Die Weimarer Republik

Die Weimarer Republik war die erste parlamentarische Demokratie in Deutschland. Ausgerufen wurde sie am 9. November 1918, in den letzten Tagen des Ersten Weltkriegs, als Kaiser Wilhelm II. abdanken musste. Sie hielt nur bis 1933.

Weimar Cumhuriyeti, Almanya'nın ilk parlamenter demokrasisiydi. Birinci Dünya Savaşı'nın son günlerinde, İmparator II. Wilhelm tahttan çekilmek zorunda kalınca, 9 Kasım 1918'de ilan edildi. Ancak 1933'e kadar ayakta kalabildi.

Vierzehn Jahre lang kämpfte sie mit Putschversuchen, Inflation und Massenarbeitslosigkeit. Trotzdem erlebte Deutschland in dieser Zeit eine erstaunliche kulturelle Blüte, und viele Ideen der Republik leben im heutigen Grundgesetz weiter.

On dört yıl boyunca darbe girişimleri, enflasyon ve kitlesel işsizlikle boğuştu. Buna rağmen Almanya bu dönemde şaşırtıcı bir kültürel canlanma yaşadı ve cumhuriyetin pek çok fikri bugünkü Temel Yasa'da yaşamaya devam ediyor.

Weil es in Berlin zu unruhig war, trat die Nationalversammlung im Februar 1919 im ruhigen Weimar zusammen. Daher hat die Republik ihren Namen. Die Verfassung, die im August 1919 in Kraft trat, garantierte Grundrechte, ein allgemeines Wahlrecht für Männer und Frauen ab 20 Jahren und ein parlamentarisches System.

Berlin fazla huzursuz olduğu için Ulusal Meclis Şubat 1919'da sakin Weimar kentinde toplandı. Cumhuriyet adını buradan alır. Ağustos 1919'da yürürlüğe giren anayasa temel hakları, 20 yaşından itibaren kadın ve erkeklere genel oy hakkını ve parlamenter bir sistemi güvence altına aldı.

Die junge Demokratie hatte von Anfang an viele Feinde. Kommunisten wollten eine Räterepublik nach sowjetischem Vorbild, Nationalisten und Monarchisten sehnten sich nach dem Kaiserreich zurück.

Genç demokrasinin daha en başından birçok düşmanı vardı. Komünistler Sovyet örneğinde bir konsey cumhuriyeti istiyor, milliyetçiler ve monarşistler ise imparatorluğu özlüyordu.

Im März 1920 versuchten rechte Truppen beim Kapp-Putsch, die Regierung in Berlin zu stürzen. Ein Generalstreik zwang sie nach wenigen Tagen zum Aufgeben. Im November 1923 scheiterte Adolf Hitler mit seinem Putsch in München.

Mart 1920'deki Kapp Darbesi'nde sağcı birlikler Berlin'deki hükümeti devirmeye çalıştı. Bir genel grev onları birkaç gün içinde vazgeçmeye zorladı. Kasım 1923'te ise Adolf Hitler'in Münih'teki darbe girişimi başarısız oldu.

Wirtschaftlich kam die Republik kaum zur Ruhe. Zuerst fraß die Inflation die Ersparnisse auf, dann löste der New Yorker Börsenkrach von 1929 die Weltwirtschaftskrise aus. Anfang 1932 waren in Deutschland rund sechs Millionen Menschen arbeitslos.

Cumhuriyet ekonomik açıdan neredeyse hiç rahat yüzü görmedi. Önce enflasyon birikimleri eritti, ardından 1929'daki New York borsa çöküşü Büyük Buhran'ı başlattı. 1932'nin başında Almanya'da yaklaşık altı milyon kişi işsizdi.

Gleichzeitig wurde der Sozialstaat ausgebaut, und Frauen durften zum ersten Mal wählen und gewählt werden. Damit gehörte Deutschland in Europa zu den Vorreitern.

Aynı dönemde sosyal devlet genişletildi ve kadınlar ilk kez seçme ve seçilme hakkı kazandı. Böylece Almanya Avrupa'nın öncü ülkeleri arasına girdi.

Kaum eine Epoche der deutschen Geschichte war so experimentierfreudig. Maler, Architekten, Schriftsteller und Musiker brachen mit alten Regeln, und Berlin wurde zu einer der lebendigsten Kulturstädte Europas.

Alman tarihinde deneyselliğe bu kadar açık bir dönem pek azdır. Ressamlar, mimarlar, yazarlar ve müzisyenler eski kuralları yıktı, Berlin de Avrupa'nın en canlı kültür kentlerinden biri hâline geldi.

Am 30. Januar 1933 ernannte Reichspräsident Paul von Hindenburg Adolf Hitler zum Reichskanzler. Innerhalb weniger Monate schafften die Nationalsozialisten die Demokratie ab. Wirtschaftskrise, Massenarbeitslosigkeit und eine tief gespaltene Gesellschaft hatten ihnen den Weg geebnet.

30 Ocak 1933'te Cumhurbaşkanı Paul von Hindenburg, Adolf Hitler'i şansölye olarak atadı. Nasyonal Sosyalistler birkaç ay içinde demokrasiyi ortadan kaldırdı. Ekonomik kriz, kitlesel işsizlik ve derinden bölünmüş bir toplum onların önünü açmıştı.

Ganz verloren ging das Erbe von Weimar jedoch nicht. Als 1949 das Grundgesetz entstand, knüpften seine Mütter und Väter an die Weimarer Grundrechte an und versuchten zugleich, die Schwächen der alten Verfassung zu vermeiden.

Yine de Weimar'ın mirası tamamen yok olmadı. 1949'da Temel Yasa hazırlanırken kurucuları Weimar'daki temel haklardan yararlandı, bir yandan da eski anayasanın zayıflıklarından kaçınmaya çalıştı.

Oft nennt man Weimar eine „Republik ohne Republikaner“, weil zu wenige Deutsche wirklich hinter ihr standen. Und doch brachte sie in nur vierzehn Jahren mehr kulturellen Aufbruch hervor als manche viel längere Epoche.

Weimar'a sık sık "cumhuriyetçisi olmayan cumhuriyet" denir, çünkü onu gerçekten destekleyen Alman sayısı çok azdı. Yine de yalnızca on dört yılda, çok daha uzun pek çok dönemden daha büyük bir kültürel atılım yarattı.

Wer Deutschland kennenlernt, begegnet dieser Zeit noch heute: in Bauhaus-Möbeln, in Brechts Liedern, in der Fernsehserie „Babylon Berlin“ und in Debatten darüber, wie man eine Demokratie schützt.

Almanya'yı tanıyan herkes bu döneme bugün hâlâ rastlar: Bauhaus mobilyalarında, Brecht'in şarkılarında, "Babylon Berlin" dizisinde ve bir demokrasinin nasıl korunacağına dair tartışmalarda.