Der Fall der Berliner Mauer

Am Abend des 9. November 1989 öffnete sich die Berliner Mauer. Gut 28 Jahre lang hatte sie Ost- und West-Berlin getrennt und den Alltag von Millionen Menschen bestimmt. Mit ihrem Fall begann das Ende der deutschen Teilung, die seit dem Zweiten Weltkrieg bestanden hatte.

9 Kasım 1989 akşamı Berlin Duvarı açıldı. Duvar 28 yılı aşkın bir süre Doğu ve Batı Berlin'i birbirinden ayırmış, milyonlarca insanın gündelik hayatını belirlemişti. Yıkılışıyla birlikte, İkinci Dünya Savaşı'ndan beri süren Almanya'nın bölünmüşlüğü sona ermeye başladı.

Der Mauerfall hatte viele Ursachen: die Wirtschaftskrise in der DDR, die Reformen in der Sowjetunion und der wachsende Mut der Menschen in ganz Osteuropa. Bis heute steht der 9. November für Freiheit und für die Wiedervereinigung.

Duvarın yıkılmasının pek çok nedeni vardı: Doğu Almanya'daki ekonomik kriz, Sovyetler Birliği'ndeki reformlar ve tüm Doğu Avrupa'da insanların giderek artan cesareti. 9 Kasım bugün hâlâ özgürlüğün ve yeniden birleşmenin simgesidir.

Nach dem Zweiten Weltkrieg teilten die Siegermächte Deutschland in vier Besatzungszonen auf. Bald stritten die USA, Großbritannien und Frankreich auf der einen Seite und die Sowjetunion auf der anderen um die Zukunft des Landes. 1949 entstanden schließlich zwei Staaten: im Mai die Bundesrepublik Deutschland (BRD) im Westen, im Oktober die Deutsche Demokratische Republik (DDR) im Osten.

İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra galip devletler Almanya'yı dört işgal bölgesine ayırdı. Kısa süre içinde bir yanda ABD, İngiltere ve Fransa, öbür yanda Sovyetler Birliği ülkenin geleceği konusunda karşı karşıya geldi. 1949'da sonunda iki devlet kuruldu: mayısta batıda Almanya Federal Cumhuriyeti (Batı Almanya), ekimde doğuda Alman Demokratik Cumhuriyeti (Doğu Almanya).

Die DDR war ein sozialistischer Staat, der eng an Moskau gebunden war. Reisen in den Westen waren kaum möglich, die Staatssicherheit überwachte die Bevölkerung, und viele Waren gab es nur nach langer Wartezeit. Bis 1961 verließen fast drei Millionen Menschen das Land, die meisten über West-Berlin, wo die Grenze noch offen war.

Doğu Almanya, Moskova'ya sıkı sıkıya bağlı sosyalist bir devletti. Batı'ya seyahat etmek neredeyse imkânsızdı, Stasi halkı gözetliyordu ve birçok mal ancak uzun beklemelerden sonra bulunabiliyordu. 1961'e kadar yaklaşık üç milyon kişi ülkeyi terk etti; çoğu, sınırın hâlâ açık olduğu Batı Berlin üzerinden gitti.

In der Nacht zum 13. August 1961 riegelten Soldaten und Polizisten die Grenze zu West-Berlin mit Stacheldraht ab, wenige Tage später entstanden die ersten Mauerteile aus Beton. Über Nacht waren Familien, Freunde und ganze Straßenzüge getrennt. Mit den Jahren wuchs daraus ein rund 155 Kilometer langes Sperrsystem mit Wachtürmen und einem breiten „Todesstreifen“. Mindestens 140 Menschen kamen an der Mauer ums Leben.

12 Ağustos'u 13 Ağustos 1961'e bağlayan gece askerler ve polisler Batı Berlin sınırını dikenli telle kapattı, birkaç gün sonra da duvarın ilk beton parçaları yükseldi. Aileler, arkadaşlar ve koca sokaklar bir gecede birbirinden koptu. Yıllar içinde bu, gözetleme kuleleri ve geniş bir "ölüm şeridi" bulunan, yaklaşık 155 kilometrelik bir engel sistemine dönüştü. Duvarda en az 140 kişi hayatını kaybetti.

Ende der 1980er-Jahre geriet die DDR immer tiefer in die Krise. In der Sowjetunion setzte Michail Gorbatschow auf Reformen, und 1989 öffnete Ungarn seine Grenze nach Österreich: Tausende DDR-Bürger flohen auf diesem Weg in den Westen. In Leipzig gingen jeden Montag mehr Menschen auf die Straße. Am 9. Oktober riefen dort rund 70.000 Demonstranten: „Wir sind das Volk!“

1980'lerin sonunda Doğu Almanya giderek daha derin bir krize sürüklendi. Sovyetler Birliği'nde Mihail Gorbaçov reformlara yöneldi, 1989'da da Macaristan Avusturya sınırını açtı: Binlerce Doğu Alman bu yoldan Batı'ya kaçtı. Leipzig'de her pazartesi sokağa çıkanların sayısı artıyordu. 9 Ekim'de orada yaklaşık 70.000 gösterici "Halk biziz!" diye haykırdı.

Am Abend des 9. November stellte SED-Funktionär Günter Schabowski auf einer Pressekonferenz eine neue Reiseregelung vor. Auf die Frage, ab wann sie gelte, antwortete er etwas unsicher: „sofort, unverzüglich“. Noch in derselben Nacht drängten Tausende Ost-Berliner zu den Grenzübergängen. Gegen 23:30 Uhr öffneten die Grenzer an der Bornholmer Straße als Erste den Schlagbaum.

9 Kasım akşamı SED yöneticisi Günter Schabowski bir basın toplantısında yeni seyahat düzenlemesini açıkladı. Bunun ne zaman yürürlüğe gireceği sorulduğunda biraz tereddütle "hemen, derhal" diye yanıt verdi. Aynı gece binlerce Doğu Berlinli sınır kapılarına akın etti. Saat 23.30 sıralarında Bornholmer Straße'deki sınır muhafızları bariyeri ilk kaldıranlar oldu.

Die Bilder dieser Nacht gingen um die Welt. Am Brandenburger Tor kletterten Menschen auf die Mauer, Fremde lagen sich in den Armen, viele weinten vor Glück. Das Wort des Abends war „Wahnsinn!“. In den folgenden Wochen schlugen die sogenannten „Mauerspechte“ mit Hammer und Meißel Stücke aus dem Beton und nahmen sie als Andenken mit.

O gecenin görüntüleri dünyanın dört bir yanına yayıldı. Brandenburg Kapısı'nda insanlar duvara tırmandı, birbirini tanımayanlar kucaklaştı, birçoğu sevinçten ağladı. Gecenin kelimesi "Wahnsinn!" ("İnanılmaz!") oldu. Sonraki haftalarda "duvar ağaçkakanları" denen insanlar çekiç ve keskiyle betondan parçalar kopardı ve hatıra olarak yanlarında götürdü.

Nach dem Mauerfall ging es mit der DDR schnell zu Ende. Im März 1990 durften die Bürger zum ersten Mal frei wählen, und am 3. Oktober 1990 trat die DDR der Bundesrepublik bei. Seitdem feiert Deutschland diesen Tag als Tag der Deutschen Einheit. Der Mauerfall wurde außerdem zum Zeichen für das Ende des Kalten Krieges und für den Erfolg der demokratischen Bewegungen in Osteuropa.

Duvarın yıkılmasından sonra Doğu Almanya hızla sona erdi. Mart 1990'da vatandaşlar ilk kez özgürce oy kullanabildi ve 3 Ekim 1990'da Doğu Almanya Federal Cumhuriyet'e katıldı. O günden beri Almanya bu tarihi Alman Birliği Günü olarak kutluyor. Duvarın yıkılışı ayrıca Soğuk Savaş'ın bitişinin ve Doğu Avrupa'daki demokratik hareketlerin başarısının simgesi oldu.

Die Revolution in der DDR verlief fast ohne Gewalt. Mit Kerzen und Sprechchören statt mit Waffen brachten Hunderttausende ein Regime zu Fall, das sich jahrzehntelang auf Polizei und Geheimdienst gestützt hatte. Deshalb spricht man in Deutschland oft von der „Friedlichen Revolution“.

Doğu Almanya'daki devrim neredeyse hiç şiddet olmadan gerçekleşti. Yüz binlerce insan silah yerine mumlar ve sloganlarla, onlarca yıl boyunca polise ve gizli servise dayanan bir rejimi devirdi. Bu yüzden Almanya'da sık sık "Barışçıl Devrim"den söz edilir.

Für viele Menschen änderte sich das Leben über Nacht. Getrennte Familien sahen sich wieder, Ostdeutsche konnten frei reisen und überall arbeiten, und jeder Besucher aus der DDR bekam im Westen 100 D-Mark Begrüßungsgeld. Leicht war das Zusammenwachsen trotzdem nicht: Viele Betriebe im Osten schlossen, und viele Menschen verloren ihre Arbeit.

Birçok insan için hayat bir gecede değişti. Ayrı düşmüş aileler yeniden kavuştu, Doğu Almanlar serbestçe seyahat edebiliyor ve istedikleri yerde çalışabiliyordu; Doğu Almanya'dan gelen her ziyaretçiye Batı'da 100 Alman markı "hoş geldin parası" veriliyordu. Yine de bütünleşme kolay olmadı: Doğu'da pek çok işletme kapandı ve birçok kişi işini kaybetti.

Auch in der Kultur kamen Ost und West zusammen. Musiker, Schriftsteller und Filmemacher aus beiden Teilen Deutschlands arbeiteten nun gemeinsam. Der Film „Good Bye, Lenin!“ (2003) erzählt mit viel Humor vom Leben in dieser Zeit des Umbruchs.

Doğu ile Batı kültürde de buluştu. Almanya'nın iki yarısından müzisyenler, yazarlar ve sinemacılar artık birlikte çalışıyordu. "Good Bye, Lenin!" (2003) filmi bu değişim döneminde yaşamı büyük bir mizahla anlatır.

Von der Mauer selbst ist heute nur wenig übrig. An der Spree steht die East Side Gallery, ein etwa 1,3 Kilometer langes Stück, das Künstler aus aller Welt 1990 bemalt haben. In der Bernauer Straße zeigt die Gedenkstätte Berliner Mauer, wie der Grenzstreifen aussah, und erinnert an die Todesopfer der Mauer.

Duvarın kendisinden bugün pek az şey kaldı. Spree Nehri kıyısında, 1990'da dünyanın dört bir yanından sanatçıların boyadığı yaklaşık 1,3 kilometrelik bir bölüm olan East Side Gallery duruyor. Bernauer Straße'deki Berlin Duvarı Anıtı ise sınır şeridinin neye benzediğini gösteriyor ve duvarda hayatını kaybedenleri anıyor.

Der 9. November 1989 gehört zu den Tagen, die in Deutschland kaum jemand vergisst, der sie erlebt hat. Viele wissen noch genau, wo sie die Nachricht gehört haben. Wer Deutsch lernt, begegnet diesem Datum immer wieder: in Schulbüchern, Filmen, Liedern und Gesprächen.

9 Kasım 1989, Almanya'da o günü yaşamış neredeyse hiç kimsenin unutmadığı günlerden biridir. Birçok kişi haberi duyduğunda nerede olduğunu hâlâ çok iyi hatırlıyor. Almanca öğrenen herkes bu tarihle tekrar tekrar karşılaşır: ders kitaplarında, filmlerde, şarkılarda ve sohbetlerde.

Heute ist Berlin eine Stadt ohne Mauer. Wo früher Grenzsoldaten patrouillierten, fahren heute Radfahrer auf dem Berliner Mauerweg, der rund 160 Kilometer um das frühere West-Berlin führt.

Bugün Berlin duvarsız bir şehir. Bir zamanlar sınır askerlerinin devriye gezdiği yerlerde şimdi bisikletliler, eski Batı Berlin'in çevresinde yaklaşık 160 kilometre uzanan Berlin Duvarı Yolu'nda (Berliner Mauerweg) pedal çeviriyor.