Techno und Berlin

Kaum eine Stadt ist so eng mit Techno verbunden wie Berlin. Nach dem Fall der Mauer im November 1989 entstand hier innerhalb weniger Jahre eine Clubszene, die bis heute DJs und Partygäste aus aller Welt anzieht.

Niewiele miast jest tak mocno związanych z techno jak Berlin. Po upadku muru w listopadzie 1989 roku w ciągu kilku lat powstała tu scena klubowa, która do dziś przyciąga DJ-ów i imprezowiczów z całego świata.

Dafür kam vieles zusammen: leere Gebäude, in denen niemand nach Genehmigungen fragte, niedrige Mieten und eine junge Generation aus Ost und West, die zum ersten Mal zusammen feiern konnte.

Złożyło się na to wiele rzeczy: puste budynki, w których nikt nie pytał o pozwolenia, niskie czynsze i młode pokolenie ze Wschodu i Zachodu, które po raz pierwszy mogło bawić się razem.

Nach der Wiedervereinigung standen in Ost-Berlin viele Fabriken, Lagerhallen und Bunker leer. Oft war unklar, wem sie gehörten, und so wurden manche von ihnen fast über Nacht zu Partyorten. Die Adresse erfuhr man meist erst kurz vorher, von Freunden oder von einem Flyer.

Po zjednoczeniu Niemiec w Berlinie Wschodnim stało pustych wiele fabryk, magazynów i bunkrów. Często nie było jasne, do kogo należą, więc niektóre niemal z dnia na dzień zamieniały się w miejsca imprez. Adres zwykle poznawało się dopiero w ostatniej chwili, od znajomych albo z ulotki.

Im März 1991 eröffnete Dimitri Hegemann den Tresor in den alten Tresorräumen des Kaufhauses Wertheim an der Leipziger Straße. Zwischen rostigen Schließfächern legten bald auch DJs aus Detroit auf, der Stadt, in der Techno Mitte der Achtziger entstanden war. Die Freundschaft zwischen den beiden Szenen hält bis heute.

W marcu 1991 roku Dimitri Hegemann otworzył Tresor w dawnym skarbcu domu towarowego Wertheim przy Leipziger Straße. Wkrótce między zardzewiałymi skrytkami depozytowymi grali też DJ-e z Detroit, miasta, w którym w połowie lat osiemdziesiątych narodziło się techno. Przyjaźń obu scen trwa do dziś.

Typisch für Berliner Techno sind treibende, gleichmäßige Beats, sich wiederholende Klangmuster und kaum Gesang. Die Stücke sind oft lang und verändern sich nur langsam, was auf der Tanzfläche fast hypnotisch wirkt. In den Neunzigern wurden DJs wie WestBam, Paul van Dyk und Ellen Allien bekannt, jeder mit einem eigenen Stil.

Berlińskie techno to mocne, równe bity, powtarzające się motywy dźwiękowe i prawie żadnego wokalu. Utwory są często długie i zmieniają się bardzo powoli, co na parkiecie działa niemal hipnotycznie. W latach dziewięćdziesiątych sławę zdobyli tacy DJ-e jak WestBam, Paul van Dyk i Ellen Allien, każdy z własnym stylem.

Eine Party war dabei mehr als ein Konzert. In den dunklen Hallen gab es oft keine Bühne, und im Mittelpunkt stand nicht der DJ, sondern die Menge auf der Tanzfläche. Woher jemand kam oder wie er aussah, spielte dort kaum eine Rolle.

Impreza była przy tym czymś więcej niż koncertem. W ciemnych halach często nie było sceny, a w centrum uwagi stał nie DJ, lecz tłum na parkiecie. Skąd ktoś pochodził albo jak wyglądał, nie miało tam prawie znaczenia.

Berliner Produzenten entwickelten den Sound weiter. Moritz von Oswald und Mark Ernestus verbanden auf ihrem Label Basic Channel Techno mit Elementen aus dem jamaikanischen Dub, so entstand der Dub Techno. In den Nullerjahren galt Berlin außerdem als Hauptstadt des Minimal Techno, und viele Musiker aus dem Ausland zogen deshalb hierher.

Berlińscy producenci rozwijali to brzmienie dalej. Moritz von Oswald i Mark Ernestus połączyli w swojej wytwórni Basic Channel techno z elementami jamajskiego dubu, i tak powstało dub techno. W pierwszej dekadzie XXI wieku Berlin uchodził też za stolicę minimal techno, dlatego przeprowadziło się tu wielu muzyków z zagranicy.

Der bekannteste Club der Stadt ist heute das Berghain, das 2004 in einem ehemaligen Heizkraftwerk in Friedrichshain eröffnete. Berühmt ist es für seine strenge Tür und das Fotoverbot: Am Eingang werden die Handykameras mit Aufklebern zugeklebt. Der Tresor zog 2007 ebenfalls in ein altes Kraftwerk an der Köpenicker Straße, und im Sisyphos in Lichtenberg wird auf dem Gelände einer früheren Hundekuchenfabrik gefeiert.

Najbardziej znanym klubem w mieście jest dziś Berghain, otwarty w 2004 roku w dawnej elektrociepłowni we Friedrichshain. Słynie z surowej selekcji przy wejściu i zakazu robienia zdjęć: na wejściu aparaty w telefonach zakleja się naklejkami. Tresor w 2007 roku także przeniósł się do starej elektrowni przy Köpenicker Straße, a w Sisyphos w Lichtenbergu bawi się na terenie dawnej fabryki psich ciastek.

Schon im Juli 1989, wenige Monate vor dem Mauerfall, zog die erste Loveparade mit etwa 150 Menschen über den Kurfürstendamm. Zehn Jahre später tanzten im Tiergarten über eine Million Menschen. Bis heute kommen viele Touristen vor allem wegen der Clubs nach Berlin.

Już w lipcu 1989 roku, kilka miesięcy przed upadkiem muru, ulicą Kurfürstendamm przeszła pierwsza Love Parade z udziałem około 150 osób. Dziesięć lat później w Tiergarten tańczyło ponad milion ludzi. Do dziś wielu turystów przyjeżdża do Berlina przede wszystkim dla klubów.

Für viele, die die Neunziger in Berlin erlebt haben, war Techno mehr als Musik. In den Clubs trafen sich junge Leute, die bis vor Kurzem in zwei verschiedenen Staaten gelebt hatten. Im März 2024 wurde die Berliner Techno-Kultur in das bundesweite Verzeichnis des immateriellen Kulturerbes aufgenommen.

Dla wielu osób, które przeżyły lata dziewięćdziesiąte w Berlinie, techno było czymś więcej niż muzyką. W klubach spotykali się młodzi ludzie, którzy jeszcze niedawno mieszkali w dwóch różnych państwach. W marcu 2024 roku berlińską kulturę techno wpisano do ogólnoniemieckiego rejestru niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

Auch die Sprache der Szene ist interessant. Wörter wie Rave, Line-up oder Afterhour kommen aus dem Englischen und werden im Deutschen ganz selbstverständlich benutzt. Wer am Berghain abgewiesen wird, sagt dagegen auf gut Deutsch: „Ich bin nicht reingekommen.“

Ciekawy jest też język tej sceny. Słowa takie jak Rave, Line-up czy Afterhour pochodzą z angielskiego i są w niemieckim używane zupełnie naturalnie. Ktoś, kogo nie wpuszczono do Berghain, powie za to po niemiecku: „Ich bin nicht reingekommen” (nie wpuścili mnie).

Seit den Neunzigern hat sich Berlin stark verändert. Viele frühere Partyorte sind verschwunden, weil auf den Grundstücken Büros und Wohnungen entstanden. Auch bekannte Clubs mussten schließen, zuletzt Ende 2024 das Watergate an der Oberbaumbrücke.

Od lat dziewięćdziesiątych Berlin bardzo się zmienił. Wiele dawnych miejsc imprez zniknęło, bo na tych działkach powstały biura i mieszkania. Zamknąć musiały się też znane kluby, ostatnio pod koniec 2024 roku Watergate przy moście Oberbaumbrücke.

Trotzdem gibt es noch immer viele Clubs, und an manchen Wochenenden wird von Samstagnacht bis Montagmorgen getanzt. Für viele Berlinerinnen und Berliner gehört Techno einfach zu ihrer Stadt.

Mimo to klubów wciąż jest wiele, a w niektóre weekendy tańczy się od sobotniej nocy do poniedziałkowego poranka. Dla wielu berlińczyków techno jest po prostu częścią ich miasta.