Von Stämmen zum Reich

Den deutschen Nationalstaat gibt es erst seit 1871, doch die Geschichte Deutschlands beginnt viel früher. Schon um die Zeitenwende lebten germanische Stämme in den Wäldern und Flusstälern Mitteleuropas, dort, wo später das Kernland der Deutschen lag.

Alman milli dövləti yalnız 1871-ci ildən mövcuddur, lakin Almaniyanın tarixi çox əvvəl başlayır. Hələ eramızın əvvəllərində Mərkəzi Avropanın meşələrində və çay vadilərində german tayfaları yaşayırdı, özü də sonralar alman torpaqlarının mərkəzinə çevriləcək yerlərdə.

Von diesen Stämmen führte ein langer Weg über das Frankenreich und das mittelalterliche Kaiserreich bis zum vereinten Deutschland. Sprache, Bräuche und politische Ordnungen formten sich dabei über viele Jahrhunderte.

Bu tayfalardan başlanan uzun yol Frank dövləti və orta əsrlər imperiyası vasitəsilə vahid Almaniyaya qədər uzandı. Dil, adət-ənənələr və siyasi quruluş bu yolda əsrlər boyu formalaşdı.

Schon Julius Caesar und später der Geschichtsschreiber Tacitus berichteten von den Germanen, die östlich des Rheins lebten. Sie nannten Stämme wie die Cherusker, die Chatten und die Sueben. Eine Nation bildeten diese Völker nicht, sondern viele unabhängige Gemeinschaften.

Yuli Sezar, sonra isə tarixçi Tasit Reyn çayının şərqində yaşayan germanlar haqqında yazıb. Onlar xeruskilər, xattlar və svevlər kimi tayfaların adını çəkiblər. Bu xalqlar vahid millət deyil, çoxlu müstəqil icmalar idi.

Ab dem 3. Jahrhundert schlossen sich kleinere Gruppen zu größeren Verbänden zusammen. So entstanden die Franken, Sachsen, Alemannen und Thüringer, im 6. Jahrhundert auch die Bayern. Ihre Sprachen waren verwandt, ihre Bräuche ähnlich, und was zählte, waren Sippe, Treue und Ehre.

III əsrdən etibarən kiçik qruplar daha böyük ittifaqlarda birləşməyə başladı. Franklar, saksonlar, alemanlar və türinqlər belə yarandı, VI əsrdə isə bavarlar da. Onların dilləri qohum, adətləri oxşar idi və ən mühüm dəyərlər nəsil, sədaqət və şərəf sayılırdı.

Mit den Römern trieben die Germanen Handel, schlossen Bündnisse und führten Krieg: Im Jahr 9 n. Chr. vernichtete der Cherusker Arminius drei römische Legionen. Aufgeschrieben wurde kaum etwas, Wissen und Geschichte lebten in Heldenliedern weiter.

Germanlar romalılarla ticarət edir, ittifaqlar bağlayır və döyüşürdülər: eramızın 9-cu ilində xerusk başçısı Arminius üç Roma legionunu darmadağın etdi. Demək olar ki, heç nə yazıya alınmırdı; bilik və tarix qəhrəmanlıq nəğmələrində yaşayırdı.

Ende des 5. Jahrhunderts machte König Chlodwig I. die Franken zur stärksten Macht im Westen Europas. Um 500 ließ er sich in Reims taufen, und viele Franken folgten ihm. Die Stämme östlich des Rheins wurden allerdings erst im 8. Jahrhundert christlich, oft durch Missionare wie Bonifatius.

V əsrin sonunda kral I Xlodviq frankları Qərbi Avropanın ən güclü qüvvəsinə çevirdi. Təxminən 500-cü ildə o, Reymsdə xaç suyuna salındı və bir çox frank onun ardınca getdi. Lakin Reynin şərqindəki tayfalar yalnız VIII əsrdə, çox vaxt Bonifatsi kimi missionerlərin sayəsində xristianlığı qəbul etdi.

Mit dem Christentum kamen Schrift, Verwaltung und Bildung ins Land. Klöster wie Reichenau, Fulda und Lorsch wurden zu Zentren von Kunst und Wissen: Hier schrieben Mönche alte Texte ab und bewahrten sie für die Nachwelt.

Xristianlıqla birlikdə yazı, idarəetmə və təhsil də gəldi. Rayxenau, Fulda və Lorş kimi monastırlar incəsənət və bilik mərkəzlərinə çevrildi: rahiblər burada qədim mətnləri köçürür və gələcək nəsillər üçün qoruyurdular.

Unter Karl dem Großen reichte das Frankenreich von den Pyrenäen bis zur Elbe. Am Weihnachtstag des Jahres 800 krönte ihn der Papst in Rom zum Kaiser. Sein Reich gilt als Vorläufer des Heiligen Römischen Reiches.

Böyük Karlın dövründə Frank dövləti Pireneylərdən Elba çayınadək uzanırdı. 800-cü ilin Milad günündə papa onu Romada imperator tacı ilə taclandırdı. Onun dövləti Müqəddəs Roma İmperiyasının sələfi sayılır.

Im Vertrag von Verdun teilten Karls Enkel das Reich 843 unter sich auf. Aus dem östlichen Teil wuchs ein eigenes Königreich, und 962 krönte der Papst Otto I., genannt der Große, zum Kaiser. Damit begann das Heilige Römische Reich, das bis 1806 bestand, also mehr als 800 Jahre.

843-cü ildə Verden müqaviləsi ilə Böyük Karlın nəvələri imperiyanı öz aralarında böldülər. Şərq hissəsindən ayrıca krallıq yarandı və 962-ci ildə papa Böyük ləqəbli I Ottonu imperator kimi taclandırdı. Beləliklə, 1806-cı ilədək, yəni 800 ildən çox mövcud olan Müqəddəs Roma İmperiyası başladı.

Ein Nationalstaat im heutigen Sinn war es nicht. Fürstentümer, Bistümer und freie Städte bildeten ein lockeres Gefüge, das der Kaiser und die Idee eines christlichen Reiches zusammenhielten.

Bu, bugünkü mənada milli dövlət deyildi. Knyazlıqlar, yepiskopluqlar və azad şəhərlər sərbəst bir birlik təşkil edirdi; onu imperator və xristian imperiyası ideyası bir yerdə saxlayırdı.

Das Reich schuf Ordnungen, die lange nachwirkten. Die Goldene Bulle von 1356 regelte die Königswahl durch sieben Kurfürsten, und 1386 entstand in Heidelberg die erste Universität im heutigen Deutschland. So wuchs langsam ein gemeinsames Bewusstsein.

İmperiya uzun müddət təsirini saxlayan qaydalar yaratdı. 1356-cı il tarixli Qızıl Bulla kralın yeddi kurfürst tərəfindən seçilməsini müəyyən etdi, 1386-cı ildə isə Haydelberqdə indiki Almaniyanın ilk universiteti yaradıldı. Beləcə yavaş-yavaş ortaq şüur formalaşdı.

Ab dem 8. Jahrhundert wurde Deutsch zum ersten Mal aufgeschrieben. Das Althochdeutsche war noch keine einheitliche Sprache, sondern eine Gruppe verwandter Dialekte; eines der ältesten Zeugnisse ist das Hildebrandslied aus dem 9. Jahrhundert. Um 1200 dichtete Walther von der Vogelweide seine Lieder schon auf Mittelhochdeutsch.

VIII əsrdən etibarən alman dili ilk dəfə yazıya alınmağa başladı. Qədim yuxarı alman dili hələ vahid dil deyil, qohum dialektlər qrupu idi; onun ən qədim abidələrindən biri IX əsrə aid "Hildebrand haqqında nəğmə"dir. Təxminən 1200-cü ildə Valter fon der Foqelvayde öz nəğmələrini artıq orta yuxarı alman dilində yazırdı.

Dialekte, Volkslieder und Heldenepen wie das „Nibelungenlied“ gaben den Menschen über die Grenzen ihrer Region hinweg das Gefühl, zu einer gemeinsamen Kultur zu gehören.

Dialektlər, xalq mahnıları və "Nibelunqlar haqqında nəğmə" kimi qəhrəmanlıq dastanları insanlara öz bölgələrinin hüdudlarından kənarda ortaq mədəniyyətə mənsubluq hissi verirdi.

Nach dem Dreißigjährigen Krieg bestand das Reich aus rund 300 Herrschaftsgebieten, und doch verbanden Sprache, Kultur und Geschichte die Menschen. Im 19. Jahrhundert wurde daraus eine politische Forderung, und 1871 entstand das Deutsche Kaiserreich.

Otuzillik müharibədən sonra imperiya təxminən 300 ərazidən ibarət idi, buna baxmayaraq dil, mədəniyyət və tarix insanları birləşdirirdi. XIX əsrdə bu, siyasi tələbə çevrildi və 1871-ci ildə Alman İmperiyası yarandı.

Aus losen Stammesverbänden war über viele Generationen eine gemeinsame Identität gewachsen, auf der die deutsche Nation aufbauen konnte.

Nəsillər boyu sərbəst tayfa ittifaqlarından ortaq kimlik formalaşmışdı və alman milləti bu kimliyə söykənə bildi.

Von den germanischen Stämmen über das Frankenreich bis zum Heiligen Römischen Reich: Der Weg zu Deutschland verlief alles andere als gerade. Kriege und Bündnisse, Glaube und Kultur bestimmten ihn gleichermaßen.

German tayfalarından Frank dövlətinə, oradan da Müqəddəs Roma İmperiyasına: Almaniyaya gedən yol heç də düz olmadı. Onu bərabər dərəcədə müharibələr və ittifaqlar, inanc və mədəniyyət müəyyən etdi.

Vieles, was das Land bis heute prägt, hat seine Wurzeln in diesen frühen Jahrhunderten: die Vielfalt der Regionen und Dialekte, die alten Handelsstädte und die Klöster, von denen manche noch immer stehen.

Ölkəni bu gün də səciyyələndirən çox şeyin kökü bu erkən əsrlərə gedib çıxır: bölgələrin və dialektlərin müxtəlifliyi, qədim ticarət şəhərləri və bəziləri hələ də ayaqda duran monastırlar.