Gotik und Barock in Deutschland

Wer durch Deutschland reist, begegnet zwei Baustilen besonders oft: der Gotik mit ihren mittelalterlichen Kathedralen und dem Barock mit seinen prächtigen Schlössern und Kirchen. Zwischen beiden liegen mehrere Jahrhunderte, und das sieht man den Gebäuden an.

Kto podróżuje po Niemczech, najczęściej spotyka dwa style architektoniczne: gotyk ze średniowiecznymi katedrami i barok z okazałymi pałacami i kościołami. Dzieli je kilka stuleci, co widać po budowlach.

Hinter jedem dieser Bauwerke stand ein Auftraggeber mit einem klaren Ziel. Im Mittelalter wollten Bischöfe und reiche Bürger Gott ehren und den Ruhm ihrer Stadt mehren. Im Barock zeigten die Fürsten mit ihren Residenzen, wie mächtig sie waren.

Za każdą z tych budowli stał fundator, który miał jasny cel. W średniowieczu biskupi i zamożni mieszczanie chcieli czcić Boga i pomnażać sławę swojego miasta. W epoce baroku książęta pokazywali swoimi rezydencjami, jak wielką mają władzę.

Die Gotik entstand um 1140 in Frankreich und kam im 13. Jahrhundert nach Deutschland, wo man bis ins 16. Jahrhundert gotische Kirchen baute. Typisch sind Spitzbögen, Rippengewölbe und Strebepfeiler. Die Pfeiler leiten das Gewicht der Gewölbe nach außen ab. Deshalb brauchen die Wände weniger Stein und bieten Platz für riesige Fenster aus buntem Glas.

Gotyk narodził się we Francji około 1140 roku, a do Niemiec dotarł w XIII wieku. Kościoły gotyckie budowano tam aż do XVI wieku. Typowe są łuki ostre, sklepienia żebrowe i przypory. Przypory odprowadzają ciężar sklepień na zewnątrz. Dlatego ściany wymagają mniej kamienia i jest w nich miejsce na ogromne witraże z kolorowego szkła.

Das bekannteste Beispiel ist der Kölner Dom. Sein Bau begann 1248 und kam im 16. Jahrhundert zum Stillstand; jahrhundertelang stand ein hölzerner Kran auf dem halbfertigen Südturm. Erst 1880 war der Dom vollendet, seine Türme sind 157 Meter hoch. Das Ulmer Münster besitzt mit fast 162 Metern sogar den höchsten Kirchturm der Welt. Auch der Regensburger Dom gehört zu den großen gotischen Kirchen des Landes.

Najbardziej znanym przykładem jest katedra w Kolonii. Budowę rozpoczęto w 1248 roku, a w XVI wieku ją wstrzymano; przez stulecia na niedokończonej wieży południowej stał drewniany dźwig. Katedrę ukończono dopiero w 1880 roku, a jej wieże mają 157 metrów wysokości. Katedra w Ulm ma nawet najwyższą wieżę kościelną na świecie, liczącą prawie 162 metry. Również katedra w Ratyzbonie należy do wielkich gotyckich kościołów kraju.

Im Mittelalter war eine Kathedrale mehr als ein Ort für den Gottesdienst. Hier trafen sich die Bürger, und vor vielen Kirchen wurde Markt gehalten. Oft bauten mehrere Generationen an derselben Kirche, und die Stadt zeigte damit ihren Reichtum. Die Baumeister arbeiteten ohne moderne Berechnungen, nur mit Erfahrung, Zirkel und großen Bauzeichnungen.

W średniowieczu katedra była czymś więcej niż miejscem nabożeństw. Spotykali się tu mieszczanie, a przed wieloma kościołami odbywały się targi. Często przy tym samym kościele pracowało kilka pokoleń, a miasto pokazywało w ten sposób swoje bogactwo. Budowniczowie pracowali bez nowoczesnych obliczeń, opierając się tylko na doświadczeniu, cyrklu i dużych rysunkach budowlanych.

Der Barock entstand um 1600 in Italien. In Deutschland setzte er sich erst nach dem Dreißigjährigen Krieg (1618 bis 1648) durch, als Fürsten und Kirche das verwüstete Land wieder aufbauten. Typisch sind geschwungene Formen, üppiger Schmuck, große Deckengemälde und streng symmetrische Gärten.

Barok narodził się we Włoszech około 1600 roku. W Niemczech upowszechnił się dopiero po wojnie trzydziestoletniej (od 1618 do 1648 roku), gdy książęta i Kościół odbudowywali zniszczony kraj. Typowe są wygięte formy, bogate zdobienia, wielkie malowidła na sufitach i ściśle symetryczne ogrody.

Ein Höhepunkt ist die Würzburger Residenz, die Balthasar Neumann ab 1720 für die Fürstbischöfe errichtete. Über ihrem Treppenhaus malte der Venezianer Giovanni Battista Tiepolo eines der größten Deckenfresken der Welt. Berühmte Barockbauten sind auch der Zwinger und die Frauenkirche in Dresden.

Jednym z jego szczytowych osiągnięć jest Rezydencja w Würzburgu, którą Balthasar Neumann budował od 1720 roku dla książąt-biskupów. Nad jej klatką schodową Wenecjanin Giovanni Battista Tiepolo namalował jeden z największych fresków sufitowych na świecie. Słynnymi budowlami barokowymi są też Zwinger i Frauenkirche w Dreźnie.

Im Barock sollten Architektur, Malerei und Bildhauerei zu einem Gesamtkunstwerk verschmelzen. Wer einen Festsaal betrat, sah Stuck an der Decke, vergoldete Figuren, Spiegel und Kronleuchter. Alles sollte die Gäste beeindrucken und den Rang des Hausherrn zeigen. Viele deutsche Fürsten nahmen sich dabei Versailles, das Schloss Ludwigs XIV., zum Vorbild.

W baroku architektura, malarstwo i rzeźba miały stapiać się w jedno dzieło sztuki totalnej. Kto wchodził do sali balowej, widział sztukaterie na suficie, złocone figury, lustra i żyrandole. Wszystko miało robić wrażenie na gościach i pokazywać pozycję gospodarza. Wielu niemieckich książąt brało przy tym za wzór Wersal, pałac Ludwika XIV.

Die beiden Stile verfolgen unterschiedliche Ziele. Die Gotik strebt nach oben und füllt den Raum mit Licht. Der Barock setzt auf Bewegung, Farbe und Gold und will den Betrachter überwältigen. Gemeinsam ist beiden, dass sie auf die Menschen wirken wollten, die das Gebäude betraten.

Oba style mają różne cele. Gotyk pnie się w górę i wypełnia wnętrze światłem. Barok stawia na ruch, kolor i złoto i chce przytłoczyć widza. Łączy je to, że chciały oddziaływać na ludzi wchodzących do budowli.

Gotische Kirchen sollten von der Größe Gottes erzählen, barocke Schlösser von der Macht ihrer Herren. Doch auch im Barock entstanden prachtvolle Kirchen, etwa die Basilika Vierzehnheiligen in Franken. In vielen deutschen Städten stehen beide Stile bis heute dicht beieinander, in Kirchen, Rathäusern und Schlössern.

Gotyckie kościoły miały opowiadać o wielkości Boga, barokowe pałace o potędze ich panów. Ale i w baroku powstawały wspaniałe kościoły, na przykład bazylika Vierzehnheiligen we Frankonii. W wielu niemieckich miastach oba style do dziś stoją blisko siebie, w kościołach, ratuszach i pałacach.

Heute prägen diese Bauwerke das Bild ihrer Städte und ziehen jedes Jahr Millionen Besucher an. Der Kölner Dom und die Würzburger Residenz gehören zum UNESCO-Welterbe.

Dziś te budowle kształtują wygląd swoich miast i co roku przyciągają miliony zwiedzających. Katedra w Kolonii i Rezydencja w Würzburgu znajdują się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Wie viel sie den Menschen bedeuten, zeigt die Dresdner Frauenkirche. Bei den Luftangriffen im Februar 1945 brannte sie aus und stürzte ein. Jahrzehntelang lag sie als Trümmerberg mitten in der Stadt. Nach der Wiedervereinigung wurde sie mit Spenden aus aller Welt wieder aufgebaut und 2005 neu geweiht.

Jak wiele znaczą dla ludzi, pokazuje Frauenkirche w Dreźnie. Podczas nalotów w lutym 1945 roku spłonęła i runęła. Przez dziesięciolecia leżała jako stos gruzów w samym środku miasta. Po zjednoczeniu Niemiec odbudowano ją z datków z całego świata i w 2005 roku ponownie konsekrowano.

Gotik und Barock zeigen zwei sehr verschiedene Seiten der deutschen Geschichte: den Glauben und den Stolz der mittelalterlichen Städte und den Machtanspruch der Fürsten in der frühen Neuzeit.

Gotyk i barok pokazują dwie bardzo różne strony historii Niemiec: wiarę i dumę średniowiecznych miast oraz dążenie książąt do władzy w epoce nowożytnej.

Wer die beiden Stile einmal unterscheiden kann, erkennt sie überall wieder. Ein Spitzbogen über dem Kirchenportal verrät die Gotik, eine geschwungene Stuckdecke mit viel Gold den Barock.

Kto raz nauczy się odróżniać te dwa style, rozpozna je wszędzie. Łuk ostry nad portalem kościoła zdradza gotyk, a wygięty sztukateryjny sufit z dużą ilością złota barok.