Techno und Berlin

Kaum eine Stadt ist so eng mit Techno verbunden wie Berlin. Nach dem Fall der Mauer im November 1989 entstand hier innerhalb weniger Jahre eine Clubszene, die bis heute DJs und Partygäste aus aller Welt anzieht.

Berlin kadar techno ile özdeşleşmiş pek az şehir vardır. Kasım 1989'da Duvar'ın yıkılmasından sonra burada birkaç yıl içinde bir kulüp sahnesi doğdu ve bu sahne bugün hâlâ dünyanın dört bir yanından DJ'leri ve eğlence meraklılarını çekiyor.

Dafür kam vieles zusammen: leere Gebäude, in denen niemand nach Genehmigungen fragte, niedrige Mieten und eine junge Generation aus Ost und West, die zum ersten Mal zusammen feiern konnte.

Bunun için pek çok şey bir araya geldi: kimsenin izin sormadığı boş binalar, düşük kiralar ve Doğu ile Batı'dan gelen, ilk kez birlikte eğlenebilen genç bir kuşak.

Nach der Wiedervereinigung standen in Ost-Berlin viele Fabriken, Lagerhallen und Bunker leer. Oft war unklar, wem sie gehörten, und so wurden manche von ihnen fast über Nacht zu Partyorten. Die Adresse erfuhr man meist erst kurz vorher, von Freunden oder von einem Flyer.

Almanya'nın yeniden birleşmesinden sonra Doğu Berlin'de pek çok fabrika, depo ve sığınak boş kaldı. Çoğu zaman kime ait oldukları belli değildi, bu yüzden bazıları neredeyse bir gecede parti mekânına dönüştü. Adres genellikle son anda, arkadaşlardan ya da bir el ilanından öğrenilirdi.

Im März 1991 eröffnete Dimitri Hegemann den Tresor in den alten Tresorräumen des Kaufhauses Wertheim an der Leipziger Straße. Zwischen rostigen Schließfächern legten bald auch DJs aus Detroit auf, der Stadt, in der Techno Mitte der Achtziger entstanden war. Die Freundschaft zwischen den beiden Szenen hält bis heute.

Mart 1991'de Dimitri Hegemann, Leipziger Straße'deki Wertheim mağazasının eski kasa dairesinde Tresor'u açtı. Kısa süre sonra paslı kiralık kasaların arasında, techno'nun seksenlerin ortasında doğduğu şehir olan Detroit'ten gelen DJ'ler de çalmaya başladı. İki sahne arasındaki dostluk bugün de sürüyor.

Typisch für Berliner Techno sind treibende, gleichmäßige Beats, sich wiederholende Klangmuster und kaum Gesang. Die Stücke sind oft lang und verändern sich nur langsam, was auf der Tanzfläche fast hypnotisch wirkt. In den Neunzigern wurden DJs wie WestBam, Paul van Dyk und Ellen Allien bekannt, jeder mit einem eigenen Stil.

Berlin techno'sunun özellikleri itici ve düzenli ritimler, tekrar eden ses kalıpları ve neredeyse hiç vokal olmamasıdır. Parçalar çoğu zaman uzundur ve çok yavaş değişir, bu da dans pistinde neredeyse hipnotik bir etki yaratır. Doksanlarda WestBam, Paul van Dyk ve Ellen Allien gibi DJ'ler, her biri kendi tarzıyla tanındı.

Eine Party war dabei mehr als ein Konzert. In den dunklen Hallen gab es oft keine Bühne, und im Mittelpunkt stand nicht der DJ, sondern die Menge auf der Tanzfläche. Woher jemand kam oder wie er aussah, spielte dort kaum eine Rolle.

Bir parti, bir konserden fazlasıydı. Karanlık salonlarda çoğu zaman sahne yoktu ve ilginin merkezinde DJ değil, pistteki kalabalık vardı. Birinin nereden geldiği ya da nasıl göründüğü orada pek önemli değildi.

Berliner Produzenten entwickelten den Sound weiter. Moritz von Oswald und Mark Ernestus verbanden auf ihrem Label Basic Channel Techno mit Elementen aus dem jamaikanischen Dub, so entstand der Dub Techno. In den Nullerjahren galt Berlin außerdem als Hauptstadt des Minimal Techno, und viele Musiker aus dem Ausland zogen deshalb hierher.

Berlinli prodüktörler bu sesi daha da geliştirdi. Moritz von Oswald ve Mark Ernestus, Basic Channel adlı plak şirketlerinde techno'yu Jamaika dub müziğinin öğeleriyle birleştirdi ve böylece dub techno doğdu. 2000'lerde Berlin ayrıca minimal techno'nun başkenti sayılıyordu, bu yüzden yurt dışından pek çok müzisyen şehre taşındı.

Der bekannteste Club der Stadt ist heute das Berghain, das 2004 in einem ehemaligen Heizkraftwerk in Friedrichshain eröffnete. Berühmt ist es für seine strenge Tür und das Fotoverbot: Am Eingang werden die Handykameras mit Aufklebern zugeklebt. Der Tresor zog 2007 ebenfalls in ein altes Kraftwerk an der Köpenicker Straße, und im Sisyphos in Lichtenberg wird auf dem Gelände einer früheren Hundekuchenfabrik gefeiert.

Bugün şehrin en ünlü kulübü, 2004'te Friedrichshain'daki eski bir ısı santralinde açılan Berghain'dir. Kapıdaki sıkı seçimiyle ve fotoğraf yasağıyla ünlüdür: Girişte telefonların kameralarına çıkartma yapıştırılır. Tresor da 2007'de Köpenicker Straße'deki eski bir elektrik santraline taşındı. Lichtenberg'deki Sisyphos'ta ise eski bir köpek bisküvisi fabrikasının arazisinde eğlenilir.

Schon im Juli 1989, wenige Monate vor dem Mauerfall, zog die erste Loveparade mit etwa 150 Menschen über den Kurfürstendamm. Zehn Jahre später tanzten im Tiergarten über eine Million Menschen. Bis heute kommen viele Touristen vor allem wegen der Clubs nach Berlin.

Daha Temmuz 1989'da, Duvar'ın yıkılmasından birkaç ay önce, ilk Love Parade yaklaşık 150 kişiyle Kurfürstendamm'da yürüdü. On yıl sonra Tiergarten'da bir milyondan fazla insan dans ediyordu. Bugün de pek çok turist Berlin'e en çok kulüpler için geliyor.

Für viele, die die Neunziger in Berlin erlebt haben, war Techno mehr als Musik. In den Clubs trafen sich junge Leute, die bis vor Kurzem in zwei verschiedenen Staaten gelebt hatten. Im März 2024 wurde die Berliner Techno-Kultur in das bundesweite Verzeichnis des immateriellen Kulturerbes aufgenommen.

Doksanları Berlin'de yaşayan pek çok kişi için techno müzikten fazlasıydı. Kulüplerde, kısa süre öncesine kadar iki ayrı devlette yaşamış gençler buluşuyordu. Mart 2024'te Berlin techno kültürü, Almanya'nın ulusal somut olmayan kültürel miras envanterine alındı.

Auch die Sprache der Szene ist interessant. Wörter wie Rave, Line-up oder Afterhour kommen aus dem Englischen und werden im Deutschen ganz selbstverständlich benutzt. Wer am Berghain abgewiesen wird, sagt dagegen auf gut Deutsch: „Ich bin nicht reingekommen.“

Sahnenin dili de ilginçtir. Rave, Line-up ya da Afterhour gibi kelimeler İngilizceden gelir ve Almancada son derece doğal biçimde kullanılır. Berghain'ın kapısından çevrilen biri ise bunu dosdoğru Almanca söyler: "Ich bin nicht reingekommen" (içeri giremedim).

Seit den Neunzigern hat sich Berlin stark verändert. Viele frühere Partyorte sind verschwunden, weil auf den Grundstücken Büros und Wohnungen entstanden. Auch bekannte Clubs mussten schließen, zuletzt Ende 2024 das Watergate an der Oberbaumbrücke.

Berlin doksanlardan bu yana çok değişti. Eski parti mekânlarının çoğu, arazilerine ofisler ve konutlar yapıldığı için ortadan kalktı. Tanınmış kulüpler de kapanmak zorunda kaldı, en sonuncusu 2024'ün sonunda Oberbaum Köprüsü'nün yanındaki Watergate oldu.

Trotzdem gibt es noch immer viele Clubs, und an manchen Wochenenden wird von Samstagnacht bis Montagmorgen getanzt. Für viele Berlinerinnen und Berliner gehört Techno einfach zu ihrer Stadt.

Yine de hâlâ pek çok kulüp var ve bazı hafta sonları cumartesi gecesinden pazartesi sabahına kadar dans ediliyor. Pek çok Berlinli için techno, şehirlerinin doğal bir parçası.