Gotik und Barock in Deutschland

Wer durch Deutschland reist, begegnet zwei Baustilen besonders oft: der Gotik mit ihren mittelalterlichen Kathedralen und dem Barock mit seinen prächtigen Schlössern und Kirchen. Zwischen beiden liegen mehrere Jahrhunderte, und das sieht man den Gebäuden an.

Almaniyanı gəzən adam ən çox iki memarlıq üslubu ilə qarşılaşır: orta əsr kafedralları ilə qotika və möhtəşəm sarayları, kilsələri ilə barokko. Onların arasında bir neçə əsr var və bu, binalardan da görünür.

Hinter jedem dieser Bauwerke stand ein Auftraggeber mit einem klaren Ziel. Im Mittelalter wollten Bischöfe und reiche Bürger Gott ehren und den Ruhm ihrer Stadt mehren. Im Barock zeigten die Fürsten mit ihren Residenzen, wie mächtig sie waren.

Bu binaların hər birinin arxasında aydın məqsədi olan bir sifarişçi dayanırdı. Orta əsrlərdə yepiskoplar və varlı şəhər sakinləri Allahı ucaltmaq və öz şəhərlərinin şöhrətini artırmaq istəyirdilər. Barokko dövründə isə knyazlar öz rezidensiyaları ilə nə qədər qüdrətli olduqlarını göstərirdilər.

Die Gotik entstand um 1140 in Frankreich und kam im 13. Jahrhundert nach Deutschland, wo man bis ins 16. Jahrhundert gotische Kirchen baute. Typisch sind Spitzbögen, Rippengewölbe und Strebepfeiler. Die Pfeiler leiten das Gewicht der Gewölbe nach außen ab. Deshalb brauchen die Wände weniger Stein und bieten Platz für riesige Fenster aus buntem Glas.

Qotika təxminən 1140-cı ildə Fransada yarandı və XIII əsrdə Almaniyaya gəlib çatdı; burada XVI əsrədək qotik kilsələr tikildi. Onun üçün şiş tağlar, nervürlü tağtavanlar və kontrforslar səciyyəvidir. Kontrforslar tağtavanların ağırlığını çölə ötürür. Buna görə divarlara daha az daş lazım olur və rəngli şüşədən nəhəng pəncərələrə yer qalır.

Das bekannteste Beispiel ist der Kölner Dom. Sein Bau begann 1248 und kam im 16. Jahrhundert zum Stillstand; jahrhundertelang stand ein hölzerner Kran auf dem halbfertigen Südturm. Erst 1880 war der Dom vollendet, seine Türme sind 157 Meter hoch. Das Ulmer Münster besitzt mit fast 162 Metern sogar den höchsten Kirchturm der Welt. Auch der Regensburger Dom gehört zu den großen gotischen Kirchen des Landes.

Ən məşhur nümunə Köln kafedralıdır. Onun tikintisi 1248-ci ildə başladı, XVI əsrdə isə dayandı; əsrlər boyu yarımçıq qalmış cənub qülləsinin üstündə taxta kran dayanırdı. Kafedral yalnız 1880-ci ildə tamamlandı, qüllələrinin hündürlüyü 157 metrdir. Ulm kilsəsi isə təxminən 162 metrlə dünyanın ən hündür kilsə qülləsinə malikdir. Regensburq kafedralı da ölkənin böyük qotik kilsələrindəndir.

Im Mittelalter war eine Kathedrale mehr als ein Ort für den Gottesdienst. Hier trafen sich die Bürger, und vor vielen Kirchen wurde Markt gehalten. Oft bauten mehrere Generationen an derselben Kirche, und die Stadt zeigte damit ihren Reichtum. Die Baumeister arbeiteten ohne moderne Berechnungen, nur mit Erfahrung, Zirkel und großen Bauzeichnungen.

Orta əsrlərdə kafedral sadəcə ibadət yeri deyildi. Burada şəhər sakinləri görüşür, bir çox kilsənin qarşısında bazar qurulurdu. Çox vaxt eyni kilsənin tikintisində bir neçə nəsil çalışırdı və şəhər bununla öz sərvətini nümayiş etdirirdi. Ustalar müasir hesablamalar olmadan, yalnız təcrübəyə, pərgara və böyük tikinti cizgilərinə arxalanaraq işləyirdilər.

Der Barock entstand um 1600 in Italien. In Deutschland setzte er sich erst nach dem Dreißigjährigen Krieg (1618 bis 1648) durch, als Fürsten und Kirche das verwüstete Land wieder aufbauten. Typisch sind geschwungene Formen, üppiger Schmuck, große Deckengemälde und streng symmetrische Gärten.

Barokko təxminən 1600-cü ildə İtaliyada yarandı. Almaniyada isə yalnız Otuzillik müharibədən (1618-ci ildən 1648-ci ilədək) sonra, knyazlar və kilsə dağılmış ölkəni yenidən qurarkən geniş yayıldı. Onun üçün əyri formalar, zəngin bəzəklər, böyük tavan rəsmləri və ciddi simmetrik bağlar səciyyəvidir.

Ein Höhepunkt ist die Würzburger Residenz, die Balthasar Neumann ab 1720 für die Fürstbischöfe errichtete. Über ihrem Treppenhaus malte der Venezianer Giovanni Battista Tiepolo eines der größten Deckenfresken der Welt. Berühmte Barockbauten sind auch der Zwinger und die Frauenkirche in Dresden.

Onun zirvələrindən biri Balthasar Neumannın 1720-ci ildən knyaz-yepiskoplar üçün tikdiyi Vürtsburq Rezidensiyasıdır. Pilləkən zalının tavanında venesiyalı rəssam Giovanni Battista Tiepolo dünyanın ən böyük tavan fresklərindən birini çəkdi. Drezdendəki Zwinger sarayı və Frauenkirche kilsəsi də məşhur barokko binalarıdır.

Im Barock sollten Architektur, Malerei und Bildhauerei zu einem Gesamtkunstwerk verschmelzen. Wer einen Festsaal betrat, sah Stuck an der Decke, vergoldete Figuren, Spiegel und Kronleuchter. Alles sollte die Gäste beeindrucken und den Rang des Hausherrn zeigen. Viele deutsche Fürsten nahmen sich dabei Versailles, das Schloss Ludwigs XIV., zum Vorbild.

Barokko dövründə memarlıq, rəngkarlıq və heykəltəraşlıq vahid sintetik sənət əsərində birləşməli idi. Bal zalına daxil olan adam tavanda gəc naxışları, zərli heykəllər, güzgülər və çilçıraqlar görürdü. Hər şey qonaqları heyran etmək və ev sahibinin mövqeyini göstərmək üçün idi. Bir çox alman knyazı XIV Lüdovikin sarayı olan Versalı nümunə götürürdü.

Die beiden Stile verfolgen unterschiedliche Ziele. Die Gotik strebt nach oben und füllt den Raum mit Licht. Der Barock setzt auf Bewegung, Farbe und Gold und will den Betrachter überwältigen. Gemeinsam ist beiden, dass sie auf die Menschen wirken wollten, die das Gebäude betraten.

Bu iki üslubun məqsədləri fərqlidir. Qotika yuxarıya can atır və məkanı işıqla doldurur. Barokko isə hərəkətə, rəngə və qızıla üstünlük verir və tamaşaçını heyrətə salmaq istəyir. Ortaq cəhətləri binaya daxil olan insanlara təsir etmək istəyidir.

Gotische Kirchen sollten von der Größe Gottes erzählen, barocke Schlösser von der Macht ihrer Herren. Doch auch im Barock entstanden prachtvolle Kirchen, etwa die Basilika Vierzehnheiligen in Franken. In vielen deutschen Städten stehen beide Stile bis heute dicht beieinander, in Kirchen, Rathäusern und Schlössern.

Qotik kilsələr Allahın əzəmətindən, barokko sarayları isə sahiblərinin qüdrətindən danışmalı idi. Lakin barokko dövründə də möhtəşəm kilsələr tikildi, məsələn, Frankoniyadakı Vierzehnheiligen bazilikası. Bir çox alman şəhərində hər iki üslub bu gün də yan-yana dayanır: kilsələrdə, ratuşalarda və saraylarda.

Heute prägen diese Bauwerke das Bild ihrer Städte und ziehen jedes Jahr Millionen Besucher an. Der Kölner Dom und die Würzburger Residenz gehören zum UNESCO-Welterbe.

Bu gün bu binalar öz şəhərlərinin simasını müəyyən edir və hər il milyonlarla ziyarətçi cəlb edir. Köln kafedralı və Vürtsburq Rezidensiyası UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxildir.

Wie viel sie den Menschen bedeuten, zeigt die Dresdner Frauenkirche. Bei den Luftangriffen im Februar 1945 brannte sie aus und stürzte ein. Jahrzehntelang lag sie als Trümmerberg mitten in der Stadt. Nach der Wiedervereinigung wurde sie mit Spenden aus aller Welt wieder aufgebaut und 2005 neu geweiht.

Onların insanlar üçün nə qədər əhəmiyyətli olduğunu Drezdendəki Frauenkirche göstərir. 1945-ci ilin fevralındakı hava hücumları zamanı o yanıb uçdu. Onilliklər boyu şəhərin düz mərkəzində dağıntı yığını kimi qaldı. Almaniyanın birləşməsindən sonra bütün dünyadan gələn ianələrlə bərpa olundu və 2005-ci ildə yenidən təqdis edildi.

Gotik und Barock zeigen zwei sehr verschiedene Seiten der deutschen Geschichte: den Glauben und den Stolz der mittelalterlichen Städte und den Machtanspruch der Fürsten in der frühen Neuzeit.

Qotika və barokko alman tarixinin çox fərqli iki üzünü göstərir: orta əsr şəhərlərinin imanını və qürurunu, erkən Yeni dövrdə isə knyazların hakimiyyət iddiasını.

Wer die beiden Stile einmal unterscheiden kann, erkennt sie überall wieder. Ein Spitzbogen über dem Kirchenportal verrät die Gotik, eine geschwungene Stuckdecke mit viel Gold den Barock.

Bu iki üslubu bir dəfə ayırd etməyi öyrənən onları hər yerdə tanıyır. Kilsə portalının üstündəki şiş tağ qotikanı, çoxlu qızılla bəzədilmiş əyri xətli gəc tavan isə barokkonu ələ verir.