Türkiye'de Festivaller ve Kutlamalar

Türkiye'de yıl boyunca bayram ve kutlama eksik olmaz. Takvimde iki dinî bayram ile dört millî bayram yer alır. Millî bayramlar 23 Nisan, 19 Mayıs, 30 Ağustos ve 29 Ekim'de kutlanır. Bunlara Nevruz ve Hıdırellez gibi eski bahar şenlikleri ile neredeyse her kasabada düzenlenen yerel festivaller de eklenir.

En Turquía no faltan fiestas ni celebraciones en todo el año. El calendario tiene dos fiestas religiosas y cuatro fiestas nacionales. Las fiestas nacionales se celebran el 23 de abril, el 19 de mayo, el 30 de agosto y el 29 de octubre. A ellas se suman antiguas fiestas de primavera como Nevruz y Hıdırellez, además de las fiestas locales que se organizan en casi cada pueblo.

Her bayramın kendine özgü âdetleri vardır. Bazı bayramlarda büyüklerin eli öpülür, bazılarında ateşin üzerinden atlanır, bazılarında da akşam meydanlarda fener alayı yürür. Bu âdetler, insanların neye değer verdiğini ve geçmişi nasıl andığını açıkça gösterir.

Cada fiesta tiene sus costumbres. En algunas se besa la mano a los mayores; en otras se salta por encima de una hoguera; en otras, al anochecer, un desfile de farolillos recorre las plazas. Estas costumbres muestran con claridad lo que la gente valora y cómo recuerda el pasado.

Ramazan, Hicri takvimin dokuzuncu ayıdır. Hicri yıl güneş yılından yaklaşık 11 gün kısa olduğu için Ramazan her yıl biraz daha erken gelir. Oruç tutanlar gün ağarmadan sahura kalkar, akşam ezanına kadar ne yer ne içer. Gece yarısından sonra mahallelerde davulcular dolaşır ve maniler söyleyerek insanları sahura uyandırır. Bayramda ise davulcular kapı kapı dolaşıp bahşişlerini toplar.

El ramadán es el noveno mes del calendario islámico. Como el año islámico es unos 11 días más corto que el solar, el ramadán llega cada año un poco antes. Quienes ayunan se levantan antes del alba para el sahur y no comen ni beben hasta la llamada a la oración de la tarde. Pasada la medianoche, los tamborileros recorren los barrios y despiertan a la gente para el sahur cantando coplillas. Cuando llega la fiesta, van de puerta en puerta a recoger su propina.

Akşam ezanı okununca oruç açılır. İftar sofrasında genellikle hurma, çorba ve sıcak Ramazan pidesi bulunur; tatlı olarak güllaç yenir. Belediyeler meydanlara uzun iftar masaları kurar. İstanbul'da camilerin iki minaresi arasına ışıklı yazılar asılır; Osmanlı'dan kalma bu süslemenin adı mahyadır. Ramazan'ın 27. gecesi Kadir Gecesi'dir. O gece camiler dolup taşar.

El ayuno se rompe con la llamada a la oración de la tarde. En la mesa del iftar suele haber dátiles, sopa y pan pide de ramadán recién hecho, y de postre se toma güllaç. Los ayuntamientos montan largas mesas de iftar en las plazas. En Estambul se cuelgan mensajes luminosos entre dos minaretes de las mezquitas; este adorno heredado de los otomanos se llama mahya. La noche 27 del ramadán es la Noche del Destino, y esa noche las mezquitas se llenan a rebosar.

Oruç ayı bitince üç gün süren Ramazan Bayramı başlar. Halk arasında adı Şeker Bayramı'dır, çünkü evlerde misafirlere bol bol şeker, lokum ve tatlı ikram edilir. Bayram sabahı erkekler bayram namazına gider. Birçok aile namazdan sonra mezarlığa uğrar ve ölmüş yakınlarını anar. Sonra ziyaretler başlar; ilk sırada her zaman aile büyükleri vardır.

Al terminar el mes de ayuno empieza Ramazan Bayramı, que dura tres días. La gente la llama Şeker Bayramı, la Fiesta del Azúcar, porque a los invitados se les ofrecen caramelos, delicias turcas y dulces en abundancia. La mañana de la fiesta, los hombres acuden a la oración festiva. Muchas familias pasan después por el cementerio para recordar a sus seres queridos fallecidos. Luego empiezan las visitas, y los mayores de la familia siempre van primero.

Çocuklar büyüklerin elini öpüp alnına koyar, karşılığında harçlık alır. Bayram için alınan yeni giysilere bayramlık denir. Çocuklar bayramlıklarını giyecekleri sabahı sabırsızlıkla bekler. İnsanlar 'İyi bayramlar' ya da 'Bayramınız mübarek olsun' diyerek birbirlerinin bayramını kutlar. Bayramdan önceki günlerde otogarlar ve havalimanları dolar, otoyollarda uzun kuyruklar oluşur. Milyonlarca insan bayramı memleketinde geçirmek için yola çıkar.

Los niños besan la mano de los mayores, se la llevan a la frente y reciben a cambio una propina. La ropa nueva que se compra para la fiesta se llama bayramlık. Los niños esperan con impaciencia la mañana en que se la pondrán. La gente se felicita la fiesta diciendo 'İyi bayramlar' (Felices fiestas) o 'Bayramınız mübarek olsun' (Bendita sea su fiesta). En los días previos, las estaciones de autobuses y los aeropuertos se llenan y en las autopistas se forman largas colas. Millones de personas se ponen en camino para pasar la fiesta en su tierra.

Kurban Bayramı, Ramazan Bayramı'ndan iki ay on gün kadar sonra gelir ve dört gün sürer. Bayramın kökü Hz. İbrahim'in hikâyesine dayanır: İbrahim oğlunu kurban etmeye hazırlanırken Allah ona bir koç gönderdi. Durumu iyi olan aileler bayramda koyun, keçi ya da sığır keser. Geleneğe göre et üçe bölünür. Bir payı evde kalır, biri akrabalara ve komşulara, biri de yoksullara gider.

Kurban Bayramı, la Fiesta del Sacrificio, llega unos dos meses y diez días después de Ramazan Bayramı y dura cuatro días. Tiene su origen en la historia de Abraham: cuando Abraham se disponía a sacrificar a su hijo, Dios le envió un carnero. Las familias que pueden permitírselo sacrifican una oveja, una cabra o una vaca. Según la costumbre, la carne se divide en tres. Una parte se queda en casa, otra va a los parientes y vecinos, y otra a los pobres.

Bayram sabahı namazdan sonra kesimler başlar. Büyük şehirlerde hayvanlar belediyelerin belirlediği yerlerde kesilir; kasaplar bu günlerde gece gündüz çalışır. Köylerde ise kesim çoğunlukla bahçede, komşuların yardımıyla yapılır. Akşam evlerde kavurma pişirilir, komşulara et dağıtılır. Kurban Bayramı her yıl hac döneminin sonuna denk gelir; bu sırada milyonlarca hacı Mekke'dedir.

La mañana de la fiesta, tras la oración, empieza el sacrificio. En las grandes ciudades los animales se sacrifican en los lugares que fija el ayuntamiento, y los carniceros trabajan día y noche. En los pueblos se hace casi siempre en el huerto, con ayuda de los vecinos. Por la noche, en las casas se cocina kavurma, carne salteada, y se reparte carne entre los vecinos. Cada año Kurban Bayramı coincide con el final de la peregrinación, cuando millones de peregrinos están en La Meca.

29 Ekim 1923 akşamı Türkiye Büyük Millet Meclisi cumhuriyeti ilan etti ve aynı gün Mustafa Kemal'i ilk cumhurbaşkanı seçti. 29 Ekim o günden beri Cumhuriyet Bayramı olarak kutlanır ve millî bayramların en büyüğü sayılır. Resmî tatil 28 Ekim öğleden sonra başlar. Okullar ve devlet daireleri 29 Ekim'de kapalıdır.

La noche del 29 de octubre de 1923, la Gran Asamblea Nacional de Turquía proclamó la República y ese mismo día eligió a Mustafa Kemal primer presidente. Desde entonces, el 29 de octubre se celebra como Día de la República y se considera la mayor de las fiestas nacionales. El festivo oficial empieza el 28 de octubre a mediodía. Los colegios y las oficinas públicas cierran el 29 de octubre.

Bayramdan günler önce binalara, balkonlara ve arabalara bayraklar asılır. Bayram sabahı Ankara'da devletin önde gelenleri Anıtkabir'i ziyaret eder. Okullarda ve meydanlarda törenler yapılır, öğrenciler şiir okur. Akşam birçok şehirde fener alayı düzenlenir: Ellerinde fener ve bayraklarla yürüyen kalabalıklar marşlar söyler. Kutlamalar gece havai fişeklerle sona erer.

Días antes de la fiesta se cuelgan banderas en edificios, balcones y coches. La mañana de la fiesta, las máximas autoridades del Estado visitan Anıtkabir, el mausoleo de Atatürk en Ankara. En colegios y plazas se celebran actos y los alumnos recitan poemas. Al anochecer, muchas ciudades organizan un desfile de farolillos: la multitud camina con faroles y banderas cantando marchas. Las celebraciones terminan por la noche con fuegos artificiales.

Türkiye Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı. Bu günün yıl dönümü Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak kutlanır. Yaygın anlatıma göre Atatürk bu bayramı çocuklara armağan etmiştir. Bu yüzden 23 Nisan'ın asıl sahipleri çocuklardır. Millî bir bayramın çocuklara ayrılmasına dünyada pek rastlanmaz.

La Gran Asamblea Nacional de Turquía se inauguró en Ankara el 23 de abril de 1920. El aniversario se celebra como Día de la Soberanía Nacional y de la Infancia. Según se cuenta, Atatürk regaló esta fiesta a los niños. Por eso los verdaderos dueños del 23 de abril son los niños. Es poco habitual en el mundo que una fiesta nacional esté dedicada a la infancia.

O gün okullarda gösteriler yapılır; çocuklar şiir okur, halk oyunları oynar. Bazı çocuklar bir günlüğüne valinin, belediye başkanının, hatta bakanların koltuğuna oturur. TRT, 1979'dan beri her yıl dünyanın dört bir yanından çocuk topluluklarını bu bayrama davet eder. Konuk çocuklar Türk ailelerin evinde kalır ve kendi ülkelerinin danslarını sahneler.

Ese día los colegios organizan actuaciones: los niños recitan poemas y bailan danzas populares. Algunos niños ocupan durante un día el sillón del gobernador, del alcalde o incluso de un ministro. Desde 1979, la televisión pública TRT invita cada año a grupos infantiles de todo el mundo a esta fiesta. Los pequeños invitados se alojan con familias turcas y presentan los bailes de sus países.

Nevruz 21 Mart'ta, gece ile gündüzün eşitlendiği günlerde kutlanır. İran'dan Orta Asya'ya, Kafkasya'dan Balkanlar'a kadar pek çok halk bu günü yeni yılın ve baharın başlangıcı sayar. Türkiye'de Nevruz en kalabalık biçimde Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da, özellikle Diyarbakır'da kutlanır. İnsanlar renkli giysiler giyer, halay çeker ve ateş yakar. Ateşin üzerinden atlamanın kötülükleri uzaklaştırdığına inanılır.

Nevruz se celebra el 21 de marzo, por las fechas en que el día y la noche se igualan. De Irán a Asia Central y del Cáucaso a los Balcanes, muchos pueblos consideran este día el comienzo del nuevo año y de la primavera. En Turquía, las mayores celebraciones tienen lugar en el este y el sudeste de Anatolia, sobre todo en Diyarbakır. La gente se viste de colores, baila el halay y enciende hogueras. Se cree que saltar sobre el fuego aleja el mal.

Nevruz, Türk boylarının da eskiden beri kutladığı bir gündür. Türk geleneğinde bu gün, Ergenekon'dan çıkış günü olarak da anılır. Nevruz Türkiye'de resmî tatil değildir. Yine de devlet 1990'lardan beri Nevruz törenleri düzenler. UNESCO 2009'da Nevruz'u, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu birkaç ülkenin ortak mirası olarak somut olmayan kültürel miras listesine aldı.

Los pueblos túrquicos también celebran Nevruz desde antiguo. En la tradición turca se recuerda también como el día de la salida de Ergenekon. Nevruz no es festivo oficial en Turquía. Aun así, el Estado organiza ceremonias de Nevruz desde los años noventa. En 2009 la UNESCO incluyó Nevruz en su lista del patrimonio cultural inmaterial como patrimonio común de varios países, entre ellos Turquía.

Türkiye'de neredeyse her şehrin, hatta her kasabanın kendi festivali vardır. En eskisi Edirne'deki Kırkpınar Yağlı Güreşleri'dir. Geleneğe göre ilk kez 1346'da yapılan güreşler her yaz Sarayiçi'nde düzenlenir. Pehlivanlar deri kıspetlerini giyer, zeytinyağına bulanıp güreşe çıkar. Kazanan pehlivan, başpehlivan unvanını ve altın kemeri alır. UNESCO, Kırkpınar'ı 2010'da somut olmayan kültürel miras listesine ekledi.

En Turquía casi cada ciudad, e incluso cada pueblo, tiene su propia fiesta. La más antigua es la lucha en aceite de Kırkpınar, en Edirne. Según la tradición se celebró por primera vez en 1346, y los combates tienen lugar cada verano en Sarayiçi. Los luchadores se ponen sus calzones de cuero, llamados kıspet, se untan de aceite de oliva y salen a luchar. El ganador recibe el título de başpehlivan (campeón) y el cinturón de oro. En 2010 la UNESCO incluyó Kırkpınar en su lista del patrimonio cultural inmaterial.

Manisa'da ise her bahar Mesir Macunu Festivali yapılır. Kırk bir çeşit baharatla hazırlanan macun, Sultan Camii'nin kubbesinden ve minarelerinden kalabalığa saçılır; bu gelenek de 2012'de UNESCO listesine girdi. Sonbaharda Antalya'da Altın Portakal Film Festivali, her nisan İstanbul'da film festivali düzenlenir. Haziranda Tekirdağ'da kiraz festivali, sonbaharda Ege'nin zeytin kasabalarında hasat şenlikleri yapılır.

En Manisa se celebra cada primavera la Fiesta de la Pasta de Mesir. La pasta, elaborada con cuarenta y una especias, se lanza a la multitud desde la cúpula y los minaretes de la Mezquita del Sultán; esta tradición entró también en la lista de la UNESCO en 2012. En otoño, Antalya acoge el Festival de Cine Naranja de Oro, y cada abril Estambul celebra su festival de cine. En junio hay una fiesta de la cereza en Tekirdağ, y en otoño los pueblos olivareros del Egeo celebran la cosecha.

Hıdırellez, 5 Mayıs'ı 6 Mayıs'a bağlayan gece kutlanır. İnanışa göre Hızır ile İlyas o gece yeryüzünde buluşur ve dokundukları yere bolluk getirir. İnsanlar dileklerini kâğıda yazar ya da çizer, sonra gül ağacının dalına bağlar. Akşam ateşler yakılır, gençler ateşin üzerinden atlar. Sabah erkenden kalkıp yüzünü çiğle yıkayanlar da vardır.

Hıdırellez se celebra la noche del 5 al 6 de mayo. Según la creencia, Hızır e İlyas se encuentran esa noche en la tierra y traen abundancia a todo lo que tocan. La gente escribe o dibuja sus deseos en un papel y luego lo ata a una rama de rosal. Al anochecer se encienden hogueras y los jóvenes saltan por encima. También hay quien se levanta temprano por la mañana para lavarse la cara con el rocío.

Hıdırellez en canlı biçimde Trakya'da, Ege'de ve Balkanlar'da yaşatılır. Edirne'de Romanlar bu günleri Kakava adıyla, müzik ve dansla birkaç gün boyunca kutlar. Bu bayramda İslamiyet öncesi bahar inançları ile İslami gelenekler yan yana yaşar. UNESCO, Hıdırellez'i 2017'de Türkiye ve Kuzey Makedonya'nın ortak başvurusuyla listesine aldı.

Hıdırellez se mantiene más vivo en Tracia, el Egeo y los Balcanes. En Edirne, los gitanos celebran estos días durante varias jornadas con el nombre de Kakava, con música y baile. En esta fiesta conviven creencias primaverales anteriores al islam y tradiciones islámicas. La UNESCO incluyó Hıdırellez en su lista en 2017, a partir de una candidatura conjunta de Turquía y Macedonia del Norte.

Türkiye'de düğün yalnızca iki kişinin değil, iki ailenin, bazen de bütün köyün işidir. Önce kız istenir, ardından nişan yapılır. Düğünden önceki akşam kına gecesidir: Gelinin kadın akrabaları ve arkadaşları toplanır, gelinin avucuna kına yakılır. O gece söylenen hüzünlü türküler çoğu zaman gelini de ağlatır.

En Turquía, una boda no es asunto solo de dos personas, sino de dos familias y a veces de todo un pueblo. Primero se pide la mano de la novia y después se celebra el compromiso. La víspera de la boda es la noche de la henna: las parientes y amigas de la novia se reúnen y le aplican henna en la palma de la mano. Las canciones tristes que se cantan esa noche suelen hacer llorar también a la novia.

Düğün günü davul zurna çalar, misafirler el ele tutuşup halay çeker. Gelinle damadın yakasına para iğnelenir, akrabalar altın takar. Bu takılar, yeni hayata başlayan genç çiftin ilk birikimi olur. Köy düğünlerinde bütün köye yemek verilir; büyük kazanlarda keşkek ya da pilav pişirilir.

El día de la boda suenan el davul y la zurna, tambor y dulzaina, y los invitados se cogen de la mano para bailar el halay. A los novios se les prenden billetes en la solapa y los parientes les regalan oro. Estos regalos se convierten en los primeros ahorros de la joven pareja al empezar su nueva vida. En las bodas de pueblo se da de comer a todo el pueblo; en grandes calderos se cocina keşkek o arroz pilaf.

Türkiye'de ne bayram ne düğün müziksiz olur. Her bölgenin kendi sesi vardır: Karadeniz'de kemençe ve tulum, Ege'de zeybek havaları, İç Anadolu'da bağlama eşliğinde söylenen uzun havalar, Güneydoğu'da davul zurna. Aynı türkünün bir köyde başka, komşu köyde başka söylendiği bile olur.

En Turquía no hay fiesta ni boda sin música. Cada región tiene su propio sonido: el violín kemençe y la gaita tulum en el mar Negro, las melodías de zeybek en el Egeo, los cantos largos de ritmo libre acompañados de bağlama en Anatolia Central, y el tambor y la zurna en el sudeste. Incluso ocurre que la misma canción popular se canta de una manera en un pueblo y de otra en el de al lado.

Halk oyunları da bölgeden bölgeye değişir. Karadeniz'in horonu hızlı ve titrek adımlarıyla tanınır. Ege'nin zeybeği ağır ve gururlu bir oyundur. Güneydoğu'da insanlar el ele tutuşup uzun sıralar hâlinde halay çeker. Konya'da ve Silifke'de oyuncular ellerindeki tahta kaşıklarla tempo tutar. Bayramlarda ve festivallerde bu oyunlar yöresel kıyafetlerle sahnelenir.

Los bailes populares también cambian de una región a otra. El horon del mar Negro es conocido por sus pasos rápidos y temblorosos. El zeybek del Egeo es un baile lento y orgulloso. En el sudeste, la gente se coge de la mano y baila el halay en largas filas. En Konya y Silifke, los bailarines marcan el ritmo con cucharas de madera. En fiestas y festivales, estos bailes se presentan con trajes regionales.

Türkiye'nin bayram takvimi ülkenin farklı yüzlerini bir arada gösterir. Ramazan'da iftar sofraları kurulur, Kurban Bayramı'nda et paylaşılır, 29 Ekim'de fener alayları yürür, mayısta Hıdırellez ateşleri yanar. Bu kutlamaların çoğu şehirlerde de köylerde de her yıl yeniden yaşanır.

El calendario festivo de Turquía muestra a la vez las muchas caras del país. En ramadán se preparan las mesas de iftar, en Kurban Bayramı se comparte la carne, el 29 de octubre desfilan los farolillos y en mayo arden las hogueras de Hıdırellez. La mayoría de estas celebraciones se repiten cada año, tanto en las ciudades como en los pueblos.

Bayramlarda ve Ramazan'da sık kullanılan birkaç kalıp söz vardır: 'İyi bayramlar', 'Bayramınız kutlu olsun' ve 'Hayırlı Ramazanlar'. Bu sözleri kullanan bir yabancı çoğu evde sıcak bir ilgiyle karşılanır, hatta çaya ya da yemeğe davet edilir.

En las fiestas y durante el ramadán se usan a menudo algunas frases hechas: 'İyi bayramlar' (Felices fiestas), 'Bayramınız kutlu olsun' (Feliz fiesta) y 'Hayırlı Ramazanlar' (Feliz ramadán). El extranjero que las utiliza es recibido con calidez en la mayoría de las casas, e incluso lo invitan a tomar el té o a comer.