ألف ليلة وليلة

Binbir Gece Masalları

8 dk okuma

Önemli kelimeler

  • حكاياتhikâyeler
  • الراويanlatıcı
  • أنقذتkurtardı
  • خانتهona ihanet etti
  • الوزيرvezir
  • العروسgelin
  • ذكيةzeki
  • خطّةplan
  • الفجرşafak
  • السهرgeceyi uyanık geçirmek
  • يعفوaffeder
  • السيفkılıç
Tüm kelimeler (25)
  • مغامراتmaceralar
  • سحرbüyü
  • ألغازbilmeceler
  • البخلاءcimriler
  • مخطوطةel yazması
  • الخليفةhalife
  • متنكّرًاkılık değiştirmiş
  • يكافئödüllendirir
  • البحّارةdenizciler
  • جزيرةada
  • المصباحlamba
  • لصًّاhırsız
  • كنوزhazineler

قليلة هي الكتب التي سافرت في العالم كما سافر كتاب «ألف ليلة وليلة». فقد يعرف كثير من الناس السندباد وعلاء الدين وعلي بابا، دون أن يعرفوا أنّ هذه الشخصيات خرجت من كتاب عربي واحد، أو على الأقلّ ارتبطت به.

Dünyayı "Binbir Gece Masalları" kadar dolaşmış kitap azdır. Pek çok insan Sinbad'ı, Alaaddin'i ve Ali Baba'yı tanır, ama bu kahramanların tek bir Arapça kitaptan çıktığını ya da en azından ona bağlandığını bilmez.

في هذه المقالة نتعرّف على القصّة التي تجمع حكايات الكتاب كلّها، وعلى شهرزاد التي أنقذت حياتها بالكلام، ثم نتتبّع رحلة هذه الحكايات من فارس إلى بغداد والقاهرة، ومنها إلى أوروبا والعالم.

Bu yazıda kitabın bütün masallarını bir arada tutan hikâyeyi ve hayatını sözle kurtaran Şehrazat'ı tanıyacağız. Sonra bu masalların İran'dan Bağdat'a ve Kahire'ye, oradan da Avrupa'ya ve bütün dünyaya uzanan yolculuğunu izleyeceğiz.

ملك لا يثق بأحد

Kimseye güvenmeyen bir hükümdar

تبدأ الحكاية بملك اسمه شهريار، يكتشف أنّ زوجته خانته. فيغضب غضبًا شديدًا، ويقرّر ألّا يثق بامرأة بعد ذلك أبدًا.

Hikâye, eşinin kendisini aldattığını öğrenen Şehriyar adında bir hükümdarla başlar. Hükümdar çok öfkelenir ve bir daha hiçbir kadına güvenmemeye karar verir.

وتصل قسوته إلى حدّ رهيب: فهو يتزوّج كلّ ليلة فتاة جديدة، ثم يأمر بقتلها في الصباح، حتى لا تخونه. ويمضي على ذلك زمن طويل، والخوف يملأ المدينة، والآباء يهربون ببناتهم.

Zalimliği korkunç bir noktaya varır: Her gece yeni bir kızla evlenir, sabah olunca da kendisine ihanet edemesin diye onu öldürtür. Bu uzun süre böyle devam eder; şehri korku sarar, babalar kızlarını alıp kaçar.

وكان الوزير هو الذي يُكلَّف كلّ يوم بإحضار العروس الجديدة، حتى لم يبقَ في المدينة تقريبًا فتاة يمكن أن يأتي بها. فعاد إلى بيته حزينًا لا يعرف ماذا يفعل.

Her gün yeni gelini getirmekle görevli olan vezirdi. Sonunda şehirde getirebileceği neredeyse hiç kız kalmadı. Vezir ne yapacağını bilemeden, hüzünle evine döndü.

شهرزاد

Şehrazat

كان للوزير ابنة ذكية اسمها شهرزاد، قرأت الكتب وحفظت الأشعار وأخبار الملوك والحكايات القديمة. فقالت لأبيها: «زوّجني هذا الملك، فإمّا أن أعيش، وإمّا أن أكون فداءً لبنات المسلمين».

Vezirin Şehrazat adında akıllı bir kızı vardı; kitaplar okumuş, şiirleri, hükümdarların hikâyelerini ve eski masalları ezberlemişti. Babasına şöyle dedi: "Beni bu hükümdarla evlendir. Ya yaşarım ya da Müslümanların kızları uğruna canımı veririm."

خاف الأب على ابنته، وحاول أن يمنعها، لكنها أصرّت. وكانت لها خطّة: أن تطلب من أختها الصغيرة دنيازاد أن تأتي إليها في الليل وتقول لها: «يا أختي، حدّثينا حديثًا نقطع به سهر ليلتنا».

Babası kızı için korktu ve onu vazgeçirmeye çalıştı, ama Şehrazat ısrar etti. Bir planı vardı: Küçük kız kardeşi Dünyazat'tan gece yanına gelmesini ve "Ablacığım, uykusuz gecemizi geçirmek için bize bir hikâye anlat" demesini isteyecekti.

فبدأت شهرزاد تحكي، والملك يسمع. وعندما يطلع الفجر، تكون الحكاية قد وصلت إلى أكثر لحظاتها تشويقًا، فتسكت. فيقول الملك في نفسه: لن أقتلها حتى أسمع بقيّة الحكاية.

Böylece Şehrazat anlatmaya başladı, hükümdar da dinledi. Şafak söktüğünde hikâye en heyecanlı yerine gelmiş olurdu ve Şehrazat susardı. Hükümdar da içinden "Hikâyenin devamını duymadan onu öldürmeyeceğim" derdi.

«وأدرك شهرزاد الصباح»

"Ve sabah Şehrazat'a yetişti"

ولهذا تنتهي كلّ ليلة في الكتاب تقريبًا بالجملة نفسها: «وأدرك شهرزاد الصباح فسكتت عن الكلام المباح». وقد صارت هذه الجملة من أشهر الجمل في الأدب العربي.

Bu yüzden kitaptaki gecelerin neredeyse hepsi aynı cümleyle biter: "Ve sabah Şehrazat'a yetişti, o da izin verilen sözü kesip sustu." Bu cümle Arap edebiyatının en ünlü cümlelerinden biri oldu.

وهكذا تمضي الليالي، ليلة بعد ليلة، وحكاية بعد حكاية، حتى تبلغ ألف ليلة وليلة. وفي النهاية يكون الملك قد تغيّر: فقد شفته الحكايات من غضبه وقسوته، فيعفو عن شهرزاد ويبقيها زوجة له.

Böylece geceler, gece gece ve masal masal geçer ve sonunda bin bir geceye ulaşır. Sonunda hükümdar değişmiştir: Masallar onu öfkesinden ve zalimliğinden iyileştirmiştir; Şehrazat'ı bağışlar ve onu eşi olarak yanında tutar.

ويرى كثير من القرّاء في هذه القصّة فكرة جميلة: أنّ الكلمة أقوى من السيف، وأنّ الحكاية تستطيع أن تغيّر قلب الإنسان وتنقذ الحياة.

Pek çok okur bu hikâyede güzel bir fikir görür: Sözün kılıçtan güçlü olduğu ve bir hikâyenin insanın kalbini değiştirip bir hayatı kurtarabileceği fikri.

حكاية داخل حكاية

Hikâye içinde hikâye

من أجمل ما في «ألف ليلة وليلة» طريقة بنائه. فالقصّة الكبيرة، قصّة شهرزاد وشهريار، هي الإطار، وداخلها حكايات كثيرة. ويسمّي الباحثون هذا النوع «الحكاية الإطارية».

"Binbir Gece Masalları"nın en güzel yanlarından biri kuruluş biçimidir. Büyük hikâye, yani Şehrazat ile Şehriyar'ın hikâyesi bir çerçevedir ve içinde pek çok masal vardır. Araştırmacılar bu türe "çerçeve hikâye" der.

لكنّ الكتاب يذهب أبعد من ذلك: فأحيانًا تحكي شخصية في حكاية شهرزاد حكاية أخرى، وفي هذه الحكاية شخصية تحكي حكاية ثالثة. فيدخل القارئ في حكايات متداخلة، كأنها صناديق صغيرة داخل صناديق.

Ama kitap daha da ileri gider: Bazen Şehrazat'ın masalındaki bir kahraman başka bir masal anlatır, o masaldaki bir kahraman da üçüncü bir masal anlatır. Böylece okur, kutuların içindeki küçük kutular gibi iç içe geçmiş hikâyelere girer.

وفي الكتاب أنواع كثيرة من الحكايات: حكايات حبّ، ومغامرات في البحر، وحكايات جنّ وسحر، وحكايات على ألسنة الحيوانات، وألغاز وجرائم، ونوادر مضحكة عن البخلاء والمحتالين.

Kitapta pek çok türde masal vardır: aşk hikâyeleri, deniz maceraları, cin ve büyü masalları, hayvanların ağzından anlatılan masallar, bilmeceler ve cinayetler, cimriler ve dolandırıcılar üzerine güldüren fıkralar.

ومن أشهر الأمثلة حكاية الحمّال والبنات الثلاث في بغداد، التي تتفرّع منها حكايات كثيرة يرويها ضيوف غرباء، يحكي كلّ واحد منهم كيف فقد إحدى عينيه.

En bilinen örneklerden biri Bağdatlı hamal ile üç hanımın hikâyesidir. Bu hikâyeden pek çok masal dallanır; bunları tuhaf misafirler anlatır ve her biri bir gözünü nasıl kaybettiğini söyler.

من أين جاءت الحكايات؟

Masallar nereden geldi?

لا نعرف مؤلّفًا واحدًا لهذا الكتاب. فهو مجموعة من الحكايات جمعها رواة ونسّاخ كثيرون على مدى قرون طويلة، وأضاف كلّ واحد منهم ما أحبّ.

Bu kitabın tek bir yazarını bilmiyoruz. Kitap, yüzyıllar boyunca pek çok anlatıcının ve müstensihin topladığı, her birinin de beğendiğini eklediği masallardan oluşan bir derlemedir.

ويذكر مؤرّخون عرب من القرن العاشر، مثل المسعودي وابن النديم، كتابًا فارسيًا اسمه «هزار أفسان»، أي «ألف خرافة»، تُرجم إلى العربية. ويبدو أنّ هذا الكتاب كان الأصل الأول، وأنّ فيه قصّة شهرزاد.

Onuncu yüzyıl Arap tarihçileri, örneğin Mesudi ve İbnü'n-Nedim, Arapçaya çevrilmiş "Hezar Efsane", yani "Bin Masal" adlı Farsça bir kitaptan söz eder. Görünüşe göre ilk kaynak bu kitaptı ve Şehrazat'ın hikâyesi de içindeydi.

ثم أضاف الرواة العرب إلى هذا الأصل حكايات من بغداد في العصر العبّاسي، وحكايات أخرى من القاهرة في عصر المماليك، فصار الكتاب مرآة لحياة المدن العربية: أسواقها وقصورها وتجّارها وحرفيّيها.

Arap anlatıcılar sonra bu kaynağa Abbasiler dönemindeki Bağdat'tan ve Memlükler dönemindeki Kahire'den masallar ekledi. Böylece kitap Arap şehirlerindeki hayatın aynası oldu: çarşıları ve sarayları, tüccarları ve zanaatkârlarıyla.

أقدم الأوراق

En eski sayfalar

يحتفظ معهد في جامعة شيكاغو الأمريكية بورقة صغيرة من القرن التاسع الميلادي، فيها بداية الكتاب واسما شهرزاد ودنيازاد. وهي أقدم دليل مكتوب نعرفه على الكتاب.

Amerika'daki Chicago Üniversitesi'ne bağlı bir enstitü, dokuzuncu yüzyıldan kalma küçük bir kâğıt parçasını saklıyor. Üzerinde kitabın başlangıcı ve Şehrazat ile Dünyazat'ın adları yazılıdır. Bu, kitabın bildiğimiz en eski yazılı kanıtıdır.

أما أقدم مخطوطة كبيرة باقية فقد كُتبت في الشام في القرن الرابع عشر أو الخامس عشر، وهي اليوم محفوظة في المكتبة الوطنية في باريس. وفيها نحو ثلاثمئة ليلة فقط، لا ألف ليلة.

Günümüze ulaşan en eski büyük yazma eser ise on dördüncü ya da on beşinci yüzyılda Şam bölgesinde yazılmıştır ve bugün Paris'teki Millî Kütüphane'de saklanır. İçinde bin değil, yalnızca yaklaşık üç yüz gece vardır.

ولهذا أضاف النسّاخ والمترجمون في القرون التالية حكايات كثيرة من مصادر مختلفة، حتى يكتمل العدد ألف ليلة وليلة كما يعد العنوان.

Bu yüzden sonraki yüzyıllarda müstensihler ve mütercimler, başlığın vaat ettiği bin bir gece sayısını tamamlamak için farklı kaynaklardan pek çok masal eklediler.

هارون الرشيد في الليل

Gece vakti Harun Reşid

من أشهر شخصيات الكتاب الخليفة العبّاسي هارون الرشيد. وهو شخصية تاريخية حقيقية حكم من بغداد في أواخر القرن الثامن وأوائل التاسع، لكنّ صورته في الحكايات صورة أدبية أكثر منها تاريخية.

Kitabın en ünlü kahramanlarından biri Abbasi halifesi Harun Reşid'dir. Sekizinci yüzyılın sonlarında ve dokuzuncu yüzyılın başlarında Bağdat'tan hüküm sürmüş gerçek bir tarihî şahsiyettir, ama masallardaki görüntüsü tarihî olmaktan çok edebîdir.

ففي كثير من الحكايات يلبس هارون الرشيد ثياب التجّار، ويخرج في الليل متنكّرًا مع وزيره جعفر وسيّافه مسرور، ليتجوّل في شوارع بغداد ويرى أحوال الناس بنفسه.

Pek çok masalda Harun Reşid tüccar kılığına girer ve geceleri veziri Cafer ve cellâdı Mesrur ile tebdil-i kıyafet dışarı çıkar; Bağdat sokaklarında dolaşıp halkın hâlini kendi gözüyle görmek ister.

وتقوده هذه الجولات الليلية إلى مغامرات عجيبة: يدخل بيوتًا غريبة، ويسمع حكايات حزينة أو مضحكة، وفي الصباح يكافئ المظلوم ويعاقب الظالم.

Bu gece gezileri onu tuhaf maceralara sürükler: Garip evlere girer, hüzünlü ya da komik hikâyeler dinler; sabah olunca da mazlumu ödüllendirir, zalimi cezalandırır.

السندباد البحري

Denizci Sinbad

ومن أحبّ الحكايات إلى القرّاء حكايات السندباد البحري، وهو تاجر من بغداد يسافر سبع رحلات في البحر، ويعود من كلّ رحلة غنيًا بعد أن ينجو من الموت.

Okurların en sevdiği masallar arasında denizci Sinbad'ın masalları vardır. Sinbad, denizde yedi yolculuk yapan ve her birinden ölümden kurtulduktan sonra zengin olarak dönen Bağdatlı bir tüccardır.

وفي هذه الرحلات يرى السندباد عجائب كثيرة: سمكة ضخمة يظنّها البحّارة جزيرة فينزلون عليها، وطائرًا عملاقًا اسمه الرُّخّ يحمل الفيلة، ووادي ماس تحرسه الثعابين.

Bu yolculuklarda Sinbad pek çok harika görür: denizcilerin ada sanıp üzerine indiği dev bir balık, filleri taşıyan "ruh" adında dev bir kuş ve yılanların bekçilik ettiği bir elmas vadisi.

ويرى الباحثون أنّ هذه الحكايات تعكس عالم التجارة البحرية في المحيط الهندي، حين كان التجّار العرب يبحرون من البصرة إلى الهند والصين، ويعودون بقصص عجيبة عن البلاد البعيدة.

Araştırmacılar bu masalların, Arap tüccarların Basra'dan Hindistan'a ve Çin'e yelken açıp uzak ülkeler hakkında şaşırtıcı hikâyelerle döndüğü Hint Okyanusu'ndaki deniz ticareti dünyasını yansıttığını düşünür.

وكانت رحلات السندباد تُروى أحيانًا في كتاب مستقلّ، ثم أُدخلت في بعض نسخ «ألف ليلة وليلة»، حتى صار السندباد من أشهر أبطاله.

Sinbad'ın yolculukları bazen ayrı bir kitap olarak anlatılırdı; sonra "Binbir Gece Masalları"nın bazı nüshalarına eklendi ve Sinbad kitabın en ünlü kahramanlarından biri oldu.

علاء الدين وعلي بابا

Alaaddin ve Ali Baba

من المفاجآت أنّ أشهر حكايتين في الغرب، «علاء الدين والمصباح السحري» و«علي بابا والأربعون لصًّا»، لا توجدان في أيّ مخطوطة عربية قديمة معروفة للكتاب.

Şaşırtıcı olan şu ki Batı'daki en ünlü iki masal, "Alaaddin'in Sihirli Lambası" ve "Ali Baba ve Kırk Haramiler", kitabın bilinen hiçbir eski Arapça yazmasında yer almaz.

فقد سمعهما المترجم الفرنسي أنطوان غالان سنة 1709 في باريس من شابّ سوري من حلب اسمه حنّا دياب، كان يحكي الحكايات حكيًا جميلًا. فكتبهما غالان بالفرنسية، وأضافهما إلى ترجمته.

Fransız mütercim Antoine Galland bu iki masalı 1709'da Paris'te, çok güzel masal anlatan Halepli genç bir Suriyeli olan Hanna Diyab'dan dinledi. Galland onları Fransızca yazdı ve çevirisine ekledi.

ومع ذلك فقد صارت هاتان الحكايتان جزءًا من «ألف ليلة وليلة» في خيال الناس في كلّ العالم، ثم تُرجمتا إلى العربية أيضًا، فعادتا إلى اللغة التي يُفترض أنهما خرجتا منها!

Yine de bu iki masal, bütün dünyada insanların hayalinde "Binbir Gece Masalları"nın bir parçası hâline geldi. Daha sonra Arapçaya da çevrildiler ve böylece çıktıkları sanılan dile geri döndüler!

ألف ليلة في أوروبا والعالم

Avrupa'da ve dünyada Binbir Gece

نشر غالان ترجمته الفرنسية بين سنتي 1704 و1717، فنجحت نجاحًا كبيرًا، وصار الأوروبيون يقرؤون عن بغداد والجنّ والمصابيح السحرية بشغف. ثم تُرجم الكتاب إلى معظم لغات أوروبا، ومنها إلى لغات العالم.

Galland Fransızca çevirisini 1704 ile 1717 arasında yayımladı ve çeviri büyük bir başarı kazandı; Avrupalılar Bağdat'ı, cinleri ve sihirli lambaları merakla okumaya başladı. Kitap sonra Avrupa dillerinin çoğuna, oradan da dünya dillerine çevrildi.

وأثّر الكتاب في كتّاب وموسيقيين ورسّامين كثيرين. فقد ألّف الموسيقار الروسي ريمسكي كورساكوف سنة 1888 عملًا موسيقيًا مشهورًا اسمه «شهرزاد»، وصُنعت عن حكايات الكتاب أفلام كثيرة، منها أفلام رسوم متحرّكة يعرفها الأطفال في كلّ مكان.

Kitap pek çok yazarı, müzisyeni ve ressamı etkiledi. Rus besteci Rimski-Korsakov 1888'de "Şehrazat" adlı ünlü bir müzik eseri besteledi; kitabın masallarından, her yerde çocukların bildiği çizgi filmler de dahil olmak üzere pek çok film yapıldı.

وفي القرن التاسع عشر طُبع النصّ العربي نفسه لأوّل مرّة كاملًا تقريبًا، في كلكتا بالهند وفي بولاق بالقاهرة، فصار القرّاء العرب يقرؤونه في كتاب مطبوع بعد أن كان يُروى ويُنسخ باليد.

On dokuzuncu yüzyılda Arapça metnin kendisi ilk kez neredeyse eksiksiz olarak Hindistan'da Kalküta'da ve Kahire'de Bulak'ta basıldı. Böylece Arap okurlar, o zamana kadar ağızdan anlatılan ve elle kopyalanan kitabı basılı olarak okuyabildi.

ألف ليلة عند العرب اليوم

Bugün Araplar arasında Binbir Gece

لم ينظر بعض العلماء العرب قديمًا إلى «ألف ليلة وليلة» على أنه أدب رفيع، بل رأوا فيه حكايات شعبية للتسلية. لكنّ الكتاب اليوم يُدرَّس في الجامعات، ويُعدّ من كنوز الأدب العربي والعالمي.

Eskiden bazı Arap âlimleri "Binbir Gece Masalları"nı yüksek edebiyat olarak değil, eğlence için anlatılan halk masalları olarak görürdü. Ama bugün kitap üniversitelerde okutuluyor ve Arap ve dünya edebiyatının hazineleri arasında sayılıyor.

وقد استلهمه كتّاب عرب كبار، منهم نجيب محفوظ الحائز على جائزة نوبل، الذي كتب رواية عنوانها «ليالي ألف ليلة». كما تحوّلت حكاياته إلى مسلسلات إذاعية وتلفزيونية يتابعها الناس في ليالي رمضان.

Büyük Arap yazarları ondan ilham aldı; bunlar arasında Nobel ödüllü Necip Mahfuz da vardır. Mahfuz, "Layali alf layla", yani "Binbir Gecenin Geceleri" adlı bir roman yazdı. Masallar ayrıca insanların Ramazan gecelerinde izlediği radyo ve televizyon dizilerine dönüştü.

وما زالت عبارات من الكتاب تعيش في الكلام اليومي، فإذا سمع الناس قصّة طويلة عجيبة قالوا إنها «من ألف ليلة وليلة».

Kitaptan kalma sözler hâlâ gündelik dilde yaşıyor: İnsanlar uzun ve inanılmaz bir hikâye duyduklarında onun "Binbir Gece Masalları'ndan çıkmış gibi" olduğunu söyler.

كلمات الحكايات

Masalların kelimeleri

هذه كلمات مهمّة من عالم «ألف ليلة وليلة»:

İşte "Binbir Gece Masalları" dünyasından bazı önemli kelimeler:

  • الحكاية: قصّة تُروى، وجمعها حكايات.

    Al-hikaya: anlatılan bir hikâye, masal; çoğulu hikayat.

  • الراوي: الشخص الذي يحكي القصص.

    Al-rawi: anlatıcı, hikâye anlatan kişi.

  • السهر: البقاء مستيقظًا في الليل.

    Al-sahar: geceleri uyanık kalmak.

  • الجنّي: كائن من نار لا يراه الناس عادة.

    Al-jinni: cin, insanların genellikle göremediği, ateşten yaratılmış varlık.

  • المصباح: سراج قديم يُضاء بالزيت.

    Al-misbah: lamba, yağla yanan eski bir kandil.

  • المخطوطة: كتاب قديم مكتوب باليد.

    Al-makhtuta: yazma eser, elle yazılmış eski bir kitap.

في النهاية

Son olarak

«ألف ليلة وليلة» ليس كتابًا واحدًا بقدر ما هو نهر من الحكايات، شاركت فيه شعوب ولغات كثيرة: الهند وفارس والعرب، ثم أوروبا التي أضافت إليه وغيّرت فيه.

"Binbir Gece Masalları" tek bir kitaptan çok, pek çok halkın ve dilin katkıda bulunduğu bir masallar nehridir: Hindistan, İran ve Araplar, sonra da ona bir şeyler ekleyip onu değiştiren Avrupa.

وفي قلب هذا النهر تقف امرأة شجاعة لم تحمل سيفًا، بل حملت الكلمات. فقد عرفت شهرزاد أنّ الإنسان الذي يسمع حكاية جميلة يريد دائمًا أن يعرف ماذا سيحدث بعد ذلك.

Bu nehrin tam ortasında elinde kılıç değil, kelimeler taşıyan cesur bir kadın durur. Şehrazat, güzel bir hikâye dinleyen insanın her zaman sonra ne olacağını merak ettiğini biliyordu.

ولعلّ هذا هو سرّ الكتاب كلّه: فبعد أكثر من ألف سنة، ما زلنا نحن أيضًا نجلس في الليل، ونقول مثل الملك شهريار: «وماذا حدث بعد ذلك؟».

Belki de bütün kitabın sırrı budur: Bin yıldan uzun bir süre sonra biz de hâlâ gece oturur ve Şehriyar gibi "Peki sonra ne oldu?" diye sorarız.

Ücretsiz uygulamada bu metni sesli dinleyebilir, bilmediğiniz kelimeye dokunup anlamını görebilirsiniz.

Blogdan

Learn Arabic 1 Aralık'ta çıkıyor

Uygulama neredeyse hazır: sıfırdan Arap alfabesi, dil bilgisi, sesli okunuşuyla 2.500'ü aşkın kelime, bir de Halil Cibran'ın Kırık Kanatlar'ı gibi klasikleri aslından okuma fırsatı. E-posta adresinizi bırakın, uygulama çıktığı gün size haber verelim.

Yalnızca uygulama çıktığında tek bir e-posta, başka hiçbir şey.

Diğer Arapça metinler