De gebiedende wijs in het Italiaans
L'imperativo
Test jezelf met een korte quizMet de gebiedende wijs geef je bevelen, instructies, advies en uitnodigingen. De grootste verrassing is de ontkennende tu-vorm, en die is non + infinitief, zoals in 'Non parlare!'.
Regelmatige vormen
De tu-vorm van werkwoorden op -are eindigt op -a; de andere groepen gebruiken de tu-vorm van de tegenwoordige tijd. Noi en voi zijn hetzelfde als in de tegenwoordige tijd. De beleefde Lei-vorm komt uit de congiuntivo presente.
| Persoon | parlare | prendere | dormire | finire |
|---|---|---|---|---|
| tu | parla! | prendi! | dormi! | finisci! |
| Lei | parli! | prenda! | dorma! | finisca! |
| noi | parliamo! | prendiamo! | dormiamo! | finiamo! |
| voi | parlate! | prendete! | dormite! | finite! |
Ontkennende bevelen
Bij tu zet je non voor de infinitief. Bij alle andere personen zet je non voor de gewone gebiedende vorm.
| Persoon | Bevestigend | Ontkennend |
|---|---|---|
| tu | Mangia! | Non mangiare! |
| Lei | Mangi! | Non mangi! |
| noi | Mangiamo! | Non mangiamo! |
| voi | Mangiate! | Non mangiate! |
Onregelmatige vormen
Vijf werkwoorden hebben een korte tu-vorm met een apostrof. Bij andare, dare, fare en stare is de langere vorm (vai, dai, fai, stai) net zo gewoon. Essere en avere hebben eigen vormen.
| Infinitief | tu | Lei | voi |
|---|---|---|---|
| andare | va' / vai | vada | andate |
| dare | da' / dai | dia | date |
| fare | fa' / fai | faccia | fate |
| stare | sta' / stai | stia | state |
| dire | di' | dica | dite |
| essere | sii | sia | siate |
| avere | abbi | abbia | abbiate |
| venire | vieni | venga | venite |
Test jezelf
5 korte vragen over deze les. Hoeveel heb jij er goed?
Kies het juiste antwoord.
Voornaamwoorden toevoegen
Bij tu, noi en voi komen de voornaamwoorden achter het werkwoord vast. Bij de korte vormen verdubbelt de eerste medeklinker van het voornaamwoord, behalve bij gli. Bij Lei staan de voornaamwoorden altijd voor het werkwoord.
| Delen | Resultaat | Betekenis |
|---|---|---|
| scrivi + mi | scrivimi | schrijf me |
| mangiamo + lo | mangiamolo | laten we het opeten |
| di' + mi | dimmi | zeg het me |
| fa' + lo | fallo | doe het |
| da' + mi | dammi | geef me |
| va' + ci | vacci | ga erheen |
| di' + gli | digli | zeg tegen hem |
| mi + dica (Lei) | mi dica | zegt u het maar |
Bij een ontkennend tu-bevel kan het voornaamwoord aan beide kanten staan: allebei zijn goed.
Wanneer gebruik je hem?
Gebruik hem voor routebeschrijvingen, recepten, uitnodigingen en advies. In geschreven instructies en op borden gebruikt het Italiaans vaak gewoon de infinitief, net als het Nederlands.
Veelgemaakte fouten
- De tu-vorm gebruiken in de ontkenning: 'Non parlare!', niet 'Non parla!'.
- Werkwoorden op -are een -i geven in de tu-vorm: 'Parla!', niet 'Parli!' (parli is de Lei-vorm).
- Voornaamwoorden aan de Lei-vorm vastmaken: 'Mi dica', niet 'Dicami'.
- De dubbele medeklinker vergeten: 'dimmi' en 'fallo', niet 'dimi' en 'falo'.
- Sei gebruiken voor 'wees': 'Sii gentile!', niet 'Sei gentile!'.