Street Art in Berlin

Kaum eine Stadt in Europa ist so bunt bemalt wie Berlin. Graffiti, große Wandbilder und kleine Aufkleber findet man an Hauswänden, Brücken, Stromkästen und sogar auf Dächern.

Niewiele miast w Europie jest tak kolorowo pomalowanych jak Berlin. Graffiti, wielkie murale i małe naklejki można tu znaleźć na ścianach domów, mostach, skrzynkach elektrycznych, a nawet na dachach.

Viele dieser Bilder erzählen von der Geschichte der Stadt: von der Teilung, vom Mauerfall und von den wilden Jahren danach.

Wiele z tych obrazów opowiada historię miasta: o podziale, o upadku muru i o szalonych latach, które nastąpiły potem.

Schon in den 1980er Jahren bemalten Künstler die Westseite der Berliner Mauer. Der Franzose Thierry Noir fing 1984 damit an, und 1986 malte der New Yorker Keith Haring dort ein langes Bild. Auf der Ostseite war das unmöglich, denn dort lag der streng bewachte Grenzstreifen.

Już w latach 80. artyści malowali zachodnią stronę muru berlińskiego. Francuz Thierry Noir zaczął w 1984 roku, a w 1986 roku nowojorczyk Keith Haring namalował tam długi obraz. Po stronie wschodniej było to niemożliwe, bo tam znajdował się pilnie strzeżony pas graniczny.

Nach dem Mauerfall 1989 gab es plötzlich Platz ohne Ende. In Mitte und Friedrichshain standen viele Häuser leer, junge Leute zogen ein, gründeten Clubs und Ateliers und bemalten die Wände. Das Kunsthaus Tacheles in der Oranienburger Straße wurde zum Treffpunkt für Künstler aus aller Welt.

Po upadku muru w 1989 roku nagle zrobiło się mnóstwo miejsca. W dzielnicach Mitte i Friedrichshain wiele domów stało pustych, wprowadzali się do nich młodzi ludzie, zakładali kluby i pracownie i malowali ściany. Dom sztuki Tacheles przy Oranienburger Straße stał się miejscem spotkań artystów z całego świata.

In den 1990er Jahren kamen neue Techniken dazu: Neben gesprühten Schriftzügen sah man bald große Wandbilder, Schablonen, Paste-ups aus Papier und kleine Installationen. Was in anderen Städten schnell entfernt wurde, blieb in Berlin oft jahrelang stehen. So wurde die Stadt in der Szene weltweit bekannt.

W latach 90. pojawiły się nowe techniki: obok malowanych sprayem napisów wkrótce można było zobaczyć wielkie murale, szablony, papierowe paste-upy i małe instalacje. To, co w innych miastach szybko usuwano, w Berlinie często zostawało na lata. Dzięki temu miasto stało się sławne w tym środowisku na całym świecie.

Berliner Street Art hat viele Gesichter. Manche Bilder sind politisch, andere witzig oder rätselhaft. Immer wieder geht es um Freiheit, um Migration, um steigende Mieten und um die Frage, wem die Stadt eigentlich gehört.

Berlińska sztuka uliczna ma wiele twarzy. Niektóre obrazy są polityczne, inne zabawne albo zagadkowe. Raz po raz chodzi w nich o wolność, migrację, rosnące czynsze i o to, do kogo właściwie należy miasto.

Der Italiener Blu malte riesige Figuren an Brandwände in Kreuzberg. Der Belgier ROA ist für seine schwarz-weißen Tiere bekannt, und der Berliner 1010 malt Löcher, die so echt wirken, als führten sie tief in die Wand hinein.

Włoch Blu malował ogromne postacie na ślepych ścianach budynków w Kreuzbergu. Belg ROA słynie z czarno-białych zwierząt, a berlińczyk 1010 maluje dziury, które wyglądają tak realistycznie, jakby prowadziły głęboko w ścianę.

Am bekanntesten ist die East Side Gallery in Friedrichshain. Auf rund 1,3 Kilometern der alten Mauer an der Spree malten 1990 über hundert Künstler aus 21 Ländern ihre Bilder. Das berühmteste zeigt den Bruderkuss von Leonid Breschnew und Erich Honecker, gemalt von Dmitri Vrubel.

Najbardziej znana jest East Side Gallery we Friedrichshain. W 1990 roku ponad stu artystów z 21 krajów namalowało swoje obrazy na około 1,3 kilometra starego muru nad Szprewą. Najsłynniejszy z nich przedstawia braterski pocałunek Leonida Breżniewa i Ericha Honeckera, namalowany przez Dmitrija Wrubla.

Heute gehört Street Art zu Berlin wie das Brandenburger Tor. Es gibt Führungen durch Kreuzberg und Friedrichshain, und Künstler aus vielen Ländern kommen in die Stadt, um hier zu malen und voneinander zu lernen.

Dziś street art należy do Berlina tak samo jak Brama Brandenburska. Po Kreuzbergu i Friedrichshain oprowadzają przewodnicy, a artyści z wielu krajów przyjeżdżają do miasta, żeby tu malować i uczyć się od siebie nawzajem.

Auch Mode, Werbung und Musik haben sich von der Szene anstecken lassen. Viele Plattencover, Clubplakate und Modekollektionen greifen den Stil der Straße auf.

Moda, reklama i muzyka również dały się zarazić tą sceną. Wiele okładek płyt, plakatów klubowych i kolekcji modowych czerpie ze stylu ulicy.

Inzwischen fördert auch die Stadt die Straßenkunst. Es gibt legale Wände, zum Beispiel im Mauerpark, dazu Festivals und seit 2017 sogar ein eigenes Museum: das Urban Nation in Schöneberg. Trotzdem lebt die Szene vor allem von Bildern, die ohne Erlaubnis über Nacht entstehen.

Dziś sztukę uliczną wspiera także miasto. Są legalne ściany, na przykład w Mauerparku, do tego festiwale, a od 2017 roku nawet osobne muzeum: Urban Nation w dzielnicy Schöneberg. Mimo to scena żyje przede wszystkim z obrazów, które powstają w nocy bez pozwolenia.

Street Art in Berlin ist mehr als Dekoration. An den Wänden kann man ablesen, was die Stadt in den letzten vierzig Jahren bewegt hat, von der Teilung bis zum Streit um bezahlbare Wohnungen.

Street art w Berlinie to coś więcej niż dekoracja. Ze ścian można wyczytać, co poruszało miasto przez ostatnie czterdzieści lat, od podziału po spór o tanie mieszkania.

Viele Bilder verschwinden nach einigen Monaten wieder, weil jemand sie übermalt oder das Haus abgerissen wird. Wer zwei Jahre später an dieselbe Wand kommt, sieht deshalb oft schon etwas ganz anderes.

Wiele obrazów znika po kilku miesiącach, bo ktoś je zamalowuje albo budynek idzie do rozbiórki. Kto po dwóch latach wróci pod tę samą ścianę, często zobaczy więc coś zupełnie innego.