Techno und Berlin

Kaum eine Stadt ist so eng mit Techno verbunden wie Berlin. Nach dem Fall der Mauer im November 1989 entstand hier innerhalb weniger Jahre eine Clubszene, die bis heute DJs und Partygäste aus aller Welt anzieht.

Berlin qədər texno ilə sıx bağlı olan şəhər azdır. 1989-cu ilin noyabrında Divar yıxıldıqdan sonra burada bir neçə il ərzində klub səhnəsi yarandı və bu səhnə bu gün də dünyanın hər yerindən DJ-ləri və əyləncə həvəskarlarını cəlb edir.

Dafür kam vieles zusammen: leere Gebäude, in denen niemand nach Genehmigungen fragte, niedrige Mieten und eine junge Generation aus Ost und West, die zum ersten Mal zusammen feiern konnte.

Bunun üçün çox şey üst-üstə düşdü: heç kimin icazə soruşmadığı boş binalar, ucuz kirayə haqları və Şərqdən və Qərbdən olan, ilk dəfə birlikdə əylənə bilən gənc nəsil.

Nach der Wiedervereinigung standen in Ost-Berlin viele Fabriken, Lagerhallen und Bunker leer. Oft war unklar, wem sie gehörten, und so wurden manche von ihnen fast über Nacht zu Partyorten. Die Adresse erfuhr man meist erst kurz vorher, von Freunden oder von einem Flyer.

Almaniya yenidən birləşdikdən sonra Şərqi Berlində çoxlu fabrik, anbar və bunker boş qalmışdı. Onların kimə məxsus olduğu çox vaxt bəlli deyildi, ona görə də bəziləri az qala bir gecədə əyləncə məkanına çevrildi. Ünvanı adətən son anda, dostlardan və ya bir flayerdən öyrənirdilər.

Im März 1991 eröffnete Dimitri Hegemann den Tresor in den alten Tresorräumen des Kaufhauses Wertheim an der Leipziger Straße. Zwischen rostigen Schließfächern legten bald auch DJs aus Detroit auf, der Stadt, in der Techno Mitte der Achtziger entstanden war. Die Freundschaft zwischen den beiden Szenen hält bis heute.

1991-ci ilin martında Dimitri Hegeman Leypsiq küçəsindəki (Leipziger Straße) Wertheim univermağının köhnə seyf otaqlarında Tresor klubunu açdı. Tezliklə paslı seyf qutularının arasında Detroitdən, texnonun səksəninci illərin ortalarında yarandığı şəhərdən gələn DJ-lər də çalmağa başladı. İki səhnə arasındakı dostluq bu günə qədər davam edir.

Typisch für Berliner Techno sind treibende, gleichmäßige Beats, sich wiederholende Klangmuster und kaum Gesang. Die Stücke sind oft lang und verändern sich nur langsam, was auf der Tanzfläche fast hypnotisch wirkt. In den Neunzigern wurden DJs wie WestBam, Paul van Dyk und Ellen Allien bekannt, jeder mit einem eigenen Stil.

Berlin texnosu üçün güclü və bərabər ritmlər, təkrarlanan səs naxışları və demək olar ki, vokalın olmaması səciyyəvidir. Treklər çox vaxt uzun olur və çox yavaş dəyişir, bu da rəqs meydançasında az qala hipnotik təsir bağışlayır. Doxsanıncı illərdə WestBam, Paul van Dyk və Ellen Allien kimi DJ-lər, hər biri öz üslubu ilə tanındı.

Eine Party war dabei mehr als ein Konzert. In den dunklen Hallen gab es oft keine Bühne, und im Mittelpunkt stand nicht der DJ, sondern die Menge auf der Tanzfläche. Woher jemand kam oder wie er aussah, spielte dort kaum eine Rolle.

Bir əyləncə konsertdən daha artıq idi. Qaranlıq zallarda çox vaxt səhnə olmurdu və diqqət mərkəzində DJ deyil, rəqs meydançasındakı izdiham dayanırdı. Kiminsə haradan gəldiyi və ya necə göründüyü orada demək olar ki, əhəmiyyət daşımırdı.

Berliner Produzenten entwickelten den Sound weiter. Moritz von Oswald und Mark Ernestus verbanden auf ihrem Label Basic Channel Techno mit Elementen aus dem jamaikanischen Dub, so entstand der Dub Techno. In den Nullerjahren galt Berlin außerdem als Hauptstadt des Minimal Techno, und viele Musiker aus dem Ausland zogen deshalb hierher.

Berlinli prodüserlər bu səsi daha da inkişaf etdirdilər. Moritz fon Osvald və Mark Ernestus öz Basic Channel leyblində texnonu Yamayka dab musiqisinin elementləri ilə birləşdirdilər və beləcə dab-texno yarandı. 2000-ci illərdə Berlin həm də minimal texnonun paytaxtı sayılırdı və buna görə xaricdən çoxlu musiqiçi şəhərə köçdü.

Der bekannteste Club der Stadt ist heute das Berghain, das 2004 in einem ehemaligen Heizkraftwerk in Friedrichshain eröffnete. Berühmt ist es für seine strenge Tür und das Fotoverbot: Am Eingang werden die Handykameras mit Aufklebern zugeklebt. Der Tresor zog 2007 ebenfalls in ein altes Kraftwerk an der Köpenicker Straße, und im Sisyphos in Lichtenberg wird auf dem Gelände einer früheren Hundekuchenfabrik gefeiert.

Bu gün şəhərin ən məşhur klubu 2004-cü ildə Fridrixshayndakı keçmiş istilik elektrik stansiyasında açılmış Berghain-dir. O, girişdəki sərt seçim və foto qadağası ilə məşhurdur: girişdə telefonların kameralarına stiker yapışdırırlar. Tresor da 2007-ci ildə Köpenik küçəsindəki köhnə elektrik stansiyasına köçdü, Lixtenberqdəki Sisyphos klubunda isə keçmiş it peçenyesi fabrikinin ərazisində əylənirlər.

Schon im Juli 1989, wenige Monate vor dem Mauerfall, zog die erste Loveparade mit etwa 150 Menschen über den Kurfürstendamm. Zehn Jahre später tanzten im Tiergarten über eine Million Menschen. Bis heute kommen viele Touristen vor allem wegen der Clubs nach Berlin.

Hələ 1989-cu ilin iyulunda, Divarın yıxılmasından bir neçə ay əvvəl, ilk Love Parade təxminən 150 nəfərlə Kurfürstendamm küçəsi boyunca keçdi. On il sonra Tierqartendə bir milyondan çox insan rəqs edirdi. Bu gün də çoxlu turist Berlinə ilk növbədə klublar üçün gəlir.

Für viele, die die Neunziger in Berlin erlebt haben, war Techno mehr als Musik. In den Clubs trafen sich junge Leute, die bis vor Kurzem in zwei verschiedenen Staaten gelebt hatten. Im März 2024 wurde die Berliner Techno-Kultur in das bundesweite Verzeichnis des immateriellen Kulturerbes aufgenommen.

Doxsanıncı illəri Berlində yaşamış çoxları üçün texno musiqidən daha artıq idi. Klublarda bir az əvvələ qədər iki ayrı dövlətdə yaşamış gənclər görüşürdü. 2024-cü ilin martında Berlin texno mədəniyyəti Almaniyanın qeyri-maddi mədəni irs üzrə ümummilli reyestrinə daxil edildi.

Auch die Sprache der Szene ist interessant. Wörter wie Rave, Line-up oder Afterhour kommen aus dem Englischen und werden im Deutschen ganz selbstverständlich benutzt. Wer am Berghain abgewiesen wird, sagt dagegen auf gut Deutsch: „Ich bin nicht reingekommen.“

Səhnənin dili də maraqlıdır. Rave, Line-up və ya Afterhour kimi sözlər ingilis dilindən gəlib və alman dilində tamamilə təbii şəkildə işlənir. Berghain-in qapısından geri qaytarılan adam isə bunu saf alman dilində deyir: "Ich bin nicht reingekommen" (içəri girə bilmədim).

Seit den Neunzigern hat sich Berlin stark verändert. Viele frühere Partyorte sind verschwunden, weil auf den Grundstücken Büros und Wohnungen entstanden. Auch bekannte Clubs mussten schließen, zuletzt Ende 2024 das Watergate an der Oberbaumbrücke.

Doxsanıncı illərdən bəri Berlin çox dəyişib. Keçmiş əyləncə məkanlarının çoxu yoxa çıxıb, çünki həmin torpaqlarda ofislər və yaşayış binaları tikilib. Tanınmış klublar da bağlanmalı oldu, sonuncusu 2024-cü ilin sonunda Oberbaum körpüsünün yanındakı Watergate oldu.

Trotzdem gibt es noch immer viele Clubs, und an manchen Wochenenden wird von Samstagnacht bis Montagmorgen getanzt. Für viele Berlinerinnen und Berliner gehört Techno einfach zu ihrer Stadt.

Buna baxmayaraq, hələ də çoxlu klub var və bəzi həftəsonları şənbə gecəsindən bazar ertəsi səhərinə qədər rəqs edirlər. Çox berlinli üçün texno sadəcə öz şəhərinin bir parçasıdır.