Die Bauhaus-Bewegung

Im April 1919 gründete der Architekt Walter Gropius in Weimar das Staatliche Bauhaus. Er legte dafür zwei ältere Schulen zusammen, eine Kunsthochschule und eine Kunstgewerbeschule, und holte so Maler, Bildhauer und Handwerker unter ein Dach.

1919-cu ilin aprelində memar Valter Qropius Veymarda Dövlət Bauhausunu təsis etdi. Bunun üçün o, iki köhnə məktəbi, təsviri sənət akademiyası ilə tətbiqi sənət məktəbini birləşdirdi və beləliklə rəssamları, heykəltəraşları və sənətkarları bir dam altında topladı.

Gropius wollte, dass Künstler wieder gemeinsam bauen und Dinge für den Alltag entwerfen. Ein Stuhl, eine Lampe oder ein Haus sollte gut aussehen, vor allem aber gut funktionieren.

Qropius istəyirdi ki, sənətkarlar yenidən birlikdə tikinti aparsınlar və gündəlik həyat üçün əşyalar yaratsınlar. Stul, lampa və ya ev gözəl görünməli, amma hər şeydən əvvəl yaxşı işləməli idi.

Unterrichtet wurde nicht nur am Zeichentisch, sondern vor allem in Werkstätten für Holz, Metall, Textil, Keramik und Druck. Wer neu ans Bauhaus kam, besuchte zuerst den Vorkurs und lernte dort ganz praktisch, wie sich Materialien, Farben und Formen verhalten.

Dərslər təkcə rəsm masası arxasında deyil, əsasən ağac, metal, toxuculuq, keramika və çap emalatxanalarında keçirdi. Bauhausa yeni gələn hər kəs əvvəlcə hazırlıq kursunu keçir və orada materialların, rənglərin və formaların necə davrandığını praktik şəkildə öyrənirdi.

Typisch für Bauhaus-Entwürfe sind klare Linien, einfache geometrische Formen und der Verzicht auf überflüssigen Schmuck. Außerdem sollten sie sich in Fabriken in großer Stückzahl herstellen lassen. Diese Ideen prägen bis heute Architektur, Möbel und Grafikdesign auf der ganzen Welt.

Bauhaus layihələri aydın xətlər, sadə həndəsi formalar və artıq bəzəklərdən imtina ilə seçilir. Bundan başqa, onları fabriklərdə kütləvi şəkildə istehsal etmək mümkün olmalı idi. Bu ideyalar bu gün də bütün dünyada memarlığa, mebelə və qrafik dizayna təsir edir.

Walter Gropius leitete das Bauhaus bis 1928, nach ihm folgten Hannes Meyer und Ludwig Mies van der Rohe. Zu den bekanntesten Lehrern gehörten die Maler Paul Klee und Wassily Kandinsky. Marcel Breuer kam als Student und übernahm später selbst die Möbelwerkstatt.

Valter Qropius Bauhausa 1928-ci ilə qədər rəhbərlik etdi, ondan sonra Hannes Meyer və Lüdviq Mis van der Roe gəldi. Ən tanınmış müəllimlər arasında rəssamlar Paul Kle və Vasili Kandinski var idi. Marsel Broyer məktəbə tələbə kimi gəldi, sonra isə özü mebel emalatxanasına rəhbərlik etdi.

Sie verbanden alte handwerkliche Techniken mit neuen Materialien wie Stahlrohr und Glas. So entstanden neue Formen in Architektur, Möbelbau, Grafik und Typografie.

Onlar köhnə sənətkarlıq üsullarını polad boru və şüşə kimi yeni materiallarla birləşdirirdilər. Belə ki, memarlıqda, mebel istehsalında, qrafikada və tipoqrafiyada yeni formalar yarandı.

Ein gutes Beispiel ist das Bauhausgebäude in Dessau, das Gropius 1925 entwarf: ein flaches Dach, eine riesige Glasfassade und helle, offene Räume. Ebenso berühmt ist Marcel Breuers Sessel aus gebogenem Stahlrohr, angeblich inspiriert vom Lenker seines Fahrrads. Später bekam er den Namen „Wassily“.

Buna yaxşı nümunə Qropiusun 1925-ci ildə layihələndirdiyi Dessaudakı Bauhaus binasıdır: düz dam, nəhəng şüşə fasad və işıqlı, açıq məkanlar. Marsel Broyerin əyilmiş polad borudan hazırladığı kreslo da eyni dərəcədə məşhurdur; deyilənə görə, onu velosipedinin sükanı ilhamlandırıb. Sonralar kresloya "Vasili" adı verildi.

Auch in der Grafik setzte das Bauhaus Maßstäbe. Herbert Bayer entwarf 1925 eine Schrift ganz ohne Großbuchstaben, und die Plakate der Schule arbeiteten mit geometrischen Formen und viel freier Fläche. Diesen klaren Stil findet man bis heute in Werbung und digitalen Medien.

Bauhaus qrafikada da yeni standartlar qoydu. 1925-ci ildə Herbert Bayer heç bir böyük hərfi olmayan şrift yaratdı, məktəbin afişalarında isə həndəsi formalardan və geniş boş sahədən istifadə olunurdu. Bu sadə üsluba bu gün də reklamda və rəqəmsal mediada rast gəlmək olar.

Im Sommer 1933 löste sich das Bauhaus unter dem Druck der Nationalsozialisten selbst auf. Viele Lehrer und Studierende gingen ins Ausland: Gropius und Breuer unterrichteten an der Harvard-Universität, Mies van der Rohe zog nach Chicago, und László Moholy-Nagy gründete dort 1937 das New Bauhaus.

1933-cü ilin yayında Bauhaus nasistlərin təzyiqi altında özünü buraxdı. Bir çox müəllim və tələbə xaricə getdi: Qropius və Broyer Harvardda dərs dedilər, Mis van der Roe Çikaqoya köçdü, Laslo Moholi-Nad isə 1937-ci ildə orada "Yeni Bauhaus"u təsis etdi.

In Tel Aviv entstanden in den 1930er-Jahren Tausende Häuser im Stil der Moderne. Diese „Weiße Stadt“ gehört heute zum UNESCO-Welterbe, ebenso wie die Bauhausstätten in Weimar und Dessau. Zum hundertjährigen Jubiläum 2019 eröffneten in beiden deutschen Städten neue Bauhaus-Museen.

1930-cu illərdə Təl-Əvivdə modernist üslubda minlərlə ev tikildi. Bu "Ağ şəhər" bu gün Veymar və Dessaudakı Bauhaus abidələri kimi UNESCO-nun Ümumdünya İrsi siyahısındadır. 2019-cu ildə yüzillik yubiley münasibətilə hər iki alman şəhərində yeni Bauhaus muzeyləri açıldı.

Das Bauhaus bestand nur 14 Jahre, doch seine Spuren sind fast überall zu sehen: in hellen Wohnungen mit großen Fenstern, in Stahlrohrstühlen, schlichten Lampen und klaren Schriften.

Bauhaus cəmi 14 il mövcud oldu, amma onun izləri demək olar ki, hər yerdə görünür: böyük pəncərəli işıqlı mənzillərdə, polad borulu stullarda, sadə lampalarda və aydın şriftlərdə.

Vieles, was uns heute ganz selbstverständlich vorkommt, geht auf diese kleine Schule zurück. Ihr Grundsatz, dass ein Gegenstand vor allem seinen Zweck erfüllen soll, gilt im Design bis heute.

Bu gün bizə tamamilə adi görünən bir çox şeyin kökü bu kiçik məktəbə gedib çıxır. Əşyanın hər şeydən əvvəl öz təyinatını yerinə yetirməli olduğu prinsipi dizaynda bu gün də qüvvədədir.