Storytelling Through Art

Long before people could write, they told stories with pictures. The cave paintings of Lascaux in southwestern France, found by four teenagers in 1940, are about 17,000 years old, and they are not random marks. Bulls, horses and deer are painted with care and skill, and some scenes may show hunts or rituals.

Na długo zanim ludzie nauczyli się pisać, opowiadali historie obrazami. Malowidła z jaskini Lascaux w południowo-zachodniej Francji, odkryte w 1940 roku przez czterech nastolatków, mają około 17 000 lat i nie są przypadkowymi bazgrołami. Byki, konie i jelenie namalowano starannie i z wielką wprawą, a niektóre sceny przedstawiają być może polowania lub obrzędy.

Paintings can do something that words can't: they let you see a moment from centuries ago as if you were standing in the room. A painting shows how people dressed, what they valued, how they saw themselves and what their world looked like. If you learn to read paintings as historical sources, you get a view of the past that no written text can give you.

Obrazy potrafią coś, czego nie potrafią słowa: pozwalają zobaczyć chwilę sprzed wieków tak, jakbyśmy stali w tym samym pokoju. Obraz pokazuje, jak ludzie się ubierali, co cenili, jak siebie widzieli i jak wyglądał ich świat. Kto nauczy się czytać obrazy jak źródła historyczne, zyska wgląd w przeszłość, jakiego nie da żaden tekst pisany.

The Chauvet Cave in southern France holds some of the oldest paintings in Europe, made about 36,000 years ago. Its horses, lions, mammoths and rhinoceroses are drawn with real skill. The artists used shading and the natural shape of the rock to make the animals look solid, and they drew some legs and heads several times, as if the animals were moving. Even older cave art has been found on the Indonesian island of Sulawesi, where a painted scene of human figures and a wild pig is at least 51,000 years old.

Jaskinia Chauvet w południowej Francji kryje jedne z najstarszych malowideł w Europie, wykonane około 36 000 lat temu. Konie, lwy, mamuty i nosorożce narysowano tam z prawdziwym mistrzostwem. Artyści wykorzystali cieniowanie i naturalny kształt skały, aby zwierzęta wyglądały na trójwymiarowe, a niektóre nogi i głowy rysowali kilka razy, jakby zwierzęta były w ruchu. Jeszcze starszą sztukę naskalną odkryto na indonezyjskiej wyspie Celebes (Sulawesi), gdzie namalowana scena z postaciami ludzkimi i dzikiem ma co najmniej 51 000 lat.

Hand stencils are found in caves all over the world. People pressed a hand against the wall and blew paint around it, leaving its outline on the rock. Some on Sulawesi are around 40,000 years old, and the Cave of the Hands in Argentina has hundreds of them, some made about 9,000 years ago. No one knows exactly what they meant. Perhaps the message was the simplest one possible: I was here.

Odbicia dłoni znajdują się w jaskiniach na całym świecie. Ludzie przykładali dłoń do ściany i wydmuchiwali wokół niej barwnik, tak że na skale zostawał jej zarys. Niektóre na Celebesie mają około 40 000 lat, a w argentyńskiej Jaskini Rąk (Cueva de las Manos) są ich setki, część sprzed mniej więcej 9000 lat. Nikt nie wie dokładnie, co oznaczały. Może przesłanie było najprostsze z możliwych: byłem tu.

Ancient Egyptian art followed strict rules that changed very little in 3,000 years. A figure usually has its head and legs in profile, while the eye and the shoulders face the viewer. To modern eyes this looks strange, but Egyptian artists were not clumsy. They chose this style on purpose, because of what their art was for.

Sztuka starożytnego Egiptu podlegała ścisłym regułom, które przez 3000 lat zmieniły się bardzo niewiele. Postać ma zwykle głowę i nogi z profilu, a oko i ramiona zwrócone do widza. Nam wydaje się to dziwne, ale egipscy artyści nie byli nieporadni. Wybrali ten styl celowo, ze względu na to, czemu służyła ich sztuka.

An Egyptian painting was not meant to show what one person sees from one spot. It showed each part of the body in its clearest and most complete form, so that the whole person was recorded. A pharaoh was painted larger than the people around him because he was more important, not because the artist didn't understand proportions. The scenes on tomb walls had a practical job, too: Egyptians believed that the food, servants and pleasures painted there would serve the dead person in the afterlife. Art was meant to make things happen.

Egipskie malowidło nie miało pokazywać tego, co jeden człowiek widzi z jednego miejsca. Ukazywało każdą część ciała w jej najwyraźniejszej i najpełniejszej postaci, tak aby utrwalić całą osobę. Faraona malowano większego od otaczających go ludzi, bo był ważniejszy, a nie dlatego, że artysta nie znał proporcji. Sceny na ścianach grobowców miały też praktyczne zadanie: Egipcjanie wierzyli, że namalowane tam jedzenie, służba i przyjemności będą służyć zmarłemu w zaświatach. Sztuka miała sprawiać, że coś się dzieje.

The European Renaissance, which lasted roughly from the 14th to the 16th century, changed what art was for. Medieval painting mostly served the Church. Its figures were flat and stylized, and their size and position showed religious importance, not how things really looked. Renaissance artists turned their attention to the human body, the natural world and the art of ancient Greece and Rome.

Europejski renesans, trwający mniej więcej od XIV do XVI wieku, zmienił to, czemu służyła sztuka. Malarstwo średniowieczne służyło przede wszystkim Kościołowi. Jego postacie były płaskie i stylizowane, a ich wielkość i miejsce wyrażały znaczenie religijne, a nie rzeczywisty wygląd rzeczy. Artyści renesansu zwrócili się ku ludzkiemu ciału, przyrodzie i sztuce starożytnej Grecji i Rzymu.

Leonardo da Vinci dissected human bodies to understand muscles and bones. Michelangelo painted the ceiling of the Sistine Chapel between 1508 and 1512, and Raphael filled The School of Athens with lifelike figures of ancient thinkers. Renaissance art was also a tool of power. A portrait of a ruler or a rich merchant was carefully planned to show wealth, faith and the right to rule. The pose, the clothes, the objects and the background of such a portrait can tell you as much about 15th-century Italian politics as a written document.

Leonardo da Vinci przeprowadzał sekcje zwłok, by zrozumieć budowę mięśni i kości. Michał Anioł malował sklepienie Kaplicy Sykstyńskiej między 1508 a 1512 rokiem, a Rafael wypełnił Szkołę ateńską żywymi postaciami starożytnych myślicieli. Sztuka renesansu była też narzędziem władzy. Portret władcy lub bogatego kupca starannie planowano tak, by ukazywał bogactwo, pobożność i prawo do rządzenia. Poza, strój, przedmioty i tło takiego portretu mówią o polityce XV-wiecznych Włoch tyle samo co dokument pisany.

Many famous paintings hide meanings that most viewers miss. Jan van Eyck's Arnolfini Portrait (1434), in the National Gallery in London, is full of symbols: a single candle burning in daylight, a small dog often read as a sign of loyalty, and a round mirror that reflects two more people in the doorway. Above the mirror, van Eyck wrote in Latin: "Jan van Eyck was here." A famous theory says the painting records a marriage, with the artist as a witness, but many experts now doubt it.

Wiele słynnych obrazów kryje znaczenia, których większość widzów nie dostrzega. Portret małżonków Arnolfinich (1434) Jana van Eycka, przechowywany w National Gallery w Londynie, pełen jest symboli: jedna świeca płonąca w świetle dnia, mały piesek często odczytywany jako znak wierności i okrągłe lustro, w którym odbijają się dwie kolejne osoby stojące w drzwiach. Nad lustrem van Eyck napisał po łacinie: „Jan van Eyck tu był”. Według słynnej teorii obraz dokumentuje zawarcie małżeństwa, a malarz był jego świadkiem, ale wielu ekspertów dziś w to wątpi.

Diego Velázquez's Las Meninas (1656), in the Prado Museum in Madrid, plays a clever game with the viewer. Velázquez painted himself at work on a huge canvas, next to the young princess Margarita and her maids of honor. A mirror on the back wall shows King Philip IV and Queen Mariana, who seem to be standing exactly where we stand. The painting leaves it unclear who is really being painted and who is watching, and critics have argued about it for more than 350 years.

Panny dworskie (Las Meninas, 1656) Diega Velázqueza, w madryckim Muzeum Prado, prowadzą z widzem pomysłową grę. Velázquez namalował samego siebie przy pracy nad ogromnym płótnem, obok małej infantki Małgorzaty i jej dworek. Lustro na tylnej ścianie pokazuje króla Filipa IV i królową Mariannę, którzy zdają się stać dokładnie tam, gdzie stoimy my. Obraz pozostawia niejasnym, kto naprawdę jest malowany, a kto patrzy, i krytycy spierają się o to od ponad 350 lat.

Artists have often used their work to criticize power and to record cruelty. Between 1810 and 1820, Francisco Goya made a series of more than 80 prints called The Disasters of War about the fighting that followed Napoleon's invasion of Spain. They show executions, hunger and mutilated bodies, and they make no one a hero. The series was so harsh that it was not published until 1863, 35 years after Goya's death, and it is still hard to look at today.

Artyści często wykorzystywali swoje dzieła, by krytykować władzę i utrwalać okrucieństwo. Między 1810 a 1820 rokiem Francisco Goya stworzył cykl ponad 80 grafik zatytułowany Okropności wojny, poświęcony walkom, które wybuchły po najeździe Napoleona na Hiszpanię. Grafiki pokazują egzekucje, głód i okaleczone ciała, i z nikogo nie robią bohatera. Cykl był tak drastyczny, że wydano go dopiero w 1863 roku, 35 lat po śmierci Goi, i do dziś trudno na niego patrzeć.

Pablo Picasso painted Guernica in 1937, after German and Italian planes supporting Franco bombed the Basque town of Guernica during the Spanish Civil War. Its broken, screaming figures show the terror of an attack on ordinary people. The painting traveled to exhibitions in Europe and the United States and made the bombing known around the world. Picasso did not want it to go to Spain until democracy returned, so it stayed at the Museum of Modern Art in New York until 1981. Today it hangs in the Museo Reina Sofía in Madrid.

Pablo Picasso namalował Guernikę w 1937 roku, po tym jak niemieckie i włoskie samoloty wspierające Franco zbombardowały w czasie hiszpańskiej wojny domowej baskijskie miasteczko Guernica. Połamane, krzyczące postacie oddają grozę ataku na zwykłych ludzi. Obraz pokazywano na wystawach w Europie i w Stanach Zjednoczonych, dzięki czemu o bombardowaniu dowiedział się cały świat. Picasso nie chciał, by trafił do Hiszpanii przed powrotem demokracji, więc do 1981 roku pozostawał w Museum of Modern Art w Nowym Jorku. Dziś wisi w Museo Reina Sofía w Madrycie.

The history of art is much wider than the European tradition that fills most textbooks. Chinese landscape painting, called shan shui ("mountain and water"), reached a high point between the 10th and 14th centuries, with works such as Fan Kuan's Travelers among Mountains and Streams from around 1000. These painters did not try to copy a real view. They wanted to capture the spirit, or qi, of a landscape, and they usually worked indoors, combining memories of many walks into one ideal scene.

Historia sztuki jest o wiele szersza niż tradycja europejska, która wypełnia większość podręczników. Chińskie malarstwo pejzażowe, zwane shanshui („góry i wody”), osiągnęło szczyt między X a XIV wiekiem, czego przykładem są Wędrowcy wśród gór i strumieni Fan Kuana z około 1000 roku. Ci malarze nie próbowali odwzorować prawdziwego widoku. Chcieli uchwycić ducha krajobrazu, czyli qi, i zwykle pracowali w domu, łącząc wspomnienia z wielu wędrówek w jedną idealną scenę.

In Japan, ukiyo-e woodblock prints of the 17th to 19th centuries showed everyday life: kabuki actors, sumo wrestlers, famous views and the pleasure districts of Edo, known as the "floating world." Their bold lines and flat colors influenced Van Gogh, Monet and Toulouse-Lautrec. In Ghana, kente cloth is woven in bright geometric patterns, and many of the patterns have names that come from proverbs, historical events or famous people. Every culture has found its own way to tell stories with images.

W Japonii drzeworyty ukiyo-e tworzone od XVII do XIX wieku przedstawiały codzienne życie: aktorów kabuki, zapaśników sumo, słynne widoki i dzielnice rozrywki Edo, nazywane „przepływającym światem”. Ich wyraziste linie i płaskie barwy wpłynęły na Van Gogha, Moneta i Toulouse-Lautreca. W Ghanie tka się tkaninę kente w jaskrawe geometryczne wzory, a wiele z nich ma nazwy pochodzące od przysłów, wydarzeń historycznych lub znanych osób. Każda kultura znalazła własny sposób opowiadania historii obrazami.

When photography became public in 1839, painters no longer had to record exactly how things looked. If a camera could do that, painting could show how things felt and what they meant. In the decades that followed, artists experimented more than ever before, and the idea of what art could be changed completely.

Kiedy w 1839 roku fotografię przedstawiono publicznie, malarze nie musieli już dokładnie utrwalać wyglądu rzeczy. Skoro mógł to zrobić aparat, malarstwo mogło pokazywać, co się czuje i co rzeczy znaczą. W kolejnych dziesięcioleciach artyści eksperymentowali jak nigdy wcześniej, a wyobrażenie o tym, czym może być sztuka, całkowicie się zmieniło.

Vincent van Gogh painted The Starry Night in 1889 at a mental hospital in Saint-Rémy in southern France. Its swirling sky is not what the night really looked like; it shows what the night felt like to him. Edvard Munch painted The Scream in 1893. He wrote that the idea came to him on an evening walk, when he felt a great scream passing through nature. So the figure is less a person screaming than a picture of fear itself. Works like these led the way to abstract art, in which color and shape express feelings without showing real objects at all.

Vincent van Gogh namalował Gwiaździstą noc w 1889 roku w szpitalu psychiatrycznym w Saint-Rémy na południu Francji. Wirujące niebo nie pokazuje, jak noc naprawdę wyglądała, lecz to, co on wtedy czuł. Edvard Munch namalował Krzyk w 1893 roku. Napisał, że pomysł przyszedł mu do głowy podczas wieczornego spaceru, gdy poczuł wielki krzyk przenikający naturę. Postać jest więc nie tyle krzyczącym człowiekiem, co obrazem samego lęku. Takie dzieła utorowały drogę sztuce abstrakcyjnej, w której kolor i kształt wyrażają uczucia, nie przedstawiając żadnych rzeczywistych przedmiotów.

From cave walls to museum galleries, painting is one of the oldest ways people have recorded their lives. Every painting was made by someone who wanted to say something, show something or keep something from being forgotten. When you look carefully at a painting, you meet the mind of a person from a very different world.

Od ścian jaskiń po sale muzeów malarstwo jest jednym z najstarszych sposobów, w jakie ludzie utrwalali swoje życie. Każdy obraz stworzył ktoś, kto chciał coś powiedzieć, coś pokazać albo coś ocalić od zapomnienia. Kto uważnie patrzy na obraz, spotyka umysł człowieka z zupełnie innego świata.

Art history is more than a list of techniques and styles. It also tells us what people feared, worshipped, celebrated, mourned and fought for. A great painting is one person's vision and, at the same time, a record of its age. Seen this way, a visit to a museum is also a lesson in history.

Historia sztuki to coś więcej niż lista technik i stylów. Mówi też o tym, czego ludzie się bali, co czcili, świętowali i opłakiwali oraz o co walczyli. Wielki obraz jest wizją jednej osoby, a zarazem świadectwem swojej epoki. Z tej perspektywy wizyta w muzeum jest także lekcją historii.