Hidden World of Everyday Objects

Look around you. On your desk, in your kitchen, in your pocket, there are dozens of ordinary objects: a pencil, a zipper, a paper clip, a ballpoint pen, a fork. We know them so well that we hardly see them anymore. We pick them up without thinking and put them down again without a second look.

Rozejrzyj się wokół. Na biurku, w kuchni, w kieszeni leżą dziesiątki zwyczajnych przedmiotów: ołówek, zamek błyskawiczny, spinacz, długopis, widelec. Znamy je tak dobrze, że prawie ich już nie zauważamy. Bierzemy je do ręki bez zastanowienia i odkładamy, nie spojrzawszy na nie drugi raz.

Yet each of these things has a story. Behind even the simplest of them lie years of trial and error, lucky accidents, rival patents and inventors whose names most people have never heard. Their histories show how the world we take for granted was put together, one small invention at a time.

A przecież każda z tych rzeczy ma swoją historię. Nawet za najprostszymi kryją się lata prób i błędów, szczęśliwe przypadki, rywalizujące patenty i wynalazcy, o których większość ludzi nigdy nie słyszała. Ich dzieje pokazują, jak powstawał świat, który uważamy za oczywisty: wynalazek po wynalazku.

In 1958 the American economist Leonard Read published a short essay called “I, Pencil”, told by the pencil itself. Its main claim was surprising: not a single person on Earth knows how to make a pencil from start to finish. In Read's account, the graphite came from Sri Lanka, then called Ceylon, and the cedar for the wooden case from Oregon and Northern California. The eraser was made mostly from rapeseed oil and Italian pumice, and the metal band that holds it was brass, made from copper and zinc mined in different countries.

W 1958 roku amerykański ekonomista Leonard Read opublikował krótki esej „Ja, ołówek”, w którym opowiada sam ołówek. Jego główna teza była zaskakująca: nikt na świecie nie wie, jak zrobić ołówek od początku do końca. W opowieści Reada grafit pochodził ze Sri Lanki, nazywanej wtedy Cejlonem, a drewno cedrowe na obudowę z Oregonu i północnej Kalifornii. Gumka była zrobiona głównie z oleju rzepakowego i włoskiego pumeksu, a metalowa oprawka, która ją trzyma, z mosiądzu, czyli z miedzi i cynku wydobywanych w różnych krajach.

Huge numbers of people who have never met work on these materials, and nobody gives them orders from above. Prices and trade connect them. Read wanted to show how complex an economy is, but his essay also shows how closely we are all connected. As for the pencil itself, its story in Europe begins in the 1560s, when people in Borrowdale, in northern England, found a large deposit of unusually pure, solid graphite. Local shepherds first used it to mark their sheep.

Nad tymi materiałami pracują rzesze ludzi, którzy nigdy się nie spotkali, i nikt nie wydaje im poleceń z góry. Łączą ich ceny i handel. Read chciał pokazać, jak złożona jest gospodarka, ale jego esej pokazuje też, jak mocno wszyscy jesteśmy ze sobą powiązani. Jeśli zaś chodzi o sam ołówek, jego historia w Europie zaczyna się w latach 60. XVI wieku, kiedy w Borrowdale w północnej Anglii odkryto duże złoże wyjątkowo czystego, litego grafitu. Miejscowi pasterze używali go najpierw do znakowania owiec.

The zipper does its job so well that it seems as if it must always have existed. In fact, it took several inventors more than sixty years to make one that worked. The first was Elias Howe, the man behind the sewing machine, who patented an “Automatic, Continuous Clothing Closure” in 1851 but never put it on the market. In 1893 Whitcomb Judson showed his “Clasp Locker” at the World's Fair in Chicago, but it was hard to make and often came open on its own.

Zamek błyskawiczny spełnia swoje zadanie tak dobrze, że wydaje się, jakby istniał od zawsze. W rzeczywistości kilku wynalazcom zajęło ponad sześćdziesiąt lat, zanim powstał taki, który działał. Pierwszy był Elias Howe, wynalazca maszyny do szycia, który w 1851 roku opatentował „automatyczne, ciągłe zapięcie do odzieży”, ale nigdy nie wprowadził go na rynek. W 1893 roku Whitcomb Judson pokazał swój „Clasp Locker” na wystawie światowej w Chicago, ale był on trudny w produkcji i często sam się rozpinał.

The breakthrough came in 1913, when Gideon Sundback, a Swedish-American engineer at Judson's company, designed the rows of small interlocking teeth that we still use today. Even then, the zipper caught on slowly. It first appeared on boots and tobacco pouches, and only in the 1930s did tailors start putting it in trousers and dresses. The name did not come from the inventors either. In 1923 the B.F. Goodrich Company called its new rubber boots “Zippers”, and the word soon passed to the fastener itself. Today the Japanese company YKK makes billions of zippers a year, and you can often find its three letters on the pull tab.

Przełom nastąpił w 1913 roku, gdy Gideon Sundback, szwedzko-amerykański inżynier z firmy Judsona, zaprojektował rzędy małych, zazębiających się ząbków, których używamy do dziś. Nawet wtedy zamek przyjmował się powoli. Najpierw pojawił się w butach i woreczkach na tytoń, a dopiero w latach 30. krawcy zaczęli wszywać go do spodni i sukienek. Także angielska nazwa „zipper” nie pochodzi od wynalazców. W 1923 roku firma B.F. Goodrich nazwała swoje nowe gumowe buty „Zippers” i słowo to szybko przeszło na samo zapięcie. Dziś japońska firma YKK produkuje miliardy zamków rocznie, a jej trzy litery często widać na suwaku.

In 1968 Spencer Silver, a chemist at the American company 3M, was trying to make a very strong glue. What he got instead was a weak one: it stuck lightly, came off without leaving a mark and could be used again. Silver was sure it was good for something and spent years showing it to his colleagues, but nobody could think of a use for it.

W 1968 roku Spencer Silver, chemik z amerykańskiej firmy 3M, próbował stworzyć bardzo mocny klej. Zamiast tego otrzymał słaby: lekko przywierał, odklejał się bez śladu i można go było używać ponownie. Silver był pewien, że do czegoś się przyda, i przez lata pokazywał go kolegom, ale nikt nie potrafił wymyślić dla niego zastosowania.

The answer came in 1974 from another 3M employee, Art Fry. He sang in a church choir, and the paper bookmarks in his hymn book kept falling out. Fry remembered Silver's glue and made a bookmark that stayed in place and came off cleanly. Even so, 3M was unsure. A first test in 1977 went badly, but in 1978 the company handed out free samples all over Boise, Idaho, and most of the people who tried them wanted more. The Post-it Note went on sale across the United States in 1980 and became one of the best-selling office products ever.

Odpowiedź przyszła w 1974 roku od innego pracownika 3M, Arta Fry'a. Śpiewał on w chórze kościelnym, a papierowe zakładki w jego śpiewniku ciągle wypadały. Fry przypomniał sobie klej Silvera i zrobił zakładkę, która trzymała się na miejscu i czysto się odklejała. Mimo to 3M się wahało. Pierwszy test w 1977 roku wypadł źle, ale w 1978 roku firma rozdała darmowe próbki w całym mieście Boise w stanie Idaho i większość osób, które je wypróbowały, chciała więcej. Karteczki Post-it trafiły do sprzedaży w całych Stanach Zjednoczonych w 1980 roku i stały się jednym z najlepiej sprzedających się artykułów biurowych w historii.

Today it is hard to imagine a Western dinner table without forks, yet the fork was once a scandal. In the early 11th century a Byzantine princess married the son of the Doge of Venice and brought small golden forks with her. The Venetians were shocked to see her eat with a fork instead of her fingers. When she died of the plague a few years later, the churchman Peter Damian described her death as God's punishment for her vanity and love of luxury.

Dziś trudno wyobrazić sobie zachodni stół bez widelców, a jednak widelec był kiedyś skandalem. Na początku XI wieku bizantyjska księżniczka poślubiła syna doży Wenecji i przywiozła ze sobą małe złote widelczyki. Wenecjanie byli zgorszeni, widząc, że je widelcem, a nie palcami. Kiedy kilka lat później zmarła na dżumę, duchowny Piotr Damiani opisał jej śmierć jako karę Bożą za próżność i zamiłowanie do zbytku.

For a long time forks remained rare luxuries, used mainly by the rich and viewed with suspicion by everyone else. They spread across Europe only in the 17th and 18th centuries, and the four-pronged fork we know today became common even later. In the American colonies most people ate with a knife and a spoon, and the fork did not become normal in American homes until the 19th century. It took about seven hundred years for this ordinary object to become ordinary.

Przez długi czas widelce pozostawały rzadkim luksusem, używanym głównie przez bogatych i traktowanym podejrzliwie przez wszystkich innych. Upowszechniły się w Europie dopiero w XVII i XVIII wieku, a znany nam dziś widelec z czterema zębami przyjął się jeszcze później. W amerykańskich koloniach większość ludzi jadła nożem i łyżką, a widelec stał się normalny w amerykańskich domach dopiero w XIX wieku. Ten zwyczajny przedmiot potrzebował około siedmiuset lat, by stać się zwyczajnym.

The paper clip is a small masterpiece of design: a single piece of wire, bent into a clever shape, with no glue and no moving parts. It costs almost nothing to make and does its job perfectly. Who invented it, however, is a surprisingly difficult question.

Spinacz to małe arcydzieło projektowania: jeden kawałek drutu, sprytnie wygięty, bez kleju i bez ruchomych części. Jego produkcja nie kosztuje prawie nic, a swoje zadanie spełnia doskonale. Kto go wynalazł, to jednak zaskakująco trudne pytanie.

In Norway many people believe the inventor was Johan Vaaler, who patented a paper clip in 1899. During the German occupation in World War II, Norwegians wore paper clips on their jackets as a quiet sign of protest. But Vaaler's design is not the one we use. The familiar shape with two loops, known as the Gem clip, was already being made in Britain by the 1890s and was never patented. In 1899 the American William Middlebrook patented a machine for making clips of this shape. So the history of this simple object is a tangle of patents and copies.

W Norwegii wiele osób uważa, że wynalazcą był Johan Vaaler, który w 1899 roku opatentował spinacz. W czasie niemieckiej okupacji podczas II wojny światowej Norwegowie nosili spinacze na marynarkach jako cichy znak protestu. Ale projekt Vaalera to nie ten, którego używamy. Znajomy kształt z dwiema pętlami, zwany spinaczem Gem, produkowano w Wielkiej Brytanii już w latach 90. XIX wieku i nigdy go nie opatentowano. W 1899 roku Amerykanin William Middlebrook opatentował maszynę do wytwarzania spinaczy w tym kształcie. Historia tego prostego przedmiotu to więc plątanina patentów i kopii.

In 1941 the Swiss engineer George de Mestral came home from a hunting trip in the Alps and found his trousers and his dog's fur covered in burrs, the small seed heads of the burdock plant. Instead of just picking them off, he looked at one under a microscope. It was covered in tiny hooks that caught on the loops of cloth and hair. De Mestral then spent years trying to copy this with different materials, until he had a fastener that could be opened and closed thousands of times.

W 1941 roku szwajcarski inżynier George de Mestral wrócił z polowania w Alpach i zobaczył, że jego spodnie i sierść psa są pełne rzepów, czyli małych koszyczków z nasionami łopianu. Zamiast po prostu je zdjąć, obejrzał jeden pod mikroskopem. Był pokryty maleńkimi haczykami, które zaczepiały się o pętelki tkaniny i sierści. De Mestral przez kolejne lata próbował odtworzyć to z różnych materiałów, aż uzyskał zapięcie, które można było otwierać i zamykać tysiące razy.

He called his invention Velcro, from the French words velours (velvet) and crochet (hook), and received a patent in 1955. At first the fashion world was not interested: tailors thought it looked cheap and ugly. Velcro became famous thanks to NASA, which used it in the 1960s to stop tools and equipment from floating around inside spacecraft. After that it spread everywhere, from children's shoes and hospital equipment to the International Space Station. A few seeds caught in a dog's fur had changed the way we fasten things.

Swój wynalazek nazwał Velcro, od francuskich słów „velours” (aksamit) i „crochet” (haczyk), a patent otrzymał w 1955 roku. Początkowo świat mody nie był zainteresowany: krawcy uważali rzep za brzydki i tandetny. Sławę przyniosła mu NASA, która w latach 60. używała go, żeby narzędzia i sprzęt nie unosiły się we wnętrzu statków kosmicznych. Potem rzep rozpowszechnił się wszędzie, od butów dziecięcych i sprzętu szpitalnego po Międzynarodową Stację Kosmiczną. Kilka nasion w psiej sierści zmieniło sposób, w jaki zapinamy rzeczy.

The American engineer Henry Petroski wrote whole books about pencils, forks and paper clips. His main idea was that “form follows failure”: things change shape because people notice what is wrong with them and keep fixing it. Small everyday problems are good teachers, because money and force can't solve them. Only a better idea can.

Amerykański inżynier Henry Petroski napisał całe książki o ołówkach, widelcach i spinaczach. Jego główna myśl brzmiała: „forma wynika z porażki”. Rzeczy zmieniają kształt, bo ludzie zauważają, co jest z nimi nie tak, i wciąż to poprawiają. Małe codzienne problemy są dobrymi nauczycielami, bo nie da się ich rozwiązać pieniędzmi ani siłą. Może to zrobić tylko lepszy pomysł.

These histories also show that progress rarely runs in a straight line from idea to product. There are accidents, failed tests, abandoned designs, ideas borrowed from other countries and solutions that turn out to fit a completely different problem. The Post-it Note began as a failed glue. Velcro started with burrs in a dog's fur. Super glue was a mistake in a lab that was trying to make gun sights. Many of the things we use every day began with something going wrong.

Te historie pokazują też, że postęp rzadko biegnie prostą drogą od pomysłu do produktu. Są wypadki, nieudane próby, porzucone projekty, pomysły zapożyczone z innych krajów i rozwiązania, które okazują się pasować do zupełnie innego problemu. Post-it zaczął się od nieudanego kleju. Rzep zaczął się od nasion w psiej sierści. Superglue był błędem w laboratorium, które próbowało zrobić celowniki. Wiele rzeczy, których używamy na co dzień, powstało dlatego, że coś poszło nie tak.

The objects around us are small pieces of human history. A pencil holds the work of miners, foresters and traders in several countries. A zipper is the result of six decades of trying. A Post-it Note is proof that a useful idea can grow out of a failure.

Przedmioty wokół nas to małe kawałki ludzkiej historii. W ołówku jest praca górników, leśników i kupców z kilku krajów. Zamek błyskawiczny to owoc sześćdziesięciu lat prób. Karteczka Post-it dowodzi, że pożyteczny pomysł może wyrosnąć z porażki.

So the next time you pick up a pen, clip some papers together or peel off a sticky note, take a moment to look at it. Each of these small things has a long story behind it, and there are many more such stories around us, waiting for someone to notice them.

Więc kiedy następnym razem weźmiesz do ręki długopis, spniesz kilka kartek spinaczem albo oderwiesz karteczkę samoprzylepną, przyjrzyj się im przez chwilę. Za każdą z tych drobnych rzeczy stoi długa historia, a wokół nas jest wiele innych takich historii, które czekają, aż ktoś je zauważy.