الْعَائِلَة الْعَرَبِيَّة

الْعَائِلَة فِي الْعَالَم الْعَرَبِيّ كَبِيرَة وَقَرِيبَة. لَيْسَتِ الْأُمّ وَالْأَب وَالْأَوْلَاد فَقَط، بَلْ أَيْضًا الْجَدّ وَالْجَدَّة، وَالْعَمّ وَالْخَال، وَالْعَمَّة وَالْخَالَة، وَأَوْلَادُهُم.

Arap dünyasında aileler büyük ve birbirine yakındır. Aile yalnızca anne, baba ve çocuklardan oluşmaz; dede ile nine, amca ile dayı, hala ile teyze ve onların çocukları da ailedendir.

فِي هٰذِهِ الْمَقَالَة نَتَعَرَّف عَلَى الْعَائِلَة الْعَرَبِيَّة: أَسْمَاؤُهَا، وَعَادَاتُهَا، وَأَيَّامُهَا الْجَمِيلَة.

Bu yazıda Arap ailesini tanıyoruz: adlarını, geleneklerini ve güzel günlerini.

فِي الْعَرَبِيَّة كَلِمَتَان لِأَخ الْأَب وَأَخ الْأُمّ. أَخُو الْأَب هُوَ «الْعَمّ»، وَأَخُو الْأُمّ هُوَ «الْخَال».

Arapçada babanın erkek kardeşi ve annenin erkek kardeşi için iki ayrı kelime vardır. Babanın erkek kardeşi "amm", annenin erkek kardeşi "khal"dır.

وَكَذٰلِكَ أُخْت الْأَب هِيَ «الْعَمَّة»، وَأُخْت الْأُمّ هِيَ «الْخَالَة». فِي لُغَات كَثِيرَة هُنَاكَ كَلِمَة وَاحِدَة فَقَط، لٰكِنْ فِي الْعَرَبِيَّة هُنَاكَ أَرْبَع كَلِمَات.

Aynı şekilde babanın kız kardeşi "amma", annenin kız kardeşi "khala"dır. Pek çok dilde tek bir kelime vardır, ama Arapçada dört kelime vardır.

وَالْعَرَب يَسْتَعْمِلُون هٰذِهِ الْكَلِمَات مَعَ النَّاس الْكِبَار أَيْضًا. الطِّفْل يَقُول لِجَار كَبِير: «يَا عَمِّي»، وَلِجَارَة كَبِيرَة: «يَا خَالَتِي». هٰذَا احْتِرَام وَمَحَبَّة.

Araplar bu kelimeleri yaşça büyük insanlar için de kullanır. Çocuk yaşlı bir komşuya "ya ammi" (amcacığım), yaşlı bir komşu kadına "ya khalati" (teyzeciğim) der. Bu, saygı ve sevgidir.

عِنْدَمَا يُولَد الطِّفْل الْأَوَّل، تَتَغَيَّر أَسْمَاء الْأَب وَالْأُمّ أَحْيَانًا! إِذَا كَانَ اسْم الِابْن أَحْمَد، يُصْبِح الْأَب «أَبُو أَحْمَد»، وَتُصْبِح الْأُمّ «أُمّ أَحْمَد».

İlk çocuk doğunca anne ve babanın adları bazen değişir! Oğlun adı Ahmad ise baba "Abu Ahmad" (Ahmad'ın babası), anne de "Umm Ahmad" (Ahmad'ın annesi) olur.

هٰذَا الِاسْم اسْمُهُ «الْكُنْيَة». النَّاس يُنَادُون الْأَب وَالْأُمّ بِالْكُنْيَة، لِأَنَّهَا لَطِيفَة وَفِيهَا احْتِرَام.

Bu ada "künye" denir. İnsanlar anne ve babaya künyeleriyle seslenir, çünkü bu hem sıcak hem de saygılıdır.

وَالْكُنْيَة قَدِيمَة جِدًّا فِي الثَّقَافَة الْعَرَبِيَّة، وَمَا زَالَت مُهِمَّة الْيَوْم.

Künye Arap kültüründe çok eskidir ve bugün de önemini korur.

فِي بِلَاد عَرَبِيَّة كَثِيرَة، فِي الِاسْم الْكَامِل اسْم الشَّخْص، ثُمَّ اسْم الْأَب، ثُمَّ اسْم الْجَدّ، ثُمَّ اسْم الْعَائِلَة.

Pek çok Arap ülkesinde tam adda önce kişinin adı, sonra babasının adı, sonra dedesinin adı, en sonda da aile adı bulunur.

مَثَلًا: «سَارَة خَالِد مَحْمُود الْعَلِي». سَارَة هِيَ الْبِنْت، وَخَالِد أَبُوهَا، وَمَحْمُود جَدُّهَا، وَالْعَلِي اسْم الْعَائِلَة.

Örneğin: "Sara Khalid Mahmud al-Ali". Sara kızın adı, Khalid babası, Mahmud dedesi, al-Ali de aile adıdır.

وَالْمَرْأَة الْعَرَبِيَّة فِي الْعَادَة لَا تُغَيِّر اسْمَهَا بَعْدَ الزَّوَاج. هِيَ تَبْقَى «سَارَة خَالِد» كُلّ حَيَاتِهَا.

Arap kadınları genellikle evlendikten sonra adlarını değiştirmez. Sara, bütün hayatı boyunca "Sara Khalid" olarak kalır.

يَوْم الْجُمُعَة يَوْم الْعَائِلَة فِي بِلَاد كَثِيرَة. الْأَوْلَاد وَالْبَنَات يَزُورُون بَيْت الْجَدّ وَالْجَدَّة مَعَ أَوْلَادِهِم.

Pek çok ülkede cuma aile günüdür. Oğullar ve kızlar kendi çocuklarıyla birlikte dedeyle ninenin evini ziyaret eder.

عَلَى الْمَائِدَة طَعَام كَثِير: أُرْز وَلَحْم وَسَلَطَة وَخُبْز. الْجَدَّة تَطْبُخ مُنْذُ الصَّبَاح، وَالْبَنَات يُسَاعِدْنَهَا.

Sofrada bol yemek vardır: pilav, et, salata ve ekmek. Nine sabahtan beri yemek yapmaktadır, kızları da ona yardım eder.

بَعْدَ الْغَدَاء يَشْرَب الْكِبَار الشَّاي وَيَتَكَلَّمُون، وَالْأَطْفَال يَلْعَبُون مَعًا فِي الْبَيْت أَوْ فِي الشَّارِع. الْبَيْت مَلِيء بِالْأَصْوَات وَالضَّحِك.

Öğle yemeğinden sonra büyükler çay içip sohbet eder, çocuklar da evde ya da sokakta birlikte oynar. Ev seslerle ve kahkahalarla dolar.

فِي الْعَائِلَة الْعَرَبِيَّة لِلْكِبَار مَكَان خَاصّ. النَّاس يَسْتَشِيرُون الْجَدّ وَالْجَدَّة فِي الْأُمُور الْمُهِمَّة، وَيَسْمَعُون كَلَامَهُم.

Arap ailesinde büyüklerin özel bir yeri vardır. Önemli konularda dedeye ve nineye danışılır, sözleri dinlenir.

وَكَثِير مِنَ الْكِبَار يَعِيشُون مَعَ أَوْلَادِهِم، لَا فِي بَيْت لِلْمُسِنِّين. رِعَايَة الْأَب وَالْأُمّ عِنْدَ الْكِبَر وَاجِب عِنْدَ الْعَرَب، وَهِيَ أَيْضًا شَرَف.

Pek çok yaşlı, huzurevinde değil, çocuklarıyla birlikte yaşar. Yaşlanan anne babaya bakmak Araplar için bir görevdir, aynı zamanda bir onurdur.

وَهُنَاكَ قَوْل مَشْهُور عَنِ الْأُمّ: «الْجَنَّة تَحْتَ أَقْدَام الْأُمَّهَات». كُلّ طِفْل عَرَبِيّ يَعْرِف هٰذَا الْقَوْل.

Anneler hakkında ünlü bir söz vardır: "Cennet annelerin ayakları altındadır." Her Arap çocuğu bu sözü bilir.

عِنْدَ الْعَرَب، الْجَار قَرِيب مِثْلَ الْعَائِلَة. هُنَاكَ قَوْل مَشْهُور: «الْجَار قَبْلَ الدَّار». مَعْنَاهُ: اخْتَرِ الْجَار الطَّيِّب قَبْلَ أَنْ تَخْتَار الْبَيْت.

Araplara göre komşu aile kadar yakındır. Ünlü bir söz vardır: "Önce komşu, sonra ev." Anlamı şudur: evi seçmeden önce iyi bir komşu seç.

الْجِيرَان يَتَبَادَلُون الطَّعَام، وَيَزُورُون الْمَرِيض، وَيُسَاعِدُون فِي الْأَفْرَاح وَالْأَحْزَان.

Komşular birbirine yemek götürür, hastayı ziyaret eder, sevinçli ve acılı günlerde yardımlaşır.

وَفِي أَحْيَان كَثِيرَة تُرْسِل الْأُمّ صَحْن طَعَام إِلَى الْجِيرَان، وَالْجِيرَان يُرْجِعُون الصَّحْن وَفِيهِ طَعَام أَيْضًا.

Çoğu zaman anne komşulara bir tabak yemek gönderir, komşular da tabağı içinde yemekle geri gönderir.

فِي الْأَعْيَاد وَالْأَعْرَاس تَجْتَمِع الْعَائِلَة الْكَبِيرَة كُلُّهَا. قَدْ يَكُون فِي الْعُرْس مِئَات النَّاس، وَأَكْثَرُهُم مِنَ الْأَقَارِب.

Bayramlarda ve düğünlerde bütün geniş aile bir araya gelir. Bir düğünde yüzlerce kişi olabilir ve çoğu akrabadır.

وَفِي الْعِيد يَزُور الصِّغَار الْكِبَار، وَيَأْخُذُون «الْعِيدِيَّة»: نُقُود قَلِيلَة أَوْ هَدِيَّة. الْأَطْفَال يُحِبُّون الْعِيد كَثِيرًا لِهٰذَا السَّبَب!

Bayramda küçükler büyükleri ziyaret eder ve "eidiyya" alır: biraz para ya da bir hediye. Çocuklar bayramı biraz da bu yüzden çok sever!

هٰذِهِ كَلِمَات مُهِمَّة عَنِ الْعَائِلَة:

İşte aileyle ilgili önemli kelimeler:

الْعَائِلَة عِنْدَ الْعَرَب هِيَ الْقَلْب. فِيهَا الْمَحَبَّة وَالْمُسَاعَدَة وَالِاحْتِرَام، وَفِيهَا أَيْضًا الْأَكْل الْكَثِير وَالْكَلَام الْكَثِير!

Araplar için aile hayatın kalbidir. Ailede sevgi, yardımlaşma ve saygı vardır; bol yemek ve bol sohbet de vardır!

إِذَا زَارَكَ صَدِيق عَرَبِيّ، اسْأَلْهُ عَنْ عَائِلَتِهِ. سَيَفْرَح بِسُؤَالِكَ، وَسَيُحَدِّثُكَ عَنْهُم طَوِيلًا.

Arap bir arkadaşınız sizi ziyaret ederse ona ailesini sorun. Sorduğunuza sevinecek ve size uzun uzun ailesinden söz edecektir.