Cats and Humans

Cats share our homes, our sofas and quite often our beds. They can be independent one minute and affectionate the next, and even after thousands of years at our side they still seem a little wild. Hundreds of millions of cats live as pets around the world, and online they are everywhere, starring in an endless stream of videos and memes.

Hayatımızı paylaştığımız tüm hayvanlar arasında, kedi kadar hayranlık uyandıran çok az hayvan vardır. Bağımsız ama sevecen, gizemli ama tanıdık, vahşi ama evcildirler. Dünyanın dört bir yanında milyarlarca insan kedi besliyor ve internette kediler, sonsuz sayıda video ve meme ile internete hakim durumda.

How did a small desert hunter end up in so many human homes? The story runs from the first farming villages to Egyptian temples, medieval festivals and Japanese shops, and finally to our phones. Along the way, it says a lot about what people want from the animals they live with.

Peki kediler insan kültüründe neden bu kadar eşsiz bir yere sahip? Cevap, binlerce yıllık tarih, din, sanat ve psikolojiyi kapsıyor. Kedilerle olan ilişkimizi anlamak, insanların hayvanlarla neden bağ kurduğuna dair en derin sorulardan bazılarını keşfetmek anlamına geliyor.

Dogs were shaped by humans for jobs like hunting and herding. Cats, most scientists believe, largely domesticated themselves. About 10,000 years ago, people in the Middle East began farming and storing grain, and the grain attracted mice and rats. The mice, in turn, attracted wild cats.

Avcılık ve sürü gütme gibi belirli görevler için insanlar tarafından aktif olarak evcilleştirilen köpeklerin aksine, kediler esasen kendi kendilerini evcilleştirdiler. Yaklaşık 10.000 yıl önce, insanlar Orta Doğu'da tarım yapmaya ve tahıl depolamaya başladığında, vahşi kediler bu tahıl depolarıyla beslenen kemirgenlere ilgi duymaya başladılar.

Farmers were happy to let the cats stay, since they kept pests down. Over many generations, the cats that were less afraid of people did better in the villages, and slowly they became tamer. Genetic studies show that all domestic cats descend from the Near Eastern wildcat, Felis silvestris lybica. Neither side was really in charge: both simply gained from the arrangement.

Çiftçiler, zararlı böcekleri uzak tuttukları için kedilere müsamaha gösterdiler. Nesiller boyunca, insanlardan daha az korkan kediler bu yeni ortamda daha iyi hayatta kaldılar ve kademeli bir evcilleştirme süreci başladı. Genetik çalışmalar, tüm evcil kedilerin Yakın Doğu yaban kedisi (Felis silvestris lybica) kökenli olduğunu doğrulamaktadır. Bu, insan kontrolünden ziyade karşılıklı fayda üzerine kurulu bir ortaklıktı.

Few ancient peoples loved cats as much as the Egyptians. Cats lived in Egyptian homes from early times, hunting mice and snakes, and over the centuries they became linked with the gods. The goddess Bastet, who protected homes, mothers and children, was first shown as a lioness. From around 1000 BCE she usually appeared as a cat or as a woman with a cat's head, and her temple at Bubastis became the center of a huge cat cult.

Antik Mısır kadar kedilere saygı duyan başka bir medeniyet olmamıştır. MÖ 3000 civarında, kediler Mısır toplumunda sadece hoşgörüyle karşılanmıyordu, aynı zamanda tapılıyordu. Kedi başlı olarak tasvir edilen tanrıça Bastet, Mısır panteonunun en popüler tanrıçalarından biriydi ve ev, doğurganlık ve koruma ile ilişkilendiriliyordu.

Greek writers who visited Egypt reported that killing a cat, even by accident, could cost a person their life, and that when a family cat died, everyone in the house shaved their eyebrows in mourning. Cats were mummified and buried in special cemeteries. In 1888 a farmer at Beni Hasan found one that held hundreds of thousands of cat mummies. Many tons of them were shipped to England and ground into fertilizer.

Antik Mısır'da bir kediyi öldürmek, kazara bile olsa, ölüm cezasıyla sonuçlanabilirdi. Evdeki bir kedi öldüğünde, aile üyeleri yas işareti olarak kaşlarını tıraş ederdi. Kediler mumyalanır ve kutsal mezarlara gömülürdü. Arkeologlar, özel kedi mezarlıklarında binlerce kedi mumyası keşfettiler; bu da Mısırlıların bu hayvanlara ne kadar derin bir saygı duyduğunu gösteriyor.

In medieval Europe, cats were valued for catching mice, but many people also saw them as creatures of the night, linked with witches and the devil. Black cats had the worst reputation. In some towns, killing cats even became part of public festivals: in Paris, cats were burned in the Midsummer bonfire, and in Ypres, in Flanders, live cats were thrown from a tower until 1817.

Ortaçağ Avrupa'sında kedilerin kaderi dramatik bir şekilde değişti. Katolik Kilisesi siyah kedileri cadılık ve şeytanla ilişkilendirdi ve kediler -özellikle siyah olanlar- zulmün hedefi haline geldi. Dini histeri dönemlerinde, en kötü şöhretlisi cadı davaları sırasında olmak üzere, binlerce kedi öldürüldü.

A popular story says that Europeans killed so many cats that rats took over and spread the Black Death in the 14th century. Historians find little evidence for this. The plague reached Europe in 1347, while the great witch hunts came much later, mostly between about 1450 and 1750. Cats can also catch the plague themselves.

İronik bir şekilde, bazı tarihçiler Avrupa'da kedilerin toplu olarak öldürülmesinin 14. yüzyılda Kara Veba'nın yayılmasına katkıda bulunduğuna inanıyor. Daha az kedi, daha fazla fare anlamına geliyordu ve daha fazla fare de veba bakterisini taşıyan daha fazla pire demekti. Kedilere yönelik zulüm, onlardan korkan insanlar için istenmeyen ve trajik sonuçlar doğurdu.

In Japan, cats have a much happier reputation. The maneki-neko, or 'beckoning cat', is a small figure of a cat with one paw raised, as if waving customers inside. It sits by the door of many shops and restaurants to bring good business, and it has become a familiar symbol of Japan around the world.

Japonya'da kediler kültürde son derece olumlu bir yere sahiptir. Maneki-neko veya 'çağıran kedi', bir patisi havada tasvir edilen ünlü bir şans tılsımı figürüdür. Bu figürler iyi şans getirmesi için dükkanlara ve evlere yerleştirilir. Sayısız varyasyonu vardır ve dünya çapında Japon kültürünün bir sembolü olarak tanınırlar.

Japanese folklore also has darker cats. The bakeneko is a cat that can change its shape, often into a person, and the nekomata is a cat demon with a tail split in two. In China, cats appear in paintings as wishes for a long life. The word for cat, mao, sounds like the first half of maodie, an old word for very old age, so a picture of a cat with a butterfly (die) means 'may you live to a great age'.

Japon folkloru kedi ruhları ve doğaüstü kedilerle doludur. 'Bakeneko' şekil değiştirebilen sihirli bir kedidir ve 'nekomata' çatallı kuyruklu bir kedi iblisidir. Çin'de de kediler geleneksel olarak iyi şans ve koruma sembolü olarak görülür. Çincede 'kedi yılı' ifadesi, kedinin birden fazla yaşam sürme ününe atıfta bulunarak, bir kişinin çok uzun bir ömür sürmesini ifade eder.

Writers have loved cats for a long time. Lewis Carroll created the grinning Cheshire Cat in Alice's Adventures in Wonderland (1865), a cat that slowly disappears until only its smile is left. In 1939 T. S. Eliot published Old Possum's Book of Practical Cats, a collection of funny poems that Andrew Lloyd Webber turned into the hit musical Cats in 1981.

Kediler yüzyıllar ve kültürler boyunca sanatçılara ve yazarlara ilham kaynağı olmuştur. Edebiyatta, ünlü kediler arasında Lewis Carroll'un Alice Harikalar Diyarında'ki gizemli Cheshire Kedisi'nden, T.S. Eliot'ın daha sonra Cats müzikaline dönüşen Old Possum's Book of Practical Cats'teki neşeli ve felsefi dizelerine kadar birçok örnek yer almaktadır.

Artists have been just as keen. A cat hunts birds in a wall painting from the tomb of Nebamun in Egypt, and the Japanese artist Utagawa Kuniyoshi filled his woodblock prints with cats. In Paris, Édouard Manet put a black cat at the foot of the bed in his painting Olympia, and Pierre Bonnard painted cats in many of his quiet scenes of home life.

Görsel sanatta kediler, eski Mısır duvar resimlerinde, Japon tahta baskılarında ve Rönesans'tan itibaren sayısız Avrupa resminde yer almaktadır. Édouard Manet ve Pierre Bonnard gibi ressamlar, ev içi sahnelerinde kedileri önemli bir yere yerleştirmişlerdir. Kediler, ev, rahatlık ve günlük yaşamın gizemli yönüyle ilgili temel bir şeyi temsil ediyor gibi görünmektedir.

Psychologists have long asked why so many people feel close to their cats. Research suggests that living with a pet can lower stress and blood pressure. One large American study published in 2008 found that people who had owned a cat were less likely to die of a heart attack, although it could not prove that the cats were the reason. Some researchers have also suggested that the low sound of a purr, at about 25 to 150 Hz, helps with healing, but this has not been proven.

İnsan psikolojisi alanındaki araştırmalar, neden bu kadar çok insanın kedilere bu kadar güçlü bir bağ hissettiğini incelemiştir. Çalışmalar, kedi sahibi olmanın stresi azaltabileceğini, kan basıncını düşürebileceğini ve kalp hastalığı riskini azaltabileceğini öne sürmektedir. 25 ile 150 Hz arasında değişen frekanslarda duyulan kedi mırıltısının, insanlarda iyileşme ve stres azaltma ile bağlantılı olduğu belirtilmiştir.

Cats also give people company without needing constant attention the way dogs do. They don't need walks, and they cope well in small apartments, which suits people with busy lives. Some psychologists add that a cat's affection feels special because it has to be earned: when a cat chooses your lap, it feels like a compliment.

Kediler, köpekler kadar sürekli ilgi gerektirmeden, insanların sosyal bağ kurma ihtiyacını da karşılarlar. Yoğun yaşam tarzına sahip veya sınırlı alana sahip insanlar için bir kedi, kendi şartlarında arkadaşlık sunar. İlginç bir şekilde, bazı psikologlar, bir kedinin sevgisini kazanmanın zorluğunun, ödülü daha anlamlı kıldığını savunuyorlar; insanlar genellikle emek verdikleri şeylere değer verirler.

Cats found a new stage on the internet. Early hits like Keyboard Cat, a cat that seems to play an electric keyboard, spread across YouTube in the late 2000s. In the 2010s Grumpy Cat and Lil Bub became celebrities, with millions of fans, books and even films of their own.

Dijital çağda kediler yeni ve olağanüstü bir kültürel rol üstlendi. İnternet kedi videoları ve memleri küresel bir fenomen haline geldi. 2000'lerin başlarındaki viral videolardan Grumpy Cat ve Lil Bub gibi ünlü internet kedilerinin yükselişine kadar, kedi içerikleri sosyal medyaya hakim durumda.

In 2015 a researcher at Indiana University asked nearly 7,000 people about watching cat videos. Most said the videos gave them more energy and made them feel happier and less anxious. Seen this way, internet cats are just the newest chapter of a very old friendship: people once kept cats in temples, and now they keep them on their phones.

Araştırmacılar bu fenomeni incelediler ve kedi videoları izlemenin gerçekten de insanların kendilerini daha iyi hissetmelerini sağladığını, enerjilerini artırdığını, olumlu duyguları güçlendirdiğini ve kaygı ile üzüntü duygularını azalttığını buldular. Bazı bilim insanları, internetteki kedi trendinin, on bin yıl öncesine uzanan insan-kedi bağının en son ifadesi olduğunu savunuyor. Eskiden tapınaklarda kedileri izlerdik; şimdi de telefonlarımızda izliyoruz.

Scientists still have a lot to learn about how cats behave. With each other, cats communicate mostly through body language and scent, along with hisses, growls and purrs. Adult cats rarely meow at other cats. Kittens meow to their mothers, but grown cats seem to keep the meow mainly for talking to humans.

Kedileri bu kadar büyüleyici kılan şeylerden biri de, bilim insanları için bile bir nebze gizemli kalan davranışlarıdır. Kediler karmaşık yollarla iletişim kurarlar; seslendirmeler, vücut dili ve koku yoluyla. İlginç bir şekilde, yetişkin kediler birbirlerine nadiren miyavlarlar; miyavlama, insanlarla iletişim kurmak için özel olarak geliştirdikleri bir davranış gibi görünmektedir.

Other habits are harder to explain: knocking things off tables, squeezing into boxes that are far too small, bringing dead mice to their owners as 'gifts', or racing around the house in the middle of the night. Some of these may come from hunting instincts or a need for safe, tight spaces, but many questions are still open.

Kediler ayrıca insanların komik, şaşırtıcı veya sevimli bulduğu davranışlar da sergilerler: masalardan eşyaları düşürmek, kutuların içinde oturmak, sahiplerine 'hediyeler' getirmek ve aniden gece saat 3'te evin içinde koşuşturmak gibi. Bilim insanları, bu davranışların çoğunun ardındaki nedenleri tam olarak anlamak için hala çalışıyorlar; bu da kedileri çevreleyen gizem havasını artırıyor.

From Egyptian temples to today's living rooms and social media feeds, cats have lived alongside people for about 10,000 years. They have been worshipped and feared, burned at festivals and turned into lucky charms, but people have never stopped keeping them.

Antik Mısır'ın kutsal tapınaklarından günümüzün oturma odalarına ve sosyal medya akışlarına kadar kediler, insanlarla eşsiz ve kalıcı bir ilişki sürdürmüştür. Onlara tapılmış ve onlardan korkulmuş, sevilmiş ve yanlış anlaşılmış, ancak asla göz ardı edilmemişlerdir.

Unlike most domestic animals, the cat still does much as it pleases. It hunts, sleeps and chooses its friends, and it stays with us because it wants to. After ten thousand years, people still seem to like it that way.

Kedilerin bağımsızlık ve sevgi, vahşilik ve evcillik, gizem ve aşinalık karışımı, insanların arkadaşlıkta aradıkları temel bir şeye dokunuyor gibi görünüyor. Belki de bu yüzden, on bin yıl sonra bile, onlara hala tamamen hayranız.