Great Explorers

People have always wondered what lies beyond the horizon. Explorers set out to find the answer, and many of them paid for it with their lives. Their voyages changed the way people saw the world and their own place in it.

Ufkun ötesine bakıp "Orada ne var?" diye soran insanlar her zaman olmuştur. Tarih boyunca, bir dizi olağanüstü kaşif bu soruyu yanıtlamak için hayatlarını riske atmış ve çoğu zaman kaybetmiştir. Onların yolculukları, insanlığın dünyayı anlama biçimini temelden yeniden şekillendirmiştir.

Exploration did not start in one century, and it did not belong to one civilization. Long before European ships crossed the Atlantic, Polynesian navigators were sailing across the Pacific, Arab sailors knew the routes of the Indian Ocean, and Chinese fleets were reaching the coast of Africa.

Keşiflerin büyük çağı tek bir yüzyılda başlamadı, tek bir uygarlığa da ait değildi. Avrupa gemileri Atlantik'i geçmeden çok önce, Polinezya denizcileri Pasifik'i geçiyor, Arap gezginler Hint Okyanusu'nun haritasını çıkarıyor ve Çin filoları Afrika'ya yelken açıyordu. İnsanlığın keşfetme dürtüsü, türümüzün kendisi kadar eskidir.

Some of the most impressive voyages in history took place long before the age of the great sailing ships. About 3,000 years ago, the ancestors of the Polynesians began to move east into the open Pacific. In large double-hulled canoes, they settled islands separated by thousands of kilometers of sea.

Belki de insanlık tarihinin en büyük denizcilik başarısı Yelken Çağı'nda değil, binlerce yıl önce Polinezya denizcileri tarafından gerçekleştirilmiştir. MÖ 1500 civarında başlayan süreçte, Polinezya halkları çift gövdeli kanolarla uçsuz bucaksız Pasifik Okyanusu'na yayılarak, binlerce kilometre açık denizle ayrılmış adalara yerleştiler.

They reached Hawaii, Easter Island and New Zealand, and they probably reached South America too: the sweet potato, a South American plant, was growing in Polynesia centuries before Europeans arrived. They had no compasses or charts. Instead, they read the stars, the shape of the ocean swells and the flight of birds, and they passed this knowledge down by word of mouth. In 1976 a replica canoe called Hōkūleʻa sailed from Hawaii to Tahiti using only these traditional methods.

Pusula, harita veya GPS olmadan Hawaii'ye, Paskalya Adası'na, Yeni Zelanda'ya ve hatta Güney Amerika kıyılarına ulaştılar. Yıldızlara, okyanus dalgalarının desenlerine, kuşların uçuş yollarına ve hatta suyun tadına ve sıcaklığına göre yönlerini buldular. Bu navigasyon geleneği sözlüydü ve nesilden nesile aktarıldı. Modern araştırmacılar, replika kanolar ve geleneksel navigasyon yöntemlerini kullanarak, bu olağanüstü yolculukların tamamen gerçekleştirilebilir olduğunu doğruladılar ve bu durum, dünyanın büyük kaşiflerinin kim olduğuna dair Batı merkezli anlatıları temelden sorguluyor.

Ibn Battuta was born in Tangier, Morocco, in 1304. In 1325 he left home to make the pilgrimage to Mecca and did not return for almost 25 years. With his later journeys, he spent about 29 years on the road and covered roughly 117,000 kilometers, far more than Marco Polo. He visited almost every Muslim land of his time and went well beyond them, to the coast of East Africa, India, the Maldives, China and the empire of Mali.

1304 yılında Fas'ta doğan İbn Battuta, genellikle modern öncesi tarihin en büyük gezgini olarak anılır. 29 yılı aşkın süren aralıksız yolculuğunda, yaklaşık 120.000 kilometre yol kat etti; bu, kendisinden önceki tüm kaşiflerden ve Marco Polo'dan daha fazla bir mesafedir. Döneminin neredeyse tüm Müslüman yönetimindeki topraklarını ziyaret etti ve çok daha öteye giderek Mali, Maldivler, Hindistan, Çin ve Sahra altı Afrika'ya ulaştı.

Unlike many later explorers, he was not looking for trade or new land. The hajj started his travels, but curiosity kept him going. Back in Morocco, he dictated his memories to a scholar named Ibn Juzayy. The book, known as the Rihla ('The Journey'), describes the rulers, customs, food and daily life of dozens of places in the 14th century, and historians still rely on it today.

Çoğu kaşifin aksine, İbn Battuta'nın asıl motivasyonu ticaret veya fetih değildi. Seyahatlerine hac ibadetiyle başladı, ancak merak ve seyahat tutkusu onu neredeyse otuz yıl boyunca yolculuğa devam ettirdi. "Rihla" (anlamı "Yolculuk") adlı anı kitabı, 14. yüzyıl dünyasının paha biçilmez bir tarihsel kaydı olup, düzinelerce toplumun siyasetini, geleneklerini, coğrafyasını ve günlük yaşamını olağanüstü ayrıntılarla anlatmaktadır. Tarihin en olağanüstü figürlerinden biri olmasına rağmen, Batılı izleyiciler tarafından büyük ölçüde bilinmemektedir.

Between 1405 and 1433, the Chinese admiral Zheng He led seven great voyages through Southeast Asia, India and the Persian Gulf and along the east coast of Africa. The first fleet had more than 300 ships and around 27,000 men. The largest 'treasure ships' are said to have been several times bigger than Columbus's Santa María, although historians still argue about their exact size.

1405 ile 1433 yılları arasında Çinli amiral Zheng He, Güneydoğu Asya, Güney Asya, Basra Körfezi ve Afrika'nın doğu kıyıları boyunca yedi devasa sefere liderlik etti. Filosu, Columbus'un Santa María gemisinin beş katı büyüklüğünde olduğu tahmin edilen devasa "hazine gemileri" de dahil olmak üzere 300'den fazla gemiden oluşuyordu ve on binlerce denizci ve asker taşıyordu.

The voyages were meant to show the power of the Ming emperor, build trade links and bring foreign rulers into China's system of tribute. Zheng He's ships called at more than 30 countries and came home with ambassadors, spices and exotic animals, including a giraffe that amazed the imperial court. After the last voyage, the court lost interest in the sea. The expeditions stopped, the great ships were left to rot, and China turned its attention inland.

Bu seferlerin amacı Çin imparatorluk gücünü sergilemek, ticaret ilişkileri kurmak ve imparator için egzotik haraçlar toplamaktı. Zheng He 30'dan fazla ülkeyi ziyaret etti ve bilinen dünyanın dört bir yanından zürafalar, zebralar, aslanlar ve diplomatik elçiler getirdi. Ardından, 1433'te Çin'in siyasi rüzgarları değişti, seferler iptal edildi ve filo yakıldı. Bu, tarihin en ilgi çekici "ya şöyle olsaydı" anlarından biridir - eğer Çin denizcilik genişlemesine devam etseydi, dünya tarihi dramatik bir şekilde farklı görünebilirdi.

In September 1519, the Portuguese navigator Ferdinand Magellan sailed from Spain with five ships and about 270 men. He planned to reach the Spice Islands of Asia by sailing west. His expedition became the first to sail all the way around the world, but Magellan himself did not live to see the end of it.

1519'da Ferdinand Magellan, beş gemi ve yaklaşık 270 adamla İspanya'dan yola çıkarak batıya doğru yelken açarak Asya'daki Baharat Adaları'na ulaşmayı hedefledi. Bu sefer, tüm dünyayı dolaşan ilk sefer olacaktı; ancak Magellan'ın kendisi bu yolculuğu tamamlayacak kadar yaşamadı.

The voyage was terrible. The crews faced mutiny, hunger, scurvy and violent storms. Magellan found a dangerous passage at the southern tip of South America, now called the Strait of Magellan, and crossed the Pacific, where his men ate leather and sawdust to stay alive. In 1521 he was killed in a battle on the island of Mactan in the Philippines. In 1522 only one ship, the Victoria, made it back to Spain under Juan Sebastián Elcano, with just 18 of the original men on board. Educated Europeans already knew that the Earth was round. What the voyage showed was how huge the Pacific really was.

Yolculuk son derece acımasızdı. Filo isyanlara, açlığa, iskorbüte ve şiddetli fırtınalara katlandı. Magellan, Güney Amerika'nın güney ucundaki, şimdi kendi adını taşıyan tehlikeli boğazı keşfetti ve burada yolculuk yaptı. 1521'de Filipinler'de bir savaşta öldürüldü. Başlangıçtaki 270 adamdan sadece 18'i üç yıl sonra İspanya'ya dönüş yolculuğunu tamamlamak için hayatta kaldı. Ancak kanıtladıkları şey devrim niteliğindeydi: Dünya yuvarlak, Pasifik Okyanusu uçsuz bucaksız ve insanlık kendi gezegeninin etrafını dolaşabilirdi.

From 1799 to 1804, the Prussian naturalist Alexander von Humboldt and the French botanist Aimé Bonpland explored South and Central America. They traveled about 9,600 kilometers through rainforests, along the Orinoco River and up the volcanoes of the Andes. They brought back tens of thousands of plant specimens, many of them new to science, and made careful measurements of rocks, weather and the sea.

19. yüzyılın başlarında, Prusyalı doğa bilimci Alexander von Humboldt, Güney ve Orta Amerika'yı keşfetmek için beş yıl harcadı; ormanlardan, volkanlardan ve nehirlerden geçerek 9.600 kilometre yol kat etti. Daha önce bilim dünyasına bilinmeyen birçok tür de dahil olmak üzere 60.000'den fazla bitki örneği topladı ve botanik, jeoloji, meteoroloji ve okyanus bilimi alanlarında çığır açan gözlemler yaptı.

Humboldt showed that plant life changes in a regular way as you climb a mountain or travel away from the equator. He drew a famous picture of the volcano Chimborazo in Ecuador to illustrate the idea. The cold ocean current along the Pacific coast of South America is named after him. His view of nature as one connected system influenced later ecology. Charles Darwin called him the greatest scientific traveler who ever lived, and his book Cosmos was a bestseller across Europe.

Humboldt, bitki yaşamının rakım ve enlemle nasıl öngörülebilir bir şekilde değiştiğini açıklayan bitki örtüsü bölgeleri kavramını ilk tanımlayan bilim insanıydı. Güney Amerika'nın Pasifik kıyısı yakınlarındaki sıcak okyanus akıntısını (Humboldt Akıntısı) tespit etti. İklim ve coğrafya arasındaki bağlantıları keşfederek modern ekoloji ve çevre biliminin entelektüel temellerini attı. Charles Darwin onu 'yaşamış en büyük bilimsel gezgin' olarak adlandırdı ve beş ciltlik eseri 'Kozmos', 19. yüzyılın en çok satan bilim kitabı oldu.

In 1914, Ernest Shackleton set out to make the first crossing of Antarctica on foot. His expedition never even landed on the continent. In January 1915 his ship, the Endurance, became trapped in the pack ice of the Weddell Sea. For ten months the ice slowly crushed it, and in November it sank. Shackleton and his 27 men were left camping on the drifting ice.

1914'te Ernest Shackleton, Antarktika'yı karadan geçmeyi hedefleyen ilk sefere çıktı. Sefer kıtaya bile ulaşamadı. Gemisi Endurance, buz kütlelerine sıkıştı ve on ay boyunca yavaş yavaş ezildi. Shackleton ve 27 kişilik mürettebatı, kurtarılma umudu olmadan sürüklenen buz üzerinde mahsur kaldı.

What followed is one of the great survival stories. When the ice began to break up, the men rowed three small boats to Elephant Island. From there, Shackleton and five others sailed about 1,300 kilometers across the stormy Southern Ocean in a small open boat, the James Caird. They then crossed the mountains of South Georgia on foot to reach a whaling station and organized a rescue. In August 1916 the men left behind on Elephant Island were picked up. Not one member of the Endurance crew died.

Bundan sonra yaşananlar, tarihin en büyük hayatta kalma öykülerinden biri olarak kabul edilir. Shackleton, adamlarını buz üzerinde ilerletti, ardından dünyanın en tehlikeli denizlerinden bazılarında açık bir cankurtaran botunda 1300 kilometre yol katetti ve daha sonra Güney Georgia dağlarını yürüyerek aşarak bir balina avlama istasyonuna ulaştı ve bir kurtarma operasyonu düzenledi. İnanılmaz bir şekilde, mürettebatın her bir üyesi hayatta kaldı. Shackleton'ın hayal edilemez baskı altında gösterdiği liderlik – moralini koruma, karar verme ve tüm adamlarını eve geri getirme yeteneği – dünya çapındaki liderlik kurslarında incelenen bir model haline geldi.

Exploration did not end once the land had been mapped. Today's frontiers are the deep ocean and outer space. In 1943 Jacques Cousteau and the engineer Émile Gagnan invented the Aqua-Lung, which let divers breathe underwater and opened a new era of ocean exploration. Even now, only about a quarter of the ocean floor has been mapped in detail, and we have better maps of the surface of Mars than of the seabed.

Keşifler, Dünya yüzeyinin haritalanmasıyla sona ermedi. Günümüzün sınırları, Mars yüzeyinden bile daha az keşfedilmiş olan derin okyanus ve uzaydır. Jacques Cousteau, 1943'te Aqua-Lung'u geliştirdiğinde, okyanus keşiflerinde yeni bir çağ başlattı. Bugün, okyanus tabanının %20'sinden daha azı ayrıntılı olarak haritalandırılmıştır.

The space race of the 20th century produced a new kind of explorer. In 1961 Yuri Gagarin became the first person in space, and in 1969 Neil Armstrong and Buzz Aldrin walked on the Moon. Today space agencies and private companies such as SpaceX are planning missions to Mars. Magellan, Ibn Battuta and Zheng He could never have imagined such journeys.

20. yüzyılın uzay yarışı, yeni bir kaşifler nesli ortaya çıkardı. Yuri Gagarin 1961'de uzaya çıkan ilk insan oldu. Neil Armstrong ve Buzz Aldrin 1969'da Ay'da yürüdüler. Bugün, SpaceX gibi özel şirketler Mars'a görevler planlıyor. Gerçek anlamda, keşif çağı sona ermedi; sadece Magellan, İbn Battuta veya Zheng He için tamamen hayal edilemez görünen yeni sınırlara taşındı.

The great explorers were not all heroes. Many voyages led to conquest and colonization, which brought great suffering to the people who already lived in the 'new' lands. Still, the same things run through all of these stories: the wish to see what lies beyond the map and the readiness to take risks for it.

Büyük kaşiflerin hepsi kahraman değildi. Birçoğu fetih ve sömürgeleştirme yoluyla büyük acılara neden oldu. Ancak özünde, keşif insan doğasının temel bir yönünü yansıtır: bilinenin ötesinde ne olduğuna dair doymak bilmez bir merak, keşif uğruna riski kabul etme isteği ve mümkün olanın sınırlarını zorlama dürtüsü.

Five hundred years ago, large parts of the world were blank spaces on European maps. Today satellites photograph every corner of the land, but the deep ocean and distant space are still largely unknown, and explorers are still setting out to discover them.

Onların öyküleri bize dünyanın her zaman bugünkü gibi haritalandırılıp anlaşılmadığını ve bilinmeyenin hâlâ var olduğunu hatırlatıyor; derin okyanusta, uzak uzayda ve bilimin henüz cevaplamadığı sayısız soruda. İnsanlar meraklı kaldığı sürece, keşif çağı asla gerçekten sona ermeyecektir.