Золотое кольцо России

Золотым кольцом называют туристический маршрут по старинным городам к северо-востоку от Москвы. Ближайший из них, Сергиев Посад, находится всего в семидесяти километрах от столицы. В этих городах сохранились кремли, монастыри и белокаменные соборы, некоторым из которых больше восьмисот лет. Рядом с ними стоят деревянные избы, торговые ряды и дома богатых купцов.

Altın Halka, Moskova'nın kuzeydoğusundaki eski şehirleri birbirine bağlayan turistik bir güzergâhın adıdır. Bunların en yakını olan Sergiyev Posad, başkente yalnızca yetmiş kilometre uzaklıktadır. Bu şehirlerde kremlinler, manastırlar ve bazıları sekiz yüz yılı aşkın beyaz taş katedraller günümüze ulaşmıştır. Onların yanında ahşap köy evleri, çarşılar ve zengin tüccarların konakları yer alır.

Название придумал журналист Юрий Бычков. В 1967 году он проехал на машине по древним городам вокруг Москвы и написал о них цикл очерков для газеты «Советская культура». Цикл назывался «Золотое кольцо России», и выражение быстро прижилось. Вскоре по маршруту пошли туристические автобусы, а в городах начали реставрировать храмы и открывать музеи. Многие из этих мест когда-то были столицами княжеств, и задолго до возвышения Москвы именно здесь складывалось русское государство.

Adı gazeteci Yuri Biçkov buldu. 1967'de Moskova çevresindeki eski şehirleri arabayla dolaştı ve Sovetskaya Kultura gazetesi için bu şehirler hakkında bir dizi yazı kaleme aldı. Yazı dizisinin adı "Rusya'nın Altın Halkası" idi ve bu ifade kısa sürede benimsendi. Çok geçmeden güzergâhta tur otobüsleri çalışmaya başladı, şehirlerde de kiliseler restore edilip müzeler açıldı. Bu yerlerin çoğu bir zamanlar prensliklerin başkentiydi ve Moskova yükselmeden çok önce Rus devleti tam da burada şekillenmişti.

В классический список входят восемь городов, но в расширенный маршрут часто добавляют Углич, Мышкин и другие. Сергиев Посад вырос вокруг Троице-Сергиевой лавры, которую в XIV веке основал Сергий Радонежский. Это один из главных монастырей Русской православной церкви. В Суздале живёт меньше десяти тысяч человек, зато здесь пять монастырей, несколько десятков церквей и музей деревянного зодчества под открытым небом. Во Владимире стоят белокаменные Успенский и Дмитриевский соборы XII века и Золотые ворота 1164 года. Вместе с памятниками Суздаля они внесены в список Всемирного наследия ЮНЕСКО.

Klasik listede sekiz şehir yer alır, ancak genişletilmiş güzergâha çoğu zaman Uglich, Mişkin ve başka yerler de eklenir. Sergiyev Posad, 14. yüzyılda Radonejli Sergiy'in kurduğu Troitse-Sergiyev Lavrası'nın çevresinde büyümüştür. Burası Rus Ortodoks Kilisesi'nin en önemli manastırlarından biridir. Suzdal'da on binden az insan yaşar, ama şehirde beş manastır, onlarca kilise ve bir açık hava ahşap mimari müzesi bulunur. Vladimir'de 12. yüzyıldan kalma beyaz taştan Uspenski ve Dmitriyevski katedralleri ile 1164 tarihli Altın Kapı yer alır. Bunlar Suzdal'ın anıtlarıyla birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir.

Ярославль стоит там, где река Которосль впадает в Волгу. Город основал Ярослав Мудрый в начале XI века, а в XVII веке богатые местные купцы построили здесь десятки храмов, расписанных фресками, например церковь Ильи Пророка. В Костроме находится Ипатьевский монастырь: именно сюда в 1613 году пришло известие, что шестнадцатилетний Михаил Романов избран царём. Ростов Великий знаменит кремлём на берегу озера Неро, а в Переславле-Залесском на Плещеевом озере молодой Пётр I строил свои первые корабли. Иваново из-за текстильных фабрик называли русским Манчестером, а в Угличе в 1591 году погиб царевич Дмитрий, младший сын Ивана Грозного.

Yaroslavl, Kotorosl Nehri'nin Volga'ya döküldüğü yerde kuruludur. Şehri 11. yüzyılın başında Bilge Yaroslav kurmuştur; 17. yüzyılda ise zengin yerel tüccarlar burada, Peygamber İlyas Kilisesi gibi freskolarla süslü onlarca kilise yaptırmıştır. Kostroma'da İpatiyev Manastırı bulunur: 1613'te on altı yaşındaki Mihail Romanov'un çar seçildiği haberi tam da buraya ulaşmıştı. Rostov Veliki, Nero Gölü kıyısındaki kremliniyle ünlüdür; Pereslavl-Zalesski'de ise genç I. Petro ilk gemilerini Pleşçeyevo Gölü'nde inşa etmiştir. İvanovo, dokuma fabrikaları nedeniyle Rus Manchester'ı olarak anılırdı; Uglich'te ise 1591'de Korkunç İvan'ın en küçük oğlu Çareviç Dmitri hayatını kaybetmişti.

Самые древние постройки Золотого кольца сложены из белого известняка. Церковь Покрова на Нерли под Владимиром стоит посреди заливного луга с 1165 года, и весной вода подходит почти к её стенам. В кремлях Суздаля и Ростова за крепостными стенами находились соборы и палаты епископов. Во многих храмах сохранились древние фрески и иконы: в 1408 году Успенский собор во Владимире расписывали Андрей Рублёв и Даниил Чёрный. В музеях под открытым небом собраны деревянные избы, мельницы и церкви, перевезённые из окрестных деревень.

Altın Halka'nın en eski yapıları beyaz kireç taşından inşa edilmiştir. Vladimir yakınlarındaki Nerl üzerindeki Pokrov Kilisesi, 1165'ten beri sulak bir çayırın ortasında durur ve ilkbaharda su neredeyse duvarlarına kadar yükselir. Suzdal ve Rostov kremlinlerinde, sur duvarlarının ardında katedraller ve piskoposların sarayları bulunuyordu. Pek çok kilisede eski freskolar ve ikonalar korunmuştur: 1408'de Vladimir'deki Uspenski Katedrali'nin duvar resimlerini Andrey Rublyov ve Daniil Çyorni yapmıştır. Açık hava müzelerinde ise çevre köylerden getirilen ahşap evler, yel değirmenleri ve kiliseler bir araya toplanmıştır.

По этим памятникам хорошо видно, как менялась русская архитектура: от строгих белокаменных соборов XII века до нарядных кирпичных церквей XVII века с изразцами и узорными главами. В Суздале в советское время почти ничего не строили, поэтому в историческом центре нет многоэтажных домов, и над деревянными крышами видны только купола и колокольни.

Bu anıtlar, Rus mimarisinin nasıl değiştiğini açıkça gösterir: 12. yüzyılın sade beyaz taş katedrallerinden, çinilerle ve desenli kubbelerle süslü 17. yüzyılın gösterişli tuğla kiliselerine kadar. Suzdal'da Sovyet döneminde neredeyse hiçbir şey inşa edilmediği için tarihi merkezde çok katlı bina yoktur ve ahşap çatıların üzerinde yalnızca kubbeler ile çan kuleleri yükselir.

У многих городов кольца есть своё ремесло. В Ростове больше двухсот лет делают финифть, расписную эмаль на металле. В Ивановской области находится село Палех, известное лаковыми миниатюрами, а Сергиев Посад считают одной из родин матрёшки. Местные мастера по-прежнему режут по дереву, вышивают и плетут кружево. В июле в Суздале празднуют День огурца: на улицах продают соленья, устраивают концерты и конкурсы. На Масленицу почти везде пекут блины и сжигают чучело зимы.

Halka'daki pek çok şehrin kendine özgü bir el sanatı vardır. Rostov'da iki yüz yılı aşkın süredir metal üzerine boyalı mine olan finift yapılır. İvanovo bölgesinde lake minyatürleriyle tanınan Palekh köyü bulunur; Sergiyev Posad ise matruşkanın doğduğu yerlerden biri kabul edilir. Yerel ustalar hâlâ ahşap oymacılığı, nakış ve dantel işiyle uğraşır. Temmuzda Suzdal'da Salatalık Günü kutlanır: sokaklarda turşular satılır, konserler ve yarışmalar düzenlenir. Maslenitsa'da ise hemen her yerde blini pişirilir ve kışı simgeleyen bir kukla yakılır.

Путешественники обычно пробуют и местную кухню: пироги с разной начинкой, блины, щи и квас. В Суздале варят медовуху, лёгкий напиток из мёда, а Кострому называют сырной столицей России, там даже есть музей сыра. Сувениры часто покупают прямо у мастеров: расписные шкатулки, глиняные игрушки, льняные скатерти и вышитые полотенца.

Gezginler genellikle yöresel mutfağı da tadar: çeşit çeşit içli börekler, blini, lahana çorbası şi ve kvas. Suzdal'da baldan yapılan hafif bir içki olan medovuha üretilir; Kostroma ise Rusya'nın peynir başkenti olarak anılır ve orada bir peynir müzesi bile vardır. Hediyelikler çoğu zaman doğrudan ustalardan alınır: boyalı kutular, kil oyuncaklar, keten masa örtüleri ve işlemeli havlular.

Между городами тянутся леса, поля и небольшие деревни. Ярославль, Кострома и Углич стоят на Волге, Владимир на высоком берегу Клязьмы, Ростов у озера Неро, а Переславль-Залесский у Плещеева озера. В старинных усадьбах сохранились парки и пруды. Многие приезжают сюда ранней осенью, когда желтеют берёзы, а над реками по утрам стоит туман.

Şehirlerin arasında ormanlar, tarlalar ve küçük köyler uzanır. Yaroslavl, Kostroma ve Uglich Volga kıyısında, Vladimir Klyazma'nın yüksek kıyısında, Rostov Nero Gölü'nün, Pereslavl-Zalesski ise Pleşçeyevo Gölü'nün yanında yer alır. Eski malikânelerde parklar ve göletler günümüze ulaşmıştır. Pek çok kişi buraya huş ağaçlarının sarardığı ve sabahları nehirlerin üzerine sisin çöktüğü sonbahar başında gelir.

Весь маршрут обычно проезжают примерно за неделю, на машине или с экскурсионным автобусом. Но многие поступают проще: выбирают один-два города и едут туда из Москвы на выходные. Города кольца совсем не похожи друг на друга. В Ярославле живёт больше полумиллиона человек, там шумные улицы и длинные набережные, а в Суздале по вечерам тихо и слышен только колокольный звон.

Güzergâhın tamamı genellikle arabayla ya da tur otobüsüyle yaklaşık bir haftada gezilir. Ancak pek çok kişi işi basit tutar: bir iki şehir seçer ve hafta sonu Moskova'dan oraya gider. Halka'nın şehirleri birbirine hiç benzemez. Yaroslavl'da yarım milyondan fazla insan yaşar; kalabalık caddeleri ve uzun rıhtımları vardır. Suzdal'da ise akşamları ortalık sessizdir ve yalnızca çan sesleri duyulur.