Türkiye'de Festivaller ve Kutlamalar

Türkiye'de yıl boyunca bayram ve kutlama eksik olmaz. Takvimde iki dinî bayram ile dört millî bayram yer alır. Millî bayramlar 23 Nisan, 19 Mayıs, 30 Ağustos ve 29 Ekim'de kutlanır. Bunlara Nevruz ve Hıdırellez gibi eski bahar şenlikleri ile neredeyse her kasabada düzenlenen yerel festivaller de eklenir.

In Turchia feste e celebrazioni non mancano mai nel corso dell'anno. Il calendario prevede due feste religiose e quattro feste nazionali. Le feste nazionali si celebrano il 23 aprile, il 19 maggio, il 30 agosto e il 29 ottobre. A queste si aggiungono antiche feste di primavera come Nevruz e Hıdırellez e le feste locali che si tengono in quasi ogni paese.

Her bayramın kendine özgü âdetleri vardır. Bazı bayramlarda büyüklerin eli öpülür, bazılarında ateşin üzerinden atlanır, bazılarında da akşam meydanlarda fener alayı yürür. Bu âdetler, insanların neye değer verdiğini ve geçmişi nasıl andığını açıkça gösterir.

Ogni festa ha le sue usanze. In alcune si bacia la mano agli anziani, in altre si salta sopra un fuoco, in altre ancora la sera una fiaccolata attraversa le piazze. Queste usanze mostrano chiaramente a che cosa la gente tiene e come ricorda il passato.

Ramazan, Hicri takvimin dokuzuncu ayıdır. Hicri yıl güneş yılından yaklaşık 11 gün kısa olduğu için Ramazan her yıl biraz daha erken gelir. Oruç tutanlar gün ağarmadan sahura kalkar, akşam ezanına kadar ne yer ne içer. Gece yarısından sonra mahallelerde davulcular dolaşır ve maniler söyleyerek insanları sahura uyandırır. Bayramda ise davulcular kapı kapı dolaşıp bahşişlerini toplar.

Il Ramadan è il nono mese del calendario islamico. Poiché l'anno islamico è più corto di circa 11 giorni rispetto a quello solare, il Ramadan arriva ogni anno un po' prima. Chi digiuna si alza prima dell'alba per il sahur e non mangia né beve fino al richiamo alla preghiera della sera. Dopo mezzanotte i suonatori di tamburo girano per i quartieri e svegliano la gente per il sahur cantando filastrocche. Quando arriva la festa, passano di porta in porta a raccogliere la mancia.

Akşam ezanı okununca oruç açılır. İftar sofrasında genellikle hurma, çorba ve sıcak Ramazan pidesi bulunur; tatlı olarak güllaç yenir. Belediyeler meydanlara uzun iftar masaları kurar. İstanbul'da camilerin iki minaresi arasına ışıklı yazılar asılır; Osmanlı'dan kalma bu süslemenin adı mahyadır. Ramazan'ın 27. gecesi Kadir Gecesi'dir. O gece camiler dolup taşar.

Il digiuno si rompe al richiamo alla preghiera della sera. Sulla tavola dell'iftar di solito ci sono datteri, zuppa e pide del Ramadan ancora caldo, e come dolce il güllaç. I comuni allestiscono lunghe tavolate per l'iftar nelle piazze. A Istanbul si appendono scritte luminose tra due minareti delle moschee; questa decorazione di epoca ottomana si chiama mahya. La 27ª notte del Ramadan è la Notte del Destino, e quella notte le moschee sono piene da scoppiare.

Oruç ayı bitince üç gün süren Ramazan Bayramı başlar. Halk arasında adı Şeker Bayramı'dır, çünkü evlerde misafirlere bol bol şeker, lokum ve tatlı ikram edilir. Bayram sabahı erkekler bayram namazına gider. Birçok aile namazdan sonra mezarlığa uğrar ve ölmüş yakınlarını anar. Sonra ziyaretler başlar; ilk sırada her zaman aile büyükleri vardır.

Quando finisce il mese del digiuno comincia Ramazan Bayramı, che dura tre giorni. La gente la chiama Şeker Bayramı, la festa dello zucchero, perché agli ospiti si offrono caramelle, lokum e dolci in abbondanza. La mattina della festa gli uomini vanno alla preghiera festiva. Dopo la preghiera molte famiglie passano al cimitero per ricordare i parenti defunti. Poi cominciano le visite, e i più anziani della famiglia vengono sempre per primi.

Çocuklar büyüklerin elini öpüp alnına koyar, karşılığında harçlık alır. Bayram için alınan yeni giysilere bayramlık denir. Çocuklar bayramlıklarını giyecekleri sabahı sabırsızlıkla bekler. İnsanlar 'İyi bayramlar' ya da 'Bayramınız mübarek olsun' diyerek birbirlerinin bayramını kutlar. Bayramdan önceki günlerde otogarlar ve havalimanları dolar, otoyollarda uzun kuyruklar oluşur. Milyonlarca insan bayramı memleketinde geçirmek için yola çıkar.

I bambini baciano la mano agli anziani, se la portano alla fronte e in cambio ricevono una mancia. I vestiti nuovi comprati per la festa si chiamano bayramlık. I bambini aspettano con impazienza la mattina in cui potranno indossarli. Ci si fanno gli auguri dicendo 'İyi bayramlar' (Buona festa) o 'Bayramınız mübarek olsun' (Che la vostra festa sia benedetta). Nei giorni precedenti autostazioni e aeroporti si riempiono e sulle autostrade si formano lunghe code. Milioni di persone si mettono in viaggio per passare la festa nel paese d'origine.

Kurban Bayramı, Ramazan Bayramı'ndan iki ay on gün kadar sonra gelir ve dört gün sürer. Bayramın kökü Hz. İbrahim'in hikâyesine dayanır: İbrahim oğlunu kurban etmeye hazırlanırken Allah ona bir koç gönderdi. Durumu iyi olan aileler bayramda koyun, keçi ya da sığır keser. Geleneğe göre et üçe bölünür. Bir payı evde kalır, biri akrabalara ve komşulara, biri de yoksullara gider.

Kurban Bayramı, la festa del Sacrificio, arriva circa due mesi e dieci giorni dopo Ramazan Bayramı e dura quattro giorni. Risale alla storia di Abramo: mentre Abramo si preparava a sacrificare il figlio, Dio gli mandò un montone. Le famiglie che possono permetterselo sacrificano una pecora, una capra o un bovino. Secondo la tradizione la carne si divide in tre parti. Una resta in casa, una va a parenti e vicini, una ai poveri.

Bayram sabahı namazdan sonra kesimler başlar. Büyük şehirlerde hayvanlar belediyelerin belirlediği yerlerde kesilir; kasaplar bu günlerde gece gündüz çalışır. Köylerde ise kesim çoğunlukla bahçede, komşuların yardımıyla yapılır. Akşam evlerde kavurma pişirilir, komşulara et dağıtılır. Kurban Bayramı her yıl hac döneminin sonuna denk gelir; bu sırada milyonlarca hacı Mekke'dedir.

La mattina della festa, dopo la preghiera, cominciano le macellazioni. Nelle grandi città gli animali vengono macellati nei luoghi stabiliti dal comune, e i macellai lavorano giorno e notte. Nei villaggi lo si fa per lo più in giardino, con l'aiuto dei vicini. La sera nelle case cuoce la kavurma, carne rosolata, e si distribuisce carne ai vicini. Ogni anno Kurban Bayramı cade alla fine del pellegrinaggio, quando milioni di pellegrini si trovano alla Mecca.

29 Ekim 1923 akşamı Türkiye Büyük Millet Meclisi cumhuriyeti ilan etti ve aynı gün Mustafa Kemal'i ilk cumhurbaşkanı seçti. 29 Ekim o günden beri Cumhuriyet Bayramı olarak kutlanır ve millî bayramların en büyüğü sayılır. Resmî tatil 28 Ekim öğleden sonra başlar. Okullar ve devlet daireleri 29 Ekim'de kapalıdır.

La sera del 29 ottobre 1923 la Grande Assemblea Nazionale Turca proclamò la Repubblica e lo stesso giorno elesse Mustafa Kemal primo presidente. Da allora il 29 ottobre si celebra come Festa della Repubblica ed è considerato la più importante delle feste nazionali. La festività ufficiale comincia il pomeriggio del 28 ottobre. Scuole e uffici pubblici restano chiusi il 29 ottobre.

Bayramdan günler önce binalara, balkonlara ve arabalara bayraklar asılır. Bayram sabahı Ankara'da devletin önde gelenleri Anıtkabir'i ziyaret eder. Okullarda ve meydanlarda törenler yapılır, öğrenciler şiir okur. Akşam birçok şehirde fener alayı düzenlenir: Ellerinde fener ve bayraklarla yürüyen kalabalıklar marşlar söyler. Kutlamalar gece havai fişeklerle sona erer.

Giorni prima della festa si appendono bandiere a palazzi, balconi e automobili. La mattina della festa le massime cariche dello Stato visitano Anıtkabir, il mausoleo di Atatürk ad Ankara. Nelle scuole e nelle piazze si tengono cerimonie e gli studenti recitano poesie. La sera molte città organizzano una fiaccolata: la folla sfila con lanterne e bandiere cantando inni e marce. I festeggiamenti si chiudono di notte con i fuochi d'artificio.

Türkiye Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı. Bu günün yıl dönümü Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak kutlanır. Yaygın anlatıma göre Atatürk bu bayramı çocuklara armağan etmiştir. Bu yüzden 23 Nisan'ın asıl sahipleri çocuklardır. Millî bir bayramın çocuklara ayrılmasına dünyada pek rastlanmaz.

La Grande Assemblea Nazionale Turca si riunì per la prima volta ad Ankara il 23 aprile 1920. L'anniversario si celebra come Festa della Sovranità Nazionale e dei Bambini. Secondo il racconto tradizionale, Atatürk regalò questa festa ai bambini. Per questo i veri padroni del 23 aprile sono i bambini. È raro nel mondo che una festa nazionale sia dedicata all'infanzia.

O gün okullarda gösteriler yapılır; çocuklar şiir okur, halk oyunları oynar. Bazı çocuklar bir günlüğüne valinin, belediye başkanının, hatta bakanların koltuğuna oturur. TRT, 1979'dan beri her yıl dünyanın dört bir yanından çocuk topluluklarını bu bayrama davet eder. Konuk çocuklar Türk ailelerin evinde kalır ve kendi ülkelerinin danslarını sahneler.

Quel giorno le scuole organizzano spettacoli: i bambini recitano poesie e ballano danze popolari. Alcuni bambini siedono per un giorno sulla poltrona del prefetto, del sindaco o persino di un ministro. Dal 1979 la televisione pubblica TRT invita ogni anno alla festa gruppi di bambini da tutto il mondo. I piccoli ospiti alloggiano presso famiglie turche e presentano le danze dei loro paesi.

Nevruz 21 Mart'ta, gece ile gündüzün eşitlendiği günlerde kutlanır. İran'dan Orta Asya'ya, Kafkasya'dan Balkanlar'a kadar pek çok halk bu günü yeni yılın ve baharın başlangıcı sayar. Türkiye'de Nevruz en kalabalık biçimde Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da, özellikle Diyarbakır'da kutlanır. İnsanlar renkli giysiler giyer, halay çeker ve ateş yakar. Ateşin üzerinden atlamanın kötülükleri uzaklaştırdığına inanılır.

Nevruz si festeggia il 21 marzo, nei giorni in cui il giorno e la notte diventano uguali. Dall'Iran all'Asia centrale, dal Caucaso ai Balcani, molti popoli considerano questo giorno l'inizio del nuovo anno e della primavera. In Turchia le feste più grandi si tengono nell'Anatolia orientale e sudorientale, soprattutto a Diyarbakır. La gente indossa abiti colorati, balla l'halay e accende fuochi. Si crede che saltare sopra il fuoco allontani il male.

Nevruz, Türk boylarının da eskiden beri kutladığı bir gündür. Türk geleneğinde bu gün, Ergenekon'dan çıkış günü olarak da anılır. Nevruz Türkiye'de resmî tatil değildir. Yine de devlet 1990'lardan beri Nevruz törenleri düzenler. UNESCO 2009'da Nevruz'u, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu birkaç ülkenin ortak mirası olarak somut olmayan kültürel miras listesine aldı.

Anche i popoli turchi celebrano Nevruz da tempi antichi. Nella tradizione turca questo giorno viene ricordato anche come quello dell'uscita da Ergenekon. In Turchia Nevruz non è una festa ufficiale. Tuttavia anche lo Stato organizza cerimonie di Nevruz dagli anni Novanta. Nel 2009 l'UNESCO ha inserito Nevruz nella lista del patrimonio culturale immateriale come patrimonio comune di diversi paesi, tra cui la Turchia.

Türkiye'de neredeyse her şehrin, hatta her kasabanın kendi festivali vardır. En eskisi Edirne'deki Kırkpınar Yağlı Güreşleri'dir. Geleneğe göre ilk kez 1346'da yapılan güreşler her yaz Sarayiçi'nde düzenlenir. Pehlivanlar deri kıspetlerini giyer, zeytinyağına bulanıp güreşe çıkar. Kazanan pehlivan, başpehlivan unvanını ve altın kemeri alır. UNESCO, Kırkpınar'ı 2010'da somut olmayan kültürel miras listesine ekledi.

In Turchia quasi ogni città, anzi quasi ogni paese, ha la sua festa. La più antica è la lotta nell'olio di Kırkpınar, a Edirne. Secondo la tradizione si tenne per la prima volta nel 1346, e gli incontri si svolgono ogni estate a Sarayiçi. I lottatori indossano i calzoni di cuoio chiamati kıspet, si cospargono di olio d'oliva e scendono in campo. Il vincitore riceve il titolo di başpehlivan (campione) e la cintura d'oro. Nel 2010 l'UNESCO ha inserito Kırkpınar nella lista del patrimonio culturale immateriale.

Manisa'da ise her bahar Mesir Macunu Festivali yapılır. Kırk bir çeşit baharatla hazırlanan macun, Sultan Camii'nin kubbesinden ve minarelerinden kalabalığa saçılır; bu gelenek de 2012'de UNESCO listesine girdi. Sonbaharda Antalya'da Altın Portakal Film Festivali, her nisan İstanbul'da film festivali düzenlenir. Haziranda Tekirdağ'da kiraz festivali, sonbaharda Ege'nin zeytin kasabalarında hasat şenlikleri yapılır.

A Manisa ogni primavera si tiene la Festa della pasta di mesir. La pasta, preparata con quarantuno spezie, viene lanciata alla folla dalla cupola e dai minareti della Moschea del Sultano; anche questa tradizione è entrata nella lista UNESCO nel 2012. In autunno Antalya ospita il festival del cinema Arancia d'Oro, e ogni aprile Istanbul organizza il suo festival del cinema. A giugno c'è la festa delle ciliegie a Tekirdağ, in autunno i paesi degli ulivi dell'Egeo festeggiano il raccolto.

Hıdırellez, 5 Mayıs'ı 6 Mayıs'a bağlayan gece kutlanır. İnanışa göre Hızır ile İlyas o gece yeryüzünde buluşur ve dokundukları yere bolluk getirir. İnsanlar dileklerini kâğıda yazar ya da çizer, sonra gül ağacının dalına bağlar. Akşam ateşler yakılır, gençler ateşin üzerinden atlar. Sabah erkenden kalkıp yüzünü çiğle yıkayanlar da vardır.

Hıdırellez si festeggia nella notte tra il 5 e il 6 maggio. Secondo la credenza, quella notte Hızır e İlyas si incontrano sulla terra e portano abbondanza ovunque passino. La gente scrive o disegna i propri desideri su un foglietto e poi lo lega a un ramo di rosa. La sera si accendono fuochi e i giovani ci saltano sopra. C'è anche chi si alza presto la mattina per lavarsi il viso con la rugiada.

Hıdırellez en canlı biçimde Trakya'da, Ege'de ve Balkanlar'da yaşatılır. Edirne'de Romanlar bu günleri Kakava adıyla, müzik ve dansla birkaç gün boyunca kutlar. Bu bayramda İslamiyet öncesi bahar inançları ile İslami gelenekler yan yana yaşar. UNESCO, Hıdırellez'i 2017'de Türkiye ve Kuzey Makedonya'nın ortak başvurusuyla listesine aldı.

Hıdırellez è più vivo che mai in Tracia, nell'Egeo e nei Balcani. A Edirne i rom festeggiano questi giorni per diversi giorni con il nome di Kakava, tra musica e danze. In questa festa credenze primaverili preislamiche e tradizioni islamiche convivono fianco a fianco. L'UNESCO ha inserito Hıdırellez nella sua lista nel 2017, su candidatura congiunta di Turchia e Macedonia del Nord.

Türkiye'de düğün yalnızca iki kişinin değil, iki ailenin, bazen de bütün köyün işidir. Önce kız istenir, ardından nişan yapılır. Düğünden önceki akşam kına gecesidir: Gelinin kadın akrabaları ve arkadaşları toplanır, gelinin avucuna kına yakılır. O gece söylenen hüzünlü türküler çoğu zaman gelini de ağlatır.

In Turchia un matrimonio non riguarda solo due persone, ma due famiglie e a volte un intero villaggio. Prima si chiede la mano della ragazza, poi si celebra il fidanzamento. La sera prima delle nozze è la notte dell'henné: le parenti e le amiche della sposa si riuniscono e le si applica l'henné sul palmo della mano. Le canzoni malinconiche cantate quella sera spesso fanno piangere anche la sposa.

Düğün günü davul zurna çalar, misafirler el ele tutuşup halay çeker. Gelinle damadın yakasına para iğnelenir, akrabalar altın takar. Bu takılar, yeni hayata başlayan genç çiftin ilk birikimi olur. Köy düğünlerinde bütün köye yemek verilir; büyük kazanlarda keşkek ya da pilav pişirilir.

Il giorno delle nozze suonano il davul e la zurna, tamburo e ciaramella, e gli invitati si prendono per mano per ballare l'halay. Agli sposi si appuntano banconote sul bavero e i parenti regalano oro. Questi doni diventano i primi risparmi della giovane coppia all'inizio della nuova vita. Ai matrimoni di villaggio si offre da mangiare a tutto il paese; in grandi calderoni cuociono keşkek o pilaf.

Türkiye'de ne bayram ne düğün müziksiz olur. Her bölgenin kendi sesi vardır: Karadeniz'de kemençe ve tulum, Ege'de zeybek havaları, İç Anadolu'da bağlama eşliğinde söylenen uzun havalar, Güneydoğu'da davul zurna. Aynı türkünün bir köyde başka, komşu köyde başka söylendiği bile olur.

In Turchia non c'è festa né matrimonio senza musica. Ogni regione ha il suo suono: la viella kemençe e la cornamusa tulum sul Mar Nero, le arie di zeybek nell'Egeo, i lunghi canti a ritmo libero accompagnati dal bağlama nell'Anatolia centrale, tamburo e zurna nel sud-est. Capita perfino che la stessa canzone popolare si canti in un modo in un villaggio e in un altro modo in quello accanto.

Halk oyunları da bölgeden bölgeye değişir. Karadeniz'in horonu hızlı ve titrek adımlarıyla tanınır. Ege'nin zeybeği ağır ve gururlu bir oyundur. Güneydoğu'da insanlar el ele tutuşup uzun sıralar hâlinde halay çeker. Konya'da ve Silifke'de oyuncular ellerindeki tahta kaşıklarla tempo tutar. Bayramlarda ve festivallerde bu oyunlar yöresel kıyafetlerle sahnelenir.

Anche le danze popolari cambiano da regione a regione. L'horon del Mar Nero è noto per i suoi passi rapidi e vibranti. Lo zeybek dell'Egeo è una danza lenta e fiera. Nel sud-est ci si prende per mano e si balla l'halay in lunghe file. A Konya e a Silifke i ballerini tengono il ritmo con cucchiai di legno. Durante feste e festival queste danze vengono presentate in costume tradizionale.

Türkiye'nin bayram takvimi ülkenin farklı yüzlerini bir arada gösterir. Ramazan'da iftar sofraları kurulur, Kurban Bayramı'nda et paylaşılır, 29 Ekim'de fener alayları yürür, mayısta Hıdırellez ateşleri yanar. Bu kutlamaların çoğu şehirlerde de köylerde de her yıl yeniden yaşanır.

Il calendario delle feste turche mostra insieme i tanti volti del paese. Durante il Ramadan si apparecchiano le tavole dell'iftar, a Kurban Bayramı si divide la carne, il 29 ottobre sfilano le fiaccolate e a maggio ardono i fuochi di Hıdırellez. La maggior parte di queste feste si rinnova ogni anno, in città come nei villaggi.

Bayramlarda ve Ramazan'da sık kullanılan birkaç kalıp söz vardır: 'İyi bayramlar', 'Bayramınız kutlu olsun' ve 'Hayırlı Ramazanlar'. Bu sözleri kullanan bir yabancı çoğu evde sıcak bir ilgiyle karşılanır, hatta çaya ya da yemeğe davet edilir.

Durante le feste e il Ramadan si usano spesso alcune formule fisse: 'İyi bayramlar' (Buona festa), 'Bayramınız kutlu olsun' (Felice festa) e 'Hayırlı Ramazanlar' (Buon Ramadan). Lo straniero che le usa viene accolto calorosamente nella maggior parte delle case, e viene perfino invitato a bere un tè o a mangiare.