطِّين لَهُ غِطَاء عَلَى شَكْل مَخْرُوط.

Couscous bestaat uit kleine korrels van griesmeel, en Marokkanen eten het met groenten en vlees, vooral op vrijdag. Tajine is een gerecht dat langzaam gaart in een aarden pot met een kegelvormig deksel.

وَالْكُشَرِي طَعَام شَعْبِيّ رَخِيص فِي مِصْر: أُرْز، وَعَدَس، وَمَعْكَرُونَة، وَحِمَّص، مَعَ صَلْصَة الطَّمَاطِم وَالْبَصَل الْمَقْلِيّ.

Koshari is goedkoop en geliefd volksvoedsel in Egypte: rijst, linzen, pasta en kikkererwten, met tomatensaus en gebakken uien.

وَالْمَنْسَف لَحْم خَرُوف مَطْبُوخ فِي «الْجَمِيد»، وَهُوَ لَبَن مُجَفَّف، وَيُقَدَّم عَلَى الْأُرْز فِي صِينِيَّة كَبِيرَة. وَالْكَبْسَة أُرْز مَعَ اللَّحْم أَوِ الدَّجَاج وَبَهَارَات كَثِيرَة.

Mansaf is lamsvlees gekookt in "jameed", een gedroogde yoghurt, en geserveerd op rijst op een grote schaal. Kabsa is rijst met vlees of kip en veel kruiden.

الْبَهَارَات قَلْب الْمَطْبَخ الْعَرَبِيّ. الْكَمُّون، وَالْكُزْبَرَة، وَالْقِرْفَة، وَالْهَيْل، وَالسُّمَّاق، كُلُّهَا تُعْطِي الطَّعَام رَائِحَة جَمِيلَة.

Kruiden zijn het hart van de Arabische keuken. Komijn, koriander, kaneel, kardemom en sumak geven het eten een heerlijke geur.

وَهُنَاكَ خَلْطَات مَشْهُورَة، مِثْلَ «الزَّعْتَر»: زَعْتَر مُجَفَّف مَعَ السُّمْسُم وَالسُّمَّاق. النَّاس يَأْكُلُونَهُ فِي الصَّبَاح مَعَ الْخُبْز وَزَيْت الزَّيْتُون.

Er zijn ook beroemde mengsels, zoals "zaatar": gedroogde tijm met sesamzaad en sumak. Mensen eten het 's ochtends met brood en olijfolie.

وَفِي الْأَسْوَاق الْقَدِيمَة تَرَى الْبَهَارَات فِي أَكْيَاس كَبِيرَة بِأَلْوَان كَثِيرَة: أَحْمَر، وَأَصْفَر، وَبُنِّيّ، وَأَخْضَر.

Op de oude markten zie je kruiden in grote zakken in allerlei kleuren: rood, geel, bruin en groen.

الْفُطُور الْعَرَبِيّ غَنِيّ. فِي مِصْر يَأْكُل النَّاس «الْفُول الْمُدَمَّس» وَ«الطَّعْمِيَّة»، وَهِيَ فَلَافِل مِصْرِيَّة مِنَ الْفُول.

Een Arabisch ontbijt is uitgebreid. In Egypte eten mensen "ful medames" (gestoofde tuinbonen) en "taamiya", Egyptische falafel van tuinbonen.

وَفِي بِلَاد الشَّام يَأْكُلُون اللَّبْنَة، وَالزَّيْتُون، وَالْبَيْض، وَ«الْمَنَاقِيش»: خُبْز بِالزَّعْتَر أَوْ بِالْجُبْن مِنَ الْفُرْن.

In de Levant eet men labneh, olijven, eieren en "manaqish": brood uit de oven met zaatar of kaas.

وَفِي الْمَغْرِب الْعَرَبِيّ يَشْرَب النَّاس الشَّاي بِالنَّعْنَاع، وَيَأْكُلُون «الْمُسَمَّن»، وَهُوَ فَطِيرَة رَقِيقَة مُرَبَّعَة مَعَ الْعَسَل أَوِ الزُّبْدَة.

In de Maghreb drinkt men muntthee en eet men "msemmen", een dun, vierkant platbrood met honing of boter.

الشَّاي مَشْرُوب كُلّ يَوْم. فِي الْمَغْرِب يَصُبُّون الشَّاي بِالنَّعْنَاع مِنْ فَوْق، حَتَّى تَظْهَر عَلَيْهِ رَغْوَة صَغِيرَة. وَفِي مِصْر وَالْعِرَاق يُحِبُّ النَّاس الشَّاي الثَّقِيل مَعَ سُكَّر كَثِير.

Thee is een drank voor elke dag. In Marokko schenken ze muntthee van hoog in, zodat er een beetje schuim op komt. In Egypte en Irak houden mensen van sterke thee met veel suiker.

وَفِي الصَّيْف يَشْرَب النَّاس الْعَصِير الطَّازَج: عَصِير الْبُرْتُقَال، وَالْمَانْجُو، وَقَصَب السُّكَّر. وَمَعَ الْأَكْل يُحِبُّ كَثِيرُون «الْعَيْرَان»، وَهُوَ مَشْرُوب بَارِد مِنَ اللَّبَن وَالْمَاء وَالْمِلْح.

In de zomer drinken mensen vers sap: sinaasappel, mango en suikerriet. Bij het eten houden veel mensen van "ayran", een koude drank van yoghurt, water en zout.

النَّخْل وَالزَّيْتُون شَجَرَتَان قَدِيمَتَان فِي الْبِلَاد الْعَرَبِيَّة. فِي الْخَلِيج وَالْعِرَاق وَمِصْر نَخْل كَثِير، وَفِي بِلَاد الشَّام وَالْمَغْرِب الْعَرَبِيّ زَيْتُون كَثِير.

De dadelpalm en de olijfboom zijn eeuwenoude bomen in de Arabische landen. In de Golf, Irak en Egypte zijn veel palmen, en in de Levant en de Maghreb veel olijfbomen.

التَّمْر طَعَام حُلْو وَمُفِيد، وَلَهُ أَنْوَاع كَثِيرَة جِدًّا. فِي بُيُوت كَثِيرَة يَأْكُل الضَّيْف التَّمْر مَعَ الْقَهْوَة الْعَرَبِيَّة.

Dadels zijn zoet en gezond, en er zijn heel veel soorten. In veel huizen eet de gast dadels bij de Arabische koffie.

وَزَيْت الزَّيْتُون فِي كُلّ مَطْبَخ تَقْرِيبًا فِي الشَّام. فِي الْخَرِيف تَخْرُج الْعَائِلَات إِلَى الْحُقُول لِقَطْف الزَّيْتُون مَعًا، وَهُوَ يَوْم عَمَل وَفَرَح أَيْضًا.

Olijfolie staat in de Levant in bijna elke keuken. In de herfst gaan families samen het land op om olijven te plukken, en dat is een dag van werk, maar ook van plezier.

الْعَرَب يُحِبُّون الْحُلْو. وَمِنْ أَشْهَر الْحَلَوِيَّات «الْبَقْلَاوَة»: طَبَقَات رَقِيقَة مِنَ الْعَجِين، فِيهَا الْفُسْتُق أَوِ الْجَوْز، وَعَلَيْهَا الْقَطْر.

Arabieren houden van zoetigheid. Een van de bekendste lekkernijen is "baklava": dunne laagjes deeg met pistachenoten of walnoten, overgoten met siroop.

وَ«الْكُنَافَة» مِنْ نَابُلُس فِي فِلَسْطِين مَشْهُورَة جِدًّا. فِيهَا جُبْن سَاخِن تَحْتَ عَجِين ذَهَبِيّ وَقَطْر حُلْو.

De "kunafa" uit Nablus in Palestina is heel beroemd. Onder goudbruin deeg en zoete siroop zit warme kaas.

وَفِي مِصْر حَلْوَى اسْمُهَا «أُمّ عَلِي»، وَهِيَ عَجِين وَحَلِيب وَمُكَسَّرَات مِنَ الْفُرْن. وَ«الْبَسْبُوسَة» كَعْكَة مِنَ السَّمِيد بِالْقَطْر، يُحِبُّهَا النَّاس فِي بِلَاد كَثِيرَة.

In Egypte is er een toetje dat "Umm Ali" heet, gemaakt van deeg, melk en noten uit de oven. "Basbousa" is een griesmeelcake met siroop waar men in veel landen dol op is.

فِي كَثِير مِنَ الْبُيُوت يَأْكُل النَّاس مِنْ صَحْن كَبِير وَاحِد فِي وَسَط الْمَائِدَة. هٰذَا يَعْنِي الْقُرْب وَالْمَحَبَّة.

In veel huizen eet men uit één grote schaal midden op tafel. Dat betekent nabijheid en genegenheid.

وَفِي الْبَادِيَة وَالْقُرَى يَجْلِس النَّاس أَحْيَانًا عَلَى الْأَرْض حَوْلَ صِينِيَّة كَبِيرَة، وَيَأْكُلُون بِالْيَد الْيُمْنَى.

In de woestijn en in dorpen zitten mensen soms op de grond rond een grote schaal en eten ze met hun rechterhand.

وَهُنَاكَ قَوْل مَشْهُور: «بَيْنَنَا خُبْز وَمِلْح». مَعْنَاهُ أَنَّ النَّاس الَّذِينَ أَكَلُوا مَعًا أَصْبَحُوا أَصْدِقَاء، وَلَا يَخُون أَحَدُهُم الْآخَر.

Er is een bekend gezegde: "Tussen ons is er brood en zout." Het betekent dat mensen die samen gegeten hebben vrienden zijn geworden en elkaar niet zullen verraden.

وَالْغَدَاء فِي بِلَاد كَثِيرَة هُوَ الْوَجْبَة الْكَبِيرَة فِي الْيَوْم، بَعْدَ الْعَمَل وَالْمَدْرَسَة، فِي السَّاعَة الثَّانِيَة أَوِ الثَّالِثَة. أَمَّا الْعَشَاء فَهُوَ فِي الْعَادَة خَفِيف.

In veel landen is de lunch de hoofdmaaltijd van de dag, na het werk en de school, om twee of drie uur. Het avondeten is daarentegen meestal licht.

قَبْلَ الْأَكْل يَقُول النَّاس: «بِسْمِ اللَّه»، وَبَعْدَهُ يَقُولُون: «الْحَمْدُ لِلَّه».

Voor het eten zegt men "Bismillah" (in de naam van God), en na het eten zegt men "Alhamdulillah" (God zij geprezen).

وَالْمُضِيف يَقُول لِلضَّيْف كَثِيرًا: «كُلْ! كُلْ!»، وَيَضَع لَهُ الطَّعَام مِنْ جَدِيد كُلَّمَا فَرَغَ صَحْنُهُ.

De gastheer zegt vaak tegen de gast: "Eet! Eet!", en schept hem opnieuw op zodra zijn bord leeg is.

إِذَا قُلْتَ «شَبِعْتُ» مَرَّة وَاحِدَة، فَقَدْ لَا يُصَدِّقُكَ الْمُضِيف! قُلْهَا أَكْثَر مِنْ مَرَّة.

Als je maar één keer zegt "ik zit vol", gelooft de gastheer je misschien niet! Zeg het meer dan één keer.

وَبَعْدَ الْأَكْل يَقُول الضَّيْف: «سُفْرَة دَائِمَة»، وَمَعْنَاهَا: أَتَمَنَّى أَنْ تَبْقَى مَائِدَتُكُم مَلِيئَة دَائِمًا. وَالْجَوَاب: «دَامَت أَيَّامُكَ».

Na het eten zegt de gast "sufra daima", en dat betekent: moge jullie tafel altijd vol blijven. Het antwoord is "damat ayyamak" (mogen je dagen lang duren).

هٰذِهِ كَلِمَات مُهِمَّة عَنِ الطَّعَام:

Hier zijn een paar belangrijke woorden over eten:

الطَّعَام الْعَرَبِيّ مُتَنَوِّع جِدًّا، لِأَنَّ الْعَالَم الْعَرَبِيّ كَبِير. لٰكِنْ هُنَاكَ شَيْء وَاحِد لَا يَتَغَيَّر فِي كُلّ بَلَد: الْكَرَم.

De Arabische keuken is heel gevarieerd, omdat de Arabische wereld groot is. Maar één ding verandert in geen enkel land: de gastvrijheid.

إِذَا دُعِيتَ إِلَى بَيْت عَرَبِيّ، فَلَا تَأْكُل قَبْلَ الزِّيَارَة! سَيَكُون هُنَاكَ طَعَام كَثِير جِدًّا.

Als je wordt uitgenodigd in een Arabisch huis, eet dan niet voor het bezoek! Er zal heel veel eten zijn.