Die Bauhaus-Bewegung

Im April 1919 gründete der Architekt Walter Gropius in Weimar das Staatliche Bauhaus. Er legte dafür zwei ältere Schulen zusammen, eine Kunsthochschule und eine Kunstgewerbeschule, und holte so Maler, Bildhauer und Handwerker unter ein Dach.

W kwietniu 1919 roku architekt Walter Gropius założył w Weimarze Staatliches Bauhaus. Połączył w tym celu dwie starsze szkoły, akademię sztuk pięknych i szkołę rzemiosła artystycznego, i zgromadził pod jednym dachem malarzy, rzeźbiarzy i rzemieślników.

Gropius wollte, dass Künstler wieder gemeinsam bauen und Dinge für den Alltag entwerfen. Ein Stuhl, eine Lampe oder ein Haus sollte gut aussehen, vor allem aber gut funktionieren.

Gropius chciał, by artyści znów wspólnie budowali i projektowali przedmioty codziennego użytku. Krzesło, lampa czy dom miały dobrze wyglądać, ale przede wszystkim dobrze działać.

Unterrichtet wurde nicht nur am Zeichentisch, sondern vor allem in Werkstätten für Holz, Metall, Textil, Keramik und Druck. Wer neu ans Bauhaus kam, besuchte zuerst den Vorkurs und lernte dort ganz praktisch, wie sich Materialien, Farben und Formen verhalten.

Zajęcia odbywały się nie tylko przy desce kreślarskiej, ale przede wszystkim w warsztatach: stolarskim, metalowym, tkackim, ceramicznym i drukarskim. Każdy nowy student zaczynał od kursu wstępnego, na którym w bardzo praktyczny sposób poznawał, jak zachowują się materiały, kolory i formy.

Typisch für Bauhaus-Entwürfe sind klare Linien, einfache geometrische Formen und der Verzicht auf überflüssigen Schmuck. Außerdem sollten sie sich in Fabriken in großer Stückzahl herstellen lassen. Diese Ideen prägen bis heute Architektur, Möbel und Grafikdesign auf der ganzen Welt.

Projekty Bauhausu wyróżniają się czystą linią, prostymi formami geometrycznymi i rezygnacją ze zbędnych ozdób. Miały też nadawać się do masowej produkcji w fabrykach. Te idee do dziś kształtują architekturę, meble i grafikę na całym świecie.

Walter Gropius leitete das Bauhaus bis 1928, nach ihm folgten Hannes Meyer und Ludwig Mies van der Rohe. Zu den bekanntesten Lehrern gehörten die Maler Paul Klee und Wassily Kandinsky. Marcel Breuer kam als Student und übernahm später selbst die Möbelwerkstatt.

Walter Gropius kierował Bauhausem do 1928 roku, po nim funkcję tę pełnili Hannes Meyer i Ludwig Mies van der Rohe. Do najsłynniejszych nauczycieli należeli malarze Paul Klee i Wassily Kandinsky. Marcel Breuer przyszedł jako student, a później sam pokierował warsztatem meblarskim.

Sie verbanden alte handwerkliche Techniken mit neuen Materialien wie Stahlrohr und Glas. So entstanden neue Formen in Architektur, Möbelbau, Grafik und Typografie.

Łączyli dawne techniki rzemieślnicze z nowymi materiałami, takimi jak stalowa rura i szkło. Tak powstawały nowe formy w architekturze, meblarstwie, grafice i typografii.

Ein gutes Beispiel ist das Bauhausgebäude in Dessau, das Gropius 1925 entwarf: ein flaches Dach, eine riesige Glasfassade und helle, offene Räume. Ebenso berühmt ist Marcel Breuers Sessel aus gebogenem Stahlrohr, angeblich inspiriert vom Lenker seines Fahrrads. Später bekam er den Namen „Wassily“.

Dobrym przykładem jest gmach Bauhausu w Dessau, zaprojektowany przez Gropiusa w 1925 roku: płaski dach, ogromna szklana fasada i jasne, otwarte wnętrza. Równie słynny jest fotel Marcela Breuera z giętej stalowej rury, podobno zainspirowany kierownicą jego roweru. Później nazwano go „Wassily”.

Auch in der Grafik setzte das Bauhaus Maßstäbe. Herbert Bayer entwarf 1925 eine Schrift ganz ohne Großbuchstaben, und die Plakate der Schule arbeiteten mit geometrischen Formen und viel freier Fläche. Diesen klaren Stil findet man bis heute in Werbung und digitalen Medien.

Bauhaus wyznaczał standardy także w grafice. W 1925 roku Herbert Bayer zaprojektował krój pisma zupełnie bez wielkich liter, a plakaty szkoły posługiwały się formami geometrycznymi i dużą ilością pustej przestrzeni. Ten czysty styl do dziś widać w reklamie i mediach cyfrowych.

Im Sommer 1933 löste sich das Bauhaus unter dem Druck der Nationalsozialisten selbst auf. Viele Lehrer und Studierende gingen ins Ausland: Gropius und Breuer unterrichteten an der Harvard-Universität, Mies van der Rohe zog nach Chicago, und László Moholy-Nagy gründete dort 1937 das New Bauhaus.

Latem 1933 roku Bauhaus pod naciskiem nazistów sam się rozwiązał. Wielu nauczycieli i studentów wyjechało za granicę: Gropius i Breuer wykładali na Harvardzie, Mies van der Rohe przeniósł się do Chicago, a László Moholy-Nagy założył tam w 1937 roku New Bauhaus.

In Tel Aviv entstanden in den 1930er-Jahren Tausende Häuser im Stil der Moderne. Diese „Weiße Stadt“ gehört heute zum UNESCO-Welterbe, ebenso wie die Bauhausstätten in Weimar und Dessau. Zum hundertjährigen Jubiläum 2019 eröffneten in beiden deutschen Städten neue Bauhaus-Museen.

W latach 30. w Tel Awiwie powstały tysiące domów w stylu modernistycznym. To „Białe Miasto” znajduje się dziś na liście światowego dziedzictwa UNESCO, podobnie jak obiekty Bauhausu w Weimarze i Dessau. Na stulecie, w 2019 roku, w obu niemieckich miastach otwarto nowe muzea Bauhausu.

Das Bauhaus bestand nur 14 Jahre, doch seine Spuren sind fast überall zu sehen: in hellen Wohnungen mit großen Fenstern, in Stahlrohrstühlen, schlichten Lampen und klaren Schriften.

Bauhaus istniał zaledwie 14 lat, a jego ślady widać niemal wszędzie: w jasnych mieszkaniach z dużymi oknami, w krzesłach z rur stalowych, prostych lampach i czystych krojach pisma.

Vieles, was uns heute ganz selbstverständlich vorkommt, geht auf diese kleine Schule zurück. Ihr Grundsatz, dass ein Gegenstand vor allem seinen Zweck erfüllen soll, gilt im Design bis heute.

Wiele rzeczy, które dziś wydają się nam zupełnie oczywiste, wywodzi się z tej małej szkoły. Jej zasada, że przedmiot ma przede wszystkim spełniać swoje zadanie, obowiązuje w projektowaniu do dziś.