Deutsches Kino

Am 1. November 1895 zeigten die Brüder Skladanowsky im Berliner Varieté Wintergarten kurze Filme vor zahlendem Publikum, knapp zwei Monate vor den berühmten Brüdern Lumière in Paris. Seitdem hat das deutsche Kino eine wechselvolle Geschichte erlebt und die Filmkunst weltweit geprägt.

1 Kasım 1895'te Skladanowsky kardeşler, Berlin'deki Wintergarten varyete tiyatrosunda bilet alan seyircilere kısa filmler gösterdi. Bu, ünlü Lumière kardeşlerin Paris'teki gösteriminden neredeyse iki ay önceydi. O günden bu yana Alman sineması inişli çıkışlı bir tarih yaşadı ve dünya sinemasında derin izler bıraktı.

Dazu gehören die düsteren Stummfilme der 1920er Jahre ebenso wie die Trümmerfilme der Nachkriegszeit, die eigenwilligen Autorenfilme der 1970er Jahre und spätere Erfolge wie „Lola rennt“ oder „Das Leben der Anderen“.

Bu tarihte 1920'lerin karanlık sessiz filmleri de var, savaş sonrasının enkaz filmleri de, 1970'lerin kendine özgü auteur filmleri de, "Koş Lola Koş" ya da "Başkalarının Hayatı" gibi daha sonraki başarılar da.

In den ersten Jahren liefen Filme vor allem auf Jahrmärkten und in Varietés. Bald entstanden feste Kinos, und die Filmemacher probierten aus, was mit Kamera, Licht und Schatten möglich war. Bis Ende der 1920er Jahre blieb der Film stumm, im Saal spielten Musiker live dazu.

İlk yıllarda filmler çoğunlukla panayırlarda ve varyete tiyatrolarında gösteriliyordu. Kısa süre sonra kalıcı sinema salonları açıldı, film yapımcıları da kamerayla, ışıkla ve gölgeyle neler yapılabileceğini denedi. 1920'lerin sonuna kadar sinema sessizdi, salonda müzisyenler canlı çalardı.

Das Zentrum der jungen Industrie war Berlin. Oskar Messter gehörte zu den ersten deutschen Filmproduzenten, und 1917 wurde die Universum Film AG, kurz Ufa, gegründet. Ihr Studiogelände in Babelsberg bei Potsdam wurde zu einem der größten in Europa.

Genç sektörün merkezi Berlin'di. Oskar Messter ilk Alman film yapımcılarından biriydi, 1917'de ise kısaca Ufa diye anılan Universum Film AG kuruldu. Şirketin Potsdam yakınlarındaki Babelsberg stüdyoları, Avrupa'nın en büyükleri arasına girdi.

In den 1920er Jahren erlebte der expressionistische Film seine Blüte. In „Das Cabinet des Dr. Caligari“ (1920) von Robert Wiene sind die Häuser schief und die Straßen krumm, sogar Licht und Schatten wurden direkt auf die Kulissen gemalt. In „Nosferatu“ (1922) von F. W. Murnau schleicht der Schatten des Vampirs eine Treppe hinauf, eine der bekanntesten Szenen der Filmgeschichte.

1920'lerde dışavurumcu sinema altın çağını yaşadı. Robert Wiene'nin "Doktor Caligari'nin Muayenehanesi" (1920) filminde evler eğri, sokaklar kıvrım kıvrımdır, hatta ışık ve gölgeler doğrudan dekorların üzerine boyanmıştır. F. W. Murnau'nun "Nosferatu" (1922) filminde vampirin gölgesi sinsice bir merdiveni tırmanır. Bu, sinema tarihinin en bilinen sahnelerinden biridir.

Diese Filme wollten nicht die Wirklichkeit abbilden, sondern Angst, Wahnsinn und innere Unruhe sichtbar machen. Ihre Bildsprache wirkte lange nach, vor allem in Hollywoods Horrorfilmen und im Film noir der 1940er Jahre.

Bu filmler gerçekliği yansıtmak değil, korkuyu, deliliği ve iç huzursuzluğu görünür kılmak istiyordu. Görsel dilleri uzun süre etkisini sürdürdü, özellikle Hollywood korku filmlerinde ve 1940'ların kara filmlerinde.

Die Weimarer Republik war eine Zeit großer Experimente. Fritz Lang zeigte in „Metropolis“ (1927) eine riesige Stadt der Zukunft, in der die Arbeiter unter der Erde schuften, während die Reichen oben im Luxus leben. G. W. Pabst machte in „Die Büchse der Pandora“ (1929) die Amerikanerin Louise Brooks zum Star.

Weimar Cumhuriyeti büyük deneylerin dönemiydi. Fritz Lang "Metropolis" (1927) filminde, işçilerin yerin altında didindiği, zenginlerin ise yukarıda lüks içinde yaşadığı devasa bir gelecek şehri gösterdi. G. W. Pabst "Pandora'nın Kutusu" (1929) ile Amerikalı Louise Brooks'u bir yıldıza dönüştürdü.

Viele Filme erzählten vom Leben in der Großstadt, von Armut und politischer Unruhe. Nach 1933 war diese Blütezeit vorbei: Die Nationalsozialisten stellten den Film unter staatliche Kontrolle, und viele Filmschaffende, darunter Fritz Lang, verließen Deutschland.

Pek çok film büyük şehirdeki hayatı, yoksulluğu ve siyasi çalkantıları anlatıyordu. 1933'ten sonra bu altın çağ sona erdi: Naziler sinemayı devlet denetimine aldı, aralarında Fritz Lang'ın da bulunduğu birçok sinemacı Almanya'yı terk etti.

Nach dem Zweiten Weltkrieg lagen auch die Filmstudios in Trümmern. In den ersten Jahren entstanden die sogenannten Trümmerfilme, die zwischen zerbombten Häusern spielen und von Schuld und Neuanfang erzählen. Der erste war „Die Mörder sind unter uns“ (1946) von Wolfgang Staudte. Später zeigte Bernhard Wicki in „Die Brücke“ (1959) Schüler, die in den letzten Kriegstagen sinnlos eine Brücke verteidigen müssen.

İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra film stüdyoları da yerle bir olmuştu. İlk yıllarda bombalanmış evlerin arasında geçen, suçluluk ve yeni başlangıç üzerine "enkaz filmleri" ortaya çıktı. Bunların ilki Wolfgang Staudte'nin "Katiller Aramızda" (1946) filmiydi. Daha sonra Bernhard Wicki "Köprü" (1959) filminde, savaşın son günlerinde anlamsızca bir köprüyü savunmak zorunda kalan liseli çocukları anlattı.

In der DDR drehte die staatliche DEFA in Babelsberg Filme über die Geschichte, den Aufbau des Sozialismus und den Alltag im Land, manche kritischen Werke wurden jedoch verboten. In der Bundesrepublik waren in den 1950er Jahren dagegen vor allem Heimatfilme beliebt, mit Bergen, Wäldern und harmlosen Liebesgeschichten.

Doğu Almanya'da devlete ait DEFA, Babelsberg'de tarih, sosyalizmin inşası ve ülkedeki gündelik hayat üzerine filmler çekiyordu, ancak bazı eleştirel eserler yasaklandı. Batı Almanya'da ise 1950'lerde en çok dağları, ormanları ve zararsız aşk hikâyeleriyle "memleket filmleri" seviliyordu.

1962 erklärten junge Filmemacher im Oberhausener Manifest: „Der alte Film ist tot. Wir glauben an den neuen.“ Daraus entstand der Neue Deutsche Film. In den 1970er Jahren machten ihn Regisseure wie Rainer Werner Fassbinder, Werner Herzog, Wim Wenders und Volker Schlöndorff international bekannt.

1962'de genç sinemacılar Oberhausen Manifestosu'nda şunu ilan etti: "Eski sinema öldü. Biz yenisine inanıyoruz." Yeni Alman Sineması böyle doğdu. 1970'lerde Rainer Werner Fassbinder, Werner Herzog, Wim Wenders ve Volker Schlöndorff gibi yönetmenler onu dünyaya tanıttı.

Sie drehten oft mit wenig Geld, an echten Schauplätzen und nach eigenen Drehbüchern. Ihre Filme handeln von der Bundesrepublik, von der NS-Vergangenheit und von Menschen am Rand der Gesellschaft. Schlöndorffs „Die Blechtrommel“ gewann 1980 als erster deutscher Film den Oscar für den besten fremdsprachigen Film.

Çoğu zaman az parayla, gerçek mekânlarda ve kendi senaryolarıyla film çektiler. Filmleri Batı Almanya'yı, Nazi geçmişini ve toplumun kıyısındaki insanları anlatır. 1980'de Schlöndorff'un "Teneke Trampet" filmi, En İyi Yabancı Dilde Film Oscar'ını kazanan ilk Alman filmi oldu.

Fassbinder erzählt in „Angst essen Seele auf“ (1974) von der Liebe zwischen einer älteren Putzfrau und einem jüngeren marokkanischen Gastarbeiter, die überall auf Vorurteile stößt. Herzog dagegen suchte das Extreme: Für „Aguirre, der Zorn Gottes“ (1972) drehte er mit Klaus Kinski im Regenwald von Peru.

Fassbinder "Korku Ruhu Kemirir" (1974) filminde yaşlıca bir temizlikçi kadınla ondan genç Faslı bir misafir işçinin her yerde önyargıyla karşılaşan aşkını anlatır. Herzog ise uç noktaların peşindeydi: "Aguirre, Tanrının Gazabı" (1972) filmini Klaus Kinski ile Peru'nun yağmur ormanlarında çekti.

Seit den 1990er Jahren feiert das deutsche Kino wieder internationale Erfolge. In „Lola rennt“ (1998) von Tom Tykwer hat Lola zwanzig Minuten Zeit, um 100.000 Mark für ihren Freund aufzutreiben. „Good Bye, Lenin!“ (2003) von Wolfgang Becker und „Das Leben der Anderen“ (2006) von Florian Henckel von Donnersmarck liefen weltweit, und „Das Leben der Anderen“ gewann 2007 den Oscar.

1990'lardan bu yana Alman sineması yeniden uluslararası başarılar kazanıyor. Tom Tykwer'in "Koş Lola Koş" (1998) filminde Lola'nın, erkek arkadaşı için 100.000 mark bulmak üzere yirmi dakikası vardır. Wolfgang Becker'in "Elveda Lenin!" (2003) ve Florian Henckel von Donnersmarck'ın "Başkalarının Hayatı" (2006) filmleri tüm dünyada gösterildi, "Başkalarının Hayatı" 2007'de Oscar kazandı.

Viele heutige Filme verbinden spannende Geschichten mit Fragen der Gegenwart. Sie erzählen von Migration, vom Leben zwischen zwei Kulturen und immer wieder von der deutschen Vergangenheit, etwa der NS-Zeit oder der DDR. Ein bekanntes Beispiel ist „Gegen die Wand“ (2004) von Fatih Akin.

Günümüz filmlerinin çoğu sürükleyici hikâyeleri güncel sorularla birleştirir. Göçü, iki kültür arasındaki hayatı ve tekrar tekrar Almanya'nın geçmişini, örneğin Nazi dönemini ya da Doğu Almanya'yı anlatırlar. Bilinen bir örnek Fatih Akın'ın "Duvara Karşı" (2004) filmidir.

Deutsche Filme laufen heute auf den großen Festivals in Cannes, Venedig und Berlin, und Werke von Murnau, Lang oder Herzog werden an Filmhochschulen in aller Welt studiert. Jedes Jahr im Februar zieht die Berlinale, eines der größten Filmfestivals der Welt, Gäste aus vielen Ländern an.

Alman filmleri bugün Cannes, Venedik ve Berlin'deki büyük festivallerde gösteriliyor, Murnau, Lang ya da Herzog'un eserleri dünyanın dört bir yanındaki sinema okullarında inceleniyor. Her yıl şubat ayında dünyanın en büyük film festivallerinden Berlinale, pek çok ülkeden ziyaretçi çekiyor.

Für Deutschlernende sind Filme ein guter Weg zur Sprache. Man hört, wie Menschen im Alltag wirklich sprechen, mit Dialekt, Umgangssprache und Humor, und erfährt nebenbei viel über Geschichte und Gesellschaft. Viele Filme gibt es auch mit deutschen Untertiteln.

Almanca öğrenenler için filmler dile açılan iyi bir kapıdır. İnsanların gündelik hayatta gerçekten nasıl konuştuğunu, şiveleriyle, argolarıyla ve esprileriyle duyarsınız, bu arada tarih ve toplum hakkında da çok şey öğrenirsiniz. Pek çok film Almanca altyazıyla da izlenebilir.

Vom schiefen Kulissenhaus des Dr. Caligari bis zur rennenden Lola in Berlin: Das deutsche Kino hat in gut hundert Jahren viele Gesichter gezeigt. Expressionismus, Trümmerfilm, DEFA und Neuer Deutscher Film erzählen jeweils viel über ihre Zeit.

Doktor Caligari'nin eğri boyalı evlerinden Berlin'de koşan Lola'ya kadar Alman sineması yüz yılı biraz aşkın sürede pek çok farklı yüz gösterdi. Dışavurumculuk, enkaz filmleri, DEFA ve Yeni Alman Sineması, her biri kendi dönemi hakkında çok şey anlatır.

Wer Deutsch lernt, kann gut mit bekannten Filmen wie „Good Bye, Lenin!“ oder „Lola rennt“ anfangen. Sie sind unterhaltsam und zeigen zugleich viel von Berlin und der jüngeren deutschen Geschichte.

Almanca öğrenenler "Elveda Lenin!" ya da "Koş Lola Koş" gibi bilinen filmlerle rahatça başlayabilir. Bu filmler hem eğlencelidir hem de Berlin'i ve Almanya'nın yakın tarihini epeyce gösterir.