Архитектура Москвы

Москва строится уже больше восьми веков, и почти каждая эпоха оставила в городе свои здания. Город не раз горел, его перестраивали и снова застраивали, а архитектура менялась вместе со страной.

Moskova sekiz yüzyılı aşkın bir süredir inşa ediliyor ve neredeyse her dönem şehirde kendi binalarını bırakmış. Şehir defalarca yandı, yeniden inşa edildi, yeniden yapılaştı; mimarisi de ülkeyle birlikte değişti.

На одной улице здесь можно увидеть белокаменную церковь XVII века, особняк в стиле модерн и сталинскую высотку. А на горизонте блестят стеклянные башни Москва-Сити.

Burada aynı sokakta 17. yüzyıldan kalma beyaz taştan bir kilise, Art Nouveau tarzı bir konak ve Stalin döneminden bir yüksek bina görebilirsiniz. Ufukta ise Moskova-City'nin cam kuleleri parlıyor.

Первый деревянный Кремль появился на Боровицком холме в 1156 году, при князе Юрии Долгоруком. Каменное строительство началось позже, в 1320-х годах, при Иване Калите. Из камня тогда строили прежде всего крепостные стены и храмы.

İlk ahşap Kremlin, 1156'da Knez Yuri Dolgorukiy döneminde Borovitski Tepesi'nde kuruldu. Taş yapılar daha sonra, 1320'lerde İvan Kalita döneminde başladı. O zamanlar taştan özellikle sur duvarları ve kiliseler yapılıyordu.

Московские мастера опирались на традиции Владимира и Византии, но охотно учились и у приглашённых итальянцев. Внутри храмы расписывали фресками, а иконы для Благовещенского собора писали Феофан Грек и Андрей Рублёв.

Moskovalı ustalar Vladimir ve Bizans geleneklerine dayanıyor, ama davet edilen İtalyanlardan da seve seve öğreniyorlardı. Kiliselerin içi fresklerle süslenirdi; Müjde Katedrali'nin ikonalarını ise Yunan Feofan ve Andrey Rublev yaptı.

В XVI-XVII веках московская архитектура стала ярче и смелее. Строили из красного кирпича с белокаменными деталями, а у храмов появились высокие шатровые крыши. Первым каменным шатровым храмом стала церковь Вознесения в Коломенском (1532).

16. ve 17. yüzyıllarda Moskova mimarisi daha canlı ve daha cesur hale geldi. Binalar beyaz taş detaylı kırmızı tuğladan yapılıyor, kiliselere de yüksek çadır biçimli çatılar ekleniyordu. Bu tür çatıya sahip ilk taş kilise, Kolomenskoye'deki Göğe Yükseliş Kilisesi'dir (1532).

Мастера той эпохи не жалели украшений: фасады покрывали узорами из кирпича и цветных изразцов, окна обрамляли резными наличниками. Этот нарядный стиль позже назвали «русским узорочьем». Хороший пример: церковь Троицы в Никитниках.

O dönemin ustaları süslemeden kaçınmazdı: cepheler tuğla ve renkli çinilerden desenlerle kaplanır, pencereler oymalı pervazlarla çevrelenirdi. Bu gösterişli üsluba sonradan "Rus uzoroçyesi", yani desen üslubu dendi. Güzel bir örneği Nikitniki'deki Teslis Kilisesi'dir.

При Петре I в Москву пришла европейская архитектура, хотя в 1712 году столицей стал Петербург. В XVIII веке в городе строили сначала в стиле барокко, а затем в стиле классицизма с его строгими колоннами и портиками.

I. Petro döneminde, 1712'de başkent Petersburg olmasına rağmen Avrupa mimarisi Moskova'ya da geldi. 18. yüzyılda şehirde önce barok, ardından sade sütunları ve revaklarıyla klasisizm üslubunda binalar yapıldı.

Двор переехал в Петербург, но Москва осталась любимым городом дворянства. Знать строила здесь просторные городские усадьбы с садами, а Матвей Казаков возвёл в Кремле здание Сената. Европейские колонны соседствовали со старыми церквями, и у Москвы сложился свой, более уютный облик.

Saray Petersburg'a taşındı, ama Moskova soyluların en sevdiği şehir olarak kaldı. Aristokratlar burada bahçeli, geniş şehir malikâneleri yaptırdı; Matvey Kazakov da Kremlin'de Senato binasını inşa etti. Avrupa tarzı sütunlar eski kiliselerle yan yana durdu ve Moskova'nın kendine özgü, daha sıcak bir görünümü oluştu.

После пожара 1812 года, когда сгорела большая часть Москвы, город пришлось отстраивать заново. Во второй половине века сюда пришли железные дороги, заводы и банки, и Москва стала крупным торговым и промышленным центром.

Moskova'nın büyük kısmının yandığı 1812 yangınından sonra şehrin yeniden inşa edilmesi gerekti. Yüzyılın ikinci yarısında demiryolları, fabrikalar ve bankalar geldi; Moskova büyük bir ticaret ve sanayi merkezine dönüştü.

Архитекторы того времени охотно смешивали исторические стили и при этом пользовались новыми материалами: сталью, стеклом, а позже и железобетоном. Над Верхними торговыми рядами на Красной площади, нынешним ГУМом, инженер Владимир Шухов сделал лёгкую стеклянную крышу.

Dönemin mimarları tarihî üslupları seve seve harmanlıyor, bunu yaparken çelik, cam ve daha sonra betonarme gibi yeni malzemeler kullanıyordu. Kızıl Meydan'daki Yukarı Ticaret Sıraları'nın, yani bugünkü GUM'un üzerine mühendis Vladimir Şuhov hafif bir cam çatı yaptı.

После революции 1917 года Москва в 1918-м снова стала столицей. Новое государство хотело новой архитектуры: простой, полезной и совсем не похожей на дворцы прошлого.

1917 devriminden sonra Moskova 1918'de yeniden başkent oldu. Yeni devlet yeni bir mimari istiyordu: sade, kullanışlı ve geçmişin saraylarına hiç benzemeyen.

С конца 1950-х годов город начал быстро застраиваться типовыми пятиэтажками, «хрущёвками». Они были скромными и тесными, зато дали отдельные квартиры семьям, которые раньше жили в коммуналках и бараках.

1950'lerin sonlarından itibaren şehir hızla "kruşçevka" denen beş katlı tip apartmanlarla doldu. Bunlar mütevazı ve dar evlerdi, ama daha önce ortak dairelerde ve barakalarda yaşayan ailelere kendi dairelerini verdi.

Сегодня в Москве старинная церковь и стеклянный офисный центр нередко стоят на одной улице. Город продолжает расти, и новые стройки часто вызывают споры.

Bugün Moskova'da eski bir kilise ile camdan bir ofis binası çoğu zaman aynı sokakta yer alıyor. Şehir büyümeye devam ediyor ve yeni inşaatlar sık sık tartışmalara yol açıyor.

Современные архитекторы работают со стеклом, металлом и бетоном. Многие старые заводы и фабрики не снесли, а превратили в выставочные залы, офисы и жилые дома.

Günümüz mimarları cam, metal ve betonla çalışıyor. Pek çok eski fabrika yıkılmadı; sergi salonlarına, ofislere ve konutlara dönüştürüldü.

Архитектура Москвы состоит не только из домов. Это ещё и улицы, набережные и парки:

Moskova'nın mimarisi yalnızca binalardan oluşmaz. Sokaklar, rıhtımlar ve parklar da bunun bir parçasıdır:

Такие места нужны и москвичам, и туристам. Здесь гуляют, катаются на велосипедах и самокатах, а летом сидят на траве и смотрят на город.

Bu tür yerler hem Moskovalılar hem de turistler için önemli. İnsanlar burada yürüyor, bisiklete ve scooter'a biniyor, yazın da çimlere oturup şehri seyrediyor.

Прогулка по Москве похожа на урок истории. Древние храмы, дворянские усадьбы, сталинские высотки и стеклянные башни стоят в одном городе, а иногда и на соседних улицах.

Moskova'da bir yürüyüş, bir tarih dersi gibidir. Eski kiliseler, soylu malikâneleri, Stalin dönemi yüksek binaları ve cam kuleler aynı şehirde, bazen de komşu sokaklarda yer alır.

По зданиям видно, как менялась страна: что строили при царях, как жили в XIX веке, о чём мечтали в 1920-е и в сталинские годы. Москва строится и сейчас, так что её облик ещё не раз изменится.

Binalar ülkenin nasıl değiştiğini gösterir: çarlar döneminde ne inşa edildiğini, 19. yüzyılda insanların nasıl yaşadığını, 1920'lerde ve Stalin yıllarında neyin hayalini kurduklarını. Moskova hâlâ inşa ediliyor, yani görünümü daha birçok kez değişecek.