Famous Myths and Legends

Long before anyone wrote down laws or history, people told stories. Every culture we know of has its myths and legends: tales about how the world began, why people suffer and die, and where the first fire or the first rain came from. These stories entertained, but they also held communities together, passed on rules and beliefs, and gave people a shared picture of the world.

Lang voordat iemand wetten of geschiedenis opschreef, vertelden mensen verhalen. Elke cultuur die we kennen heeft haar mythen en legendes: verhalen over hoe de wereld begon, waarom mensen lijden en sterven, en waar het eerste vuur of de eerste regen vandaan kwam. Die verhalen waren vermaak, maar ze hielden ook gemeenschappen bij elkaar, gaven regels en geloof door en gaven mensen een gedeeld beeld van de wereld.

Myths say a lot about the people who told them. They deal with questions that every generation asks again: Where did the world come from? Why do we suffer? What happens after death? How should we treat each other? Myths are not failed attempts at science. They are serious, often clever ways of making sense of human life, and reading the myths of other cultures is one of the best ways to understand those cultures.

Mythen zeggen veel over de mensen die ze vertelden. Ze gaan over vragen die elke generatie opnieuw stelt: Waar komt de wereld vandaan? Waarom lijden we? Wat gebeurt er na de dood? Hoe moeten we met elkaar omgaan? Mythen zijn geen mislukte pogingen tot wetenschap. Het zijn serieuze, vaak slimme manieren om het menselijk leven te begrijpen, en de mythen van andere culturen lezen is een van de beste manieren om die culturen te leren kennen.

The first poems about Gilgamesh were written in Sumerian on clay tablets in Mesopotamia around 2100 BCE, which makes them some of the oldest literature we have. The best-known version, in the Akkadian language, dates from about 1200 BCE. Gilgamesh, king of the city of Uruk, is two-thirds god and one-third human. When his closest friend Enkidu dies, Gilgamesh is overwhelmed by grief and by fear of his own death, and he sets out to find the secret of eternal life.

De eerste gedichten over Gilgamesj werden rond 2100 v.Chr. in Mesopotamië in het Sumerisch op kleitabletten geschreven. Daarmee horen ze bij de oudste literatuur die we hebben. De bekendste versie, in het Akkadisch, stamt uit ongeveer 1200 v.Chr. Gilgamesj, koning van de stad Uruk, is voor twee derde god en voor een derde mens. Als zijn beste vriend Enkidu sterft, wordt Gilgamesj overmand door verdriet en door angst voor zijn eigen dood, en hij gaat op zoek naar het geheim van het eeuwige leven.

His journey takes him to the edge of the world, to Utnapishtim, a man the gods made immortal after he survived a great flood. The flood story is so close to the later Biblical account of Noah that scholars believe the two are related. Utnapishtim cannot give Gilgamesh eternal life, but he tells him about a plant at the bottom of the sea that makes old people young again. Gilgamesh dives down and gets it, but on the way home he stops to bathe in a pool, and a snake carries the plant away. He returns to Uruk with nothing. The epic ends with Gilgamesh showing a companion the great walls of his city, the work that will outlast him. Storytellers have returned to the search for immortality, and its failure, ever since.

Zijn reis brengt hem naar de rand van de wereld, naar Utnapisjtim, een man die door de goden onsterfelijk werd gemaakt nadat hij een grote zondvloed had overleefd. Dit vloedverhaal lijkt zo sterk op het latere bijbelse verhaal van Noach dat geleerden denken dat de twee met elkaar verband houden. Utnapisjtim kan Gilgamesj geen eeuwig leven geven, maar vertelt hem over een plant op de bodem van de zee die oude mensen weer jong maakt. Gilgamesj duikt naar beneden en haalt hem op, maar op de terugweg stopt hij om in een poel te baden, en een slang gaat er met de plant vandoor. Met lege handen keert hij terug naar Uruk. Het epos eindigt ermee dat Gilgamesj een metgezel de grote muren van zijn stad laat zien, het werk dat hem zal overleven. Sindsdien keren vertellers steeds weer terug naar de zoektocht naar onsterfelijkheid en het mislukken ervan.

What sets Greek mythology apart is how human its gods are. The gods of Mount Olympus were not perfectly good or all-knowing. They were jealous, vain and quick to take revenge, and they could be cruel as well as generous and loving. Zeus was constantly unfaithful to his wife, Hera, and Hera often punished the women he seduced instead of Zeus himself. The heroes were no better: in the Iliad, Achilles refuses to fight for the Greeks because King Agamemnon has taken away a woman he had won. These are ordinary human faults on a huge scale.

Wat de Griekse mythologie bijzonder maakt, is hoe menselijk haar goden zijn. De goden van de Olympus waren niet volmaakt goed en ook niet alwetend. Ze waren jaloers, ijdel en wraakzuchtig, en ze konden even wreed zijn als gul en liefdevol. Zeus was zijn vrouw Hera voortdurend ontrouw, en Hera strafte vaak de vrouwen die hij had verleid in plaats van Zeus zelf. De helden waren niet beter: in de Ilias weigert Achilles voor de Grieken te vechten omdat koning Agamemnon hem een vrouw heeft afgepakt die hij als buit had gekregen. Het zijn gewone menselijke fouten op enorme schaal.

Because of this, Greek myths are full of psychology and moral questions. Sigmund Freud used the story of Oedipus, who unknowingly kills his father and marries his mother, to describe what he called the Oedipus complex. The beautiful young Narcissus, who fell in love with his own reflection, gave us the word “narcissism.” Prometheus stole fire from the gods and gave it to humans. As punishment, Zeus had him chained to a rock, where an eagle ate his liver every day, until the hero Heracles finally set him free. In Western art and literature, Prometheus became the classic image of the rebel who defies power to help others.

Daarom zitten Griekse mythen vol psychologie en morele vragen. Sigmund Freud gebruikte het verhaal van Oedipus, die zonder het te weten zijn vader doodt en met zijn moeder trouwt, om te beschrijven wat hij het oedipuscomplex noemde. De mooie jonge Narcissus, die verliefd werd op zijn eigen spiegelbeeld, gaf ons het woord 'narcisme'. Prometheus stal het vuur van de goden en gaf het aan de mensen. Als straf liet Zeus hem aan een rots ketenen, waar elke dag een adelaar van zijn lever at, tot de held Herakles hem ten slotte bevrijdde. In de westerse kunst en literatuur werd Prometheus het klassieke beeld van de rebel die de macht trotseert om anderen te helpen.

Norse mythology was the religion of Scandinavia in the Viking Age. Most of what we know about it comes from Icelandic texts written down in the 13th century, about two hundred years after Iceland became Christian. Its most unusual feature is that the gods know they are going to lose. At Ragnarök, the “fate of the gods,” the world tree Yggdrasil will shake, monsters will break free, and the gods will die in a final battle. Odin will be swallowed by the giant wolf Fenrir. Thor will kill the world serpent Jörmungandr, take nine steps, and fall dead from its poison.

De Noordse mythologie was de godsdienst van Scandinavië in de vikingtijd. Het meeste wat we erover weten komt uit IJslandse teksten die in de 13e eeuw zijn opgeschreven, zo'n tweehonderd jaar nadat IJsland christelijk was geworden. Het meest ongewone kenmerk is dat de goden weten dat ze gaan verliezen. Bij Ragnarök, het 'lot van de goden', zal de wereldboom Yggdrasil beven, zullen monsters loskomen en zullen de goden sterven in een laatste veldslag. Odin wordt verslonden door de reusachtige wolf Fenrir. Thor doodt de wereldslang Jörmungandr, zet negen stappen en valt dood neer door haar gif.

Knowing the end does not make the Norse gods give up. They prepare for the battle anyway, and Odin gathers the bravest dead warriors in his hall, Valhalla, to fight beside him on the last day. The myths do not end in complete darkness either: after Ragnarök a new, green earth rises from the sea, and a few gods and two humans survive to begin again. The same Germanic gods, under their Old English names, gave English four days of the week: Tuesday is named after Tiw (the Norse Tyr), Wednesday after Woden (Odin), Thursday after Thunor (Thor), and Friday after Frig (Frigg).

Het einde kennen laat de Noordse goden niet opgeven. Ze bereiden zich toch voor op de strijd, en Odin verzamelt de dapperste gesneuvelde krijgers in zijn hal, Walhalla, om op de laatste dag naast hem te vechten. De mythen eindigen ook niet in volledige duisternis: na Ragnarök rijst een nieuwe, groene aarde op uit de zee, en een paar goden en twee mensen overleven om opnieuw te beginnen. Dezelfde Germaanse goden gaven het Engels onder hun Oudengelse namen vier dagen van de week: Tuesday is genoemd naar Tiw (de Noordse Tyr), Wednesday naar Woden (Odin), Thursday naar Thunor (Thor) en Friday naar Frig (Frigg).

Few legends have lasted in the Western world as long as the story of King Arthur: the boy who pulled a sword from a stone, gathered the Knights of the Round Table, sent them in search of the Holy Grail, and ruled at Camelot until his kingdom fell apart. The legend has been told for more than a thousand years, and every age has retold it in its own way.

Weinig legendes hebben het in de westerse wereld zo lang volgehouden als het verhaal van koning Arthur: de jongen die een zwaard uit een steen trok, de ridders van de Ronde Tafel om zich heen verzamelde, hen op zoek stuurde naar de Heilige Graal en in Camelot regeerde tot zijn rijk uiteenviel. De legende wordt al meer dan duizend jaar verteld, en elke tijd heeft haar op eigen wijze opnieuw verteld.

Whether a real Arthur ever lived is still debated. A Latin history from the 9th century and some early Welsh poems mention a war leader called Arthur who fought against Saxon invaders of Britain around the year 500. Most of the famous legend, however, came later. In about 1136, Geoffrey of Monmouth wrote a “history” of the kings of Britain that gave Arthur his sword, his queen Guinevere and the wizard Merlin. The French poet Chrétien de Troyes added Lancelot and the Grail in the late 12th century, and in 1485 the English writer Thomas Malory collected the stories in Le Morte d'Arthur. Arthur is less a historical person than a picture onto which each generation paints its own idea of a good king.

Of er ooit een echte Arthur heeft bestaan, is nog altijd een punt van discussie. Een Latijnse geschiedenis uit de 9e eeuw en enkele vroege Welshe gedichten noemen een legeraanvoerder genaamd Arthur, die rond het jaar 500 vocht tegen Saksische indringers in Brittannië. Het grootste deel van de beroemde legende kwam echter later. Rond 1136 schreef Geoffrey van Monmouth een 'geschiedenis' van de koningen van Brittannië die Arthur zijn zwaard, zijn koningin Guinevere en de tovenaar Merlijn gaf. De Franse dichter Chrétien de Troyes voegde eind 12e eeuw Lancelot en de Graal toe, en in 1485 bracht de Engelse schrijver Thomas Malory de verhalen samen in Le Morte d'Arthur. Arthur is minder een historisch persoon dan een doek waarop elke generatie haar eigen idee van een goede koning schildert.

The Popol Vuh is the sacred book of the K'iche' Maya of Guatemala. It was written down in the K'iche' language with Latin letters in the 16th century, a few decades after the Spanish conquest, and the copy that survives was made by a Spanish priest around 1701. It tells how the gods tried several times to make beings who could speak and honor them. The animals could only screech and howl. People made of mud fell apart, and people made of wood had no hearts or minds. Only the fourth attempt worked: humans made from maize dough. For the Maya, maize was not just food; it was what people themselves were made of.

De Popol Vuh is het heilige boek van de K'iche'-Maya in Guatemala. Het werd in de 16e eeuw, enkele decennia na de Spaanse verovering, in de K'iche'-taal met Latijnse letters opgeschreven, en de kopie die bewaard is gebleven werd rond 1701 gemaakt door een Spaanse priester. Het vertelt hoe de goden meerdere keren probeerden wezens te maken die konden spreken en hen konden eren. De dieren konden alleen krijsen en huilen. Mensen van modder vielen uit elkaar, en mensen van hout hadden geen hart en geen verstand. Pas de vierde poging lukte: mensen gemaakt van maïsdeeg. Voor de Maya was maïs niet alleen voedsel; het was het materiaal waaruit de mensen zelf gemaakt waren.

The Popol Vuh also tells the story of the Hero Twins, Hunahpu and Xbalanque. They go down into Xibalba, the underworld, play a dangerous ball game against its lords of death, and defeat them with tricks rather than strength. At one point they even let themselves be killed and then come back to life. In the end, the twins rise into the sky and become the Sun and the Moon. The story is about death and rebirth and about cleverness beating brute force, ideas that appear in myths all over the world.

De Popol Vuh vertelt ook het verhaal van de Heldentweeling, Hunahpu en Xbalanque. Ze dalen af naar Xibalba, de onderwereld, spelen een gevaarlijk balspel tegen de doodsheren daar en verslaan hen met list in plaats van kracht. Op een gegeven moment laten ze zich zelfs doden en komen daarna weer tot leven. Uiteindelijk stijgt de tweeling op naar de hemel en wordt de zon en de maan. Het verhaal gaat over dood en wedergeboorte en over slimheid die het wint van brute kracht, ideeën die je in mythen over de hele wereld tegenkomt.

Anansi, a trickster in the shape of a spider, is one of the best-known characters in West African folklore. His stories come from the Akan people of present-day Ghana. In one famous tale, all the stories in the world belong to the sky god Nyame. Anansi asks to buy them, and Nyame sets a price that seems impossible: Anansi must bring him a python, a leopard, a swarm of hornets and a fairy. Using only tricks, Anansi captures all four, and since then the stories have been called Anansi's stories.

Anansi, een sluwe bedrieger in de gedaante van een spin, is een van de bekendste figuren uit de West-Afrikaanse volksverhalen. Zijn verhalen komen van het Akan-volk in het huidige Ghana. In een beroemd verhaal zijn alle verhalen van de wereld van de hemelgod Nyame. Anansi wil ze kopen, en Nyame vraagt een prijs die onmogelijk lijkt: Anansi moet hem een python, een luipaard, een zwerm horzels en een fee brengen. Alleen met trucs vangt Anansi ze alle vier, en sindsdien heten de verhalen Anansi's verhalen.

Enslaved Africans carried the Anansi stories across the Atlantic. They took root in Jamaica and other parts of the Caribbean and in the American South, where the spider sometimes became “Aunt Nancy.” The tales changed over time, but Anansi stayed the same: a small, weak creature who beats the powerful by using his head. For people who had no power and no rights, his victories were more than entertainment. Today Anansi also appears in modern fiction, for example in Neil Gaiman's novel Anansi Boys (2005).

Tot slaaf gemaakte Afrikanen namen de Anansi-verhalen mee over de Atlantische Oceaan. Ze sloegen wortel in Jamaica en andere delen van het Caribisch gebied, en in het zuiden van de Verenigde Staten, waar de spin soms 'Aunt Nancy' (tante Nancy) werd. De verhalen veranderden in de loop van de tijd, maar Anansi bleef dezelfde: een klein, zwak wezen dat de machtigen verslaat door zijn hoofd te gebruiken. Voor mensen zonder macht en zonder rechten waren zijn overwinningen meer dan vermaak. Tegenwoordig duikt Anansi ook op in moderne fictie, bijvoorbeeld in de roman Anansi Boys (2005) van Neil Gaiman.

Scholars who compare myths have found that many themes appear in cultures far apart from each other. Flood stories are a good example. The Mesopotamian flood of Utnapishtim and the Biblical flood of Noah are probably related, but similar tales exist in India, where the god Vishnu warns the first man, Manu; in Greece, where Deucalion and his wife survive in a wooden chest; and in Aztec Mexico. Trickster figures appear on almost every continent too: clever troublemakers like Anansi, the Norse Loki or Coyote in many Native American tales, who break the rules and make fun of the powerful.

Onderzoekers die mythen vergelijken, hebben ontdekt dat veel thema's voorkomen in culturen die ver van elkaar liggen. Vloedverhalen zijn een goed voorbeeld. De Mesopotamische vloed van Utnapisjtim en de bijbelse zondvloed van Noach hangen waarschijnlijk samen, maar vergelijkbare verhalen bestaan ook in India, waar de god Vishnu de eerste mens, Manu, waarschuwt; in Griekenland, waar Deucalion en zijn vrouw overleven in een houten kist; en in het Mexico van de Azteken. Ook bedriegersfiguren komen op bijna elk continent voor: slimme onruststokers zoals Anansi, de Noordse Loki of Coyote in veel verhalen van inheemse Noord-Amerikanen, die de regels breken en de machtigen belachelijk maken.

The psychologist Carl Jung explained these repeated patterns with his idea of archetypes: basic images and types of story that, he believed, all humans share deep in the unconscious mind. Many scholars today doubt Jung's theory and point to trade, migration and common human experience instead. Whatever the reason, people separated by oceans and thousands of years have told similar stories about floods, heroes, creation and death, perhaps because they all faced the same things: love, loss, fear and the wish to understand their place in the world.

De psycholoog Carl Jung verklaarde deze terugkerende patronen met zijn idee van archetypen: basisbeelden en verhaaltypen die volgens hem alle mensen diep in het onbewuste delen. Veel onderzoekers twijfelen nu aan Jungs theorie en wijzen in plaats daarvan op handel, migratie en gedeelde menselijke ervaring. Wat de reden ook is, mensen die door oceanen en duizenden jaren gescheiden waren, hebben vergelijkbare verhalen verteld over overstromingen, helden, schepping en dood, misschien omdat ze allemaal met hetzelfde te maken hadden: liefde, verlies, angst en de wens om hun plaats in de wereld te begrijpen.

Myths and legends have outlived empires, burned libraries and even the religions that first told them. They survive because they deal with things that do not change: who we are, where we came from and how we should live.

Mythen en legendes hebben rijken, verbrande bibliotheken en zelfs de godsdiensten die ze als eerste vertelden overleefd. Ze blijven bestaan omdat ze gaan over dingen die niet veranderen: wie we zijn, waar we vandaan komen en hoe we moeten leven.

Gilgamesh still grieves for his friend, Prometheus still steals fire, Anansi still tricks the sky god, and the Hero Twins still outwit the lords of the underworld. These stories are not true as history, and they do not need to be. People keep retelling them because they still recognize themselves in them.

Gilgamesj rouwt nog altijd om zijn vriend, Prometheus steelt nog altijd het vuur, Anansi bedriegt nog altijd de hemelgod en de Heldentweeling is de heren van de onderwereld nog altijd te slim af. Deze verhalen zijn niet waar als geschiedenis, en dat hoeven ze ook niet te zijn. Mensen blijven ze vertellen omdat ze zichzelf er nog steeds in herkennen.