Przeczenie w języku tureckim
Olumsuzluk
Przeczenie czasownika w języku tureckim jest bardzo regularne. Wystarczy dodać przyrostek przeczący -ma / -me bezpośrednio po temacie czasownika, przed wszelkimi znacznikami czasu lub osoby.
Szczególne uwagi
Przeczenie wchodzi w interesujące interakcje ze znacznikami czasu:
- Czas teraźniejszy ciągły: 'i' w sufiksie -iyor często powoduje zwężenie 'a/e' przyrostka przeczącego do 'ı/i/u/ü' (np. gelmiyor).
- Aoryst (Czas ogólny): Formy przeczące dla 1. osoby liczby pojedynczej i mnogiej używają specjalnych przyrostków (-mam/-mez i -mayız/-meyiz).
- Tryb rozkazujący: Przyrostek przeczący to standardowy sposób przekształcenia rozkazu w zakaz (np. gitme - nie idź).
Formuła przeczenia
Przyrostek przeczący musi być umieszczony przed przyrostkiem czasu. Samogłoska przyrostka zmienia się zgodnie z dwustopniową harmonią samogłoskową.
| Składnik | Przykład (Gitmek - iść) |
|---|---|
| Temat czasownika | git |
| Przyrostek przeczący | git-me |
| Czas (Przeszły) | git-me-di |
| Osoba (Ja) | git-me-di-m |
Przykładowe zdania
Kitabı okumadım.Nie przeczytałem/am tej książki.
O, bugün gelmiyor.On/Ona nie przychodzi dzisiaj.
Bunu yapmamalısın.Nie powinieneś/powinnaś tego robić.
Burada sigara içme!Nie pal tutaj!
Warianty przyrostka
Wybór między -ma a -me zależy od ostatniej samogłoski tematu czasownika.
| Ostatnia samogłoska | Przyrostek | Przykład |
|---|---|---|
| a, ı, o, u | -ma | yapmak → yapmamak |
| e, i, ö, ü | -me | gelmek → gelmemek |