How Sports Unite the World

On December 18, 2022, Argentina and France met in the World Cup final in Qatar, and FIFA estimated that close to 1.5 billion people watched it. Few events in history have held the attention of so many people at once. Sports can say things that are hard to put into words: a packed stadium roaring as one, a goal in the last minute or a record-breaking race means the same in Buenos Aires, Paris or Tokyo.

18 grudnia 2022 roku Argentyna i Francja zmierzyły się w Katarze w finale mistrzostw świata, a według szacunków FIFA mecz obejrzało prawie 1,5 miliarda ludzi. Niewiele wydarzeń w historii przyciągnęło uwagę tak wielu osób naraz. Sport mówi rzeczy, które trudno wyrazić słowami: pełny stadion krzyczący jednym głosem, gol w ostatniej minucie czy rekordowy bieg znaczą to samo w Buenos Aires, Paryżu i Tokio.

But sports are more than a show. They are big business, a stage for politics and a source of national pride. Again and again, the playing field has reflected what was happening in the wider world: rivalries between countries, the fight for civil rights, even the birth of new nations. To understand sports is to understand a good deal about how societies work.

Ale sport to coś więcej niż widowisko. To wielki biznes, scena polityki i źródło dumy narodowej. Wiele razy boisko odbijało to, co działo się na świecie: rywalizację między państwami, walkę o prawa obywatelskie, a nawet narodziny nowych narodów. Kto rozumie sport, rozumie sporo z tego, jak działają społeczeństwa.

The ancient Olympic Games were held at Olympia, in southern Greece. By tradition they began in 776 BCE, and they lasted for more than a thousand years. According to the usual account, the last games took place around 393 CE, after the Christian Roman emperor Theodosius I banned pagan festivals. The Olympics were never just a sports meeting. Held every four years, they were a religious festival in honor of Zeus, the king of the gods, and the races took place next to his great temple.

Starożytne igrzyska olimpijskie odbywały się w Olimpii, na południu Grecji. Według tradycji zaczęły się w 776 roku p.n.e. i trwały ponad tysiąc lat. Według powszechnie przyjętej wersji ostatnie igrzyska odbyły się około 393 roku n.e., po tym jak chrześcijański cesarz rzymski Teodozjusz I zakazał pogańskich świąt. Igrzyska nigdy nie były zwykłymi zawodami sportowymi. Organizowano je co cztery lata jako święto religijne ku czci Zeusa, króla bogów, a biegi odbywały się obok jego wielkiej świątyni.

The games mattered in politics, too. Before each festival, messengers announced a sacred truce, the ekecheiria. It did not end the wars between Greek city-states, but it protected athletes and visitors on their way to Olympia and back. Only free Greek men could compete, yet they came from Greek cities all around the Mediterranean, from Sicily to Asia Minor. When the Frenchman Pierre de Coubertin organized the first modern Olympics in Athens in 1896, he hoped the games would once again bring nations together and help keep the peace.

Igrzyska miały też znaczenie polityczne. Przed każdym świętem posłańcy ogłaszali święty rozejm, ekecheirię. Nie kończył on wojen między greckimi miastami-państwami, ale chronił zawodników i widzów w drodze do Olimpii i z powrotem. Startować mogli tylko wolni greccy mężczyźni, lecz przybywali z greckich miast z całego basenu Morza Śródziemnego, od Sycylii po Azję Mniejszą. Gdy Francuz Pierre de Coubertin zorganizował w 1896 roku w Atenach pierwsze nowożytne igrzyska, miał nadzieję, że znów zbliżą one narody i pomogą zachować pokój.

Football, which Americans call soccer, is the most popular sport on the planet. FIFA, the sport's world governing body, has 211 member associations, more than the 193 member states of the United Nations. This is possible because some places that are not independent countries, such as England, Scotland and Hong Kong, have their own national teams. Billions of people around the world follow the game.

Piłka nożna, którą Amerykanie nazywają soccer, to najpopularniejszy sport na świecie. FIFA, światowa federacja piłkarska, ma 211 związków członkowskich, więcej niż ONZ, do której należą 193 państwa. Jest to możliwe, bo niektóre terytoria, które nie są niepodległymi państwami, na przykład Anglia, Szkocja czy Hongkong, mają własne reprezentacje. Miliardy ludzi na całym świecie śledzą tę grę.

Football spread around the world with the British in the 19th and early 20th centuries. British sailors, merchants, engineers and teachers took it to ports and cities from Montevideo to Moscow. Local people quickly made the game their own, and many countries developed a style they are proud of: the Brazilian jogo bonito, the Dutch total football of the 1970s, the Spanish tiki-taka. The first World Cup was held in Uruguay in 1930. Today it is the most-watched tournament of any single sport, and every four years it puts much of the planet in front of the same screens.

Piłka nożna rozeszła się po świecie razem z Brytyjczykami w XIX i na początku XX wieku. Brytyjscy marynarze, kupcy, inżynierowie i nauczyciele zanieśli ją do portów i miast od Montevideo po Moskwę. Miejscowi szybko uznali tę grę za swoją, a wiele krajów wypracowało styl, z którego są dumne: brazylijskie jogo bonito, holenderski futbol totalny z lat 70., hiszpańską tiki-takę. Pierwszy mundial odbył się w Urugwaju w 1930 roku. Dziś to najchętniej oglądany turniej ze wszystkich dyscyplin, a co cztery lata gromadzi dużą część świata przed tymi samymi ekranami.

In the 20th century, sports became an important stage in the fight for equal rights. At the 1936 Olympics in Berlin, the African-American athlete Jesse Owens won four gold medals: in the 100 meters, the 200 meters, the long jump and the 4×100-meter relay. His success, in front of a Nazi regime that preached the superiority of the “Aryan race,” made headlines around the world.

W XX wieku sport stał się ważną areną walki o równe prawa. Na igrzyskach w Berlinie w 1936 roku afroamerykański lekkoatleta Jesse Owens zdobył cztery złote medale: w biegu na 100 metrów, na 200 metrów, w skoku w dal i w sztafecie 4×100 metrów. Jego sukces, na oczach nazistowskiego reżimu, który głosił wyższość „rasy aryjskiej”, odbił się echem na całym świecie.

In 1947 Jackie Robinson joined the Brooklyn Dodgers and became the first Black player in modern Major League Baseball, breaking a color line that had kept Black players out since the 1880s. He faced insults and death threats, and his calm courage changed how many Americans thought about integration. At the 1968 Olympics in Mexico City, the sprinters Tommie Smith and John Carlos raised black-gloved fists on the medal podium, a protest against racism that is still remembered today. South Africa was shut out of most international sports for decades because of apartheid. After apartheid ended, Nelson Mandela wore the jersey of the Springboks, the national rugby team, when South Africa won the 1995 Rugby World Cup, a gesture that helped bring the country together.

W 1947 roku Jackie Robinson dołączył do Brooklyn Dodgers i został pierwszym czarnoskórym zawodnikiem we współczesnej Major League Baseball, przełamując barierę rasową, która od lat 80. XIX wieku zamykała drogę czarnoskórym graczom. Spotykały go obelgi i groźby śmierci, a jego spokojna odwaga zmieniła podejście wielu Amerykanów do integracji rasowej. Na igrzyskach w Meksyku w 1968 roku sprinterzy Tommie Smith i John Carlos unieśli na podium pięści w czarnych rękawiczkach. Ten protest przeciw rasizmowi pamięta się do dziś. Z powodu apartheidu Republika Południowej Afryki przez dziesięciolecia była wykluczona z większości międzynarodowych zawodów. Po upadku apartheidu Nelson Mandela włożył koszulkę Springboks, narodowej drużyny rugby, gdy RPA wygrała Puchar Świata w rugby w 1995 roku. Ten gest pomógł zjednoczyć kraj.

Cricket was first recorded in rural England in the late 16th century, and it spread with the British Empire. Today it is the leading sport in India, Pakistan, Bangladesh and Sri Lanka, and it is hugely popular in Australia, the Caribbean and parts of Africa. Most of the world's cricket fans live in South Asia, a region of about two billion people. The game's reach is a direct legacy of the empire.

Krykiet po raz pierwszy wspomniano na angielskiej wsi pod koniec XVI wieku, a rozprzestrzenił się wraz z Imperium Brytyjskim. Dziś to najważniejszy sport w Indiach, Pakistanie, Bangladeszu i na Sri Lance, a także bardzo popularny w Australii, na Karaibach i w części Afryki. Większość kibiców krykieta mieszka w Azji Południowej, regionie liczącym około dwóch miliardów ludzi. Ten zasięg to bezpośrednia spuścizna imperium.

For many former colonies, cricket also became a way to stand up to their old rulers. In 1950 the West Indies, a team made up of players from several Caribbean countries, won a Test series in England for the first time, and a calypso about their victory at Lord's became famous across the Caribbean. The Trinidadian writer C.L.R. James argued in his book Beyond a Boundary (1963) that West Indian cricket was closely tied to the struggle for self-government. In the late 1970s and the 1980s the West Indies were the best team in the world, India won the World Cup in 1983 and Pakistan in 1992. The colonizers' game had been mastered by the people they once ruled.

Dla wielu dawnych kolonii krykiet stał się też sposobem, by przeciwstawić się dawnym władcom. W 1950 roku Indie Zachodnie, drużyna złożona z zawodników z kilku krajów karaibskich, po raz pierwszy wygrały serię meczów testowych w Anglii, a calypso o ich zwycięstwie na Lord's zyskało sławę na całych Karaibach. Pisarz z Trynidadu C.L.R. James dowodził w książce Beyond a Boundary (1963), że krykiet w Indiach Zachodnich był ściśle związany z walką o samorządność. Pod koniec lat 70. i w latach 80. Indie Zachodnie były najlepszą drużyną świata, Indie wygrały Puchar Świata w 1983 roku, a Pakistan w 1992. Grę kolonizatorów opanowały teraz narody, którymi kiedyś rządzili.

In April 1971, during the world table tennis championships in Japan, the American team received a surprise invitation to visit China. Americans had hardly been able to travel there since the Communists took power in 1949. The players' trip helped prepare the way for President Richard Nixon's visit to Beijing in February 1972, which shifted the balance of the Cold War. Journalists called the episode “ping-pong diplomacy,” and the phrase is still used whenever sports open a door that politicians cannot.

W kwietniu 1971 roku, podczas mistrzostw świata w tenisie stołowym w Japonii, drużyna amerykańska dostała niespodziewane zaproszenie do Chin. Od przejęcia władzy przez komunistów w 1949 roku Amerykanie prawie nie mogli tam jeździć. Podróż zawodników pomogła przygotować wizytę prezydenta Richarda Nixona w Pekinie w lutym 1972 roku, która zmieniła układ sił w zimnej wojnie. Dziennikarze nazwali ten epizod „dyplomacją ping-pongową”, a określenie to wciąż się stosuje, gdy sport otwiera drzwi, których nie potrafią otworzyć politycy.

Sports and politics have met many times since. At the 1972 Olympics in Munich, Palestinian terrorists killed eleven members of the Israeli team. In September of the same year, millions followed the Summit Series, an ice hockey contest between Canada and the Soviet Union that many saw as a clash between two political systems. The United States and dozens of other countries boycotted the 1980 Moscow Olympics, and the Soviet Union and most of its allies stayed away from Los Angeles in 1984. At the 2018 Winter Olympics in Pyeongchang, athletes from North and South Korea marched together under one flag. In times of high tension, sports have sometimes created human contact where diplomats could not.

Od tamtej pory sport i polityka spotykały się wiele razy. Na igrzyskach w Monachium w 1972 roku palestyńscy terroryści zabili jedenastu członków izraelskiej ekipy. We wrześniu tego samego roku miliony ludzi śledziły Summit Series, hokejową rywalizację Kanady ze Związkiem Radzieckim, którą wielu postrzegało jako starcie dwóch systemów politycznych. Stany Zjednoczone i dziesiątki innych państw zbojkotowały igrzyska w Moskwie w 1980 roku, a ZSRR i większość jego sojuszników nie pojechały do Los Angeles w 1984 roku. Na zimowych igrzyskach w Pjongczangu w 2018 roku sportowcy z Korei Północnej i Południowej przeszli razem pod jedną flagą. W czasach dużego napięcia sport czasem nawiązywał ludzki kontakt tam, gdzie dyplomatom się to nie udawało.

Why are people so happy when a team of strangers scores a goal? And why do fans feel real stress during a match, with a racing heart, rising stress hormones and tense muscles, as if they were playing themselves? Researchers who study the brain and group identity have found some answers.

Dlaczego tak bardzo cieszymy się, gdy drużyna obcych nam ludzi strzela gola? I dlaczego kibice podczas meczu odczuwają prawdziwy stres, z szybkim biciem serca, rosnącym poziomem hormonów stresu i napiętymi mięśniami, jakby sami grali? Naukowcy badający mózg i tożsamość grupową znaleźli kilka odpowiedzi.

For many fans, a team becomes part of who they are. Psychologists call this social identity: we see the groups we belong to as part of ourselves. Brain scans of fans watching their own team show activity in areas linked to reward and to thinking about the self, and studies have found that fans' hormone levels can rise and fall with their team's results. This is why a win feels like a personal success and a defeat can hurt for days. Supporting a team answers a very old human need: to belong to a group, to share its fortunes and to celebrate together.

Dla wielu kibiców drużyna staje się częścią tego, kim są. Psychologowie nazywają to tożsamością społeczną: grupy, do których należymy, postrzegamy jako część siebie. Skany mózgu kibiców oglądających własną drużynę pokazują aktywność w obszarach związanych z nagrodą i z myśleniem o sobie, a badania wykazały, że poziom hormonów u kibiców może rosnąć i spadać razem z wynikami drużyny. Dlatego zwycięstwo smakuje jak osobisty sukces, a porażka potrafi boleć przez kilka dni. Kibicowanie odpowiada na bardzo starą ludzką potrzebę: należeć do grupy, dzielić jej los i świętować razem.

Sports can bring people together, but they also reflect the inequalities of society. Women's sports have long received far less funding, media coverage and prize money than men's, although the gap is slowly closing. Many LGBTQ+ athletes have faced discrimination, and some countries that host major events still punish same-sex relationships by law. When the Olympics or the World Cup go to countries with poor human rights records, critics ask whether sport is simply helping those governments look good.

Sport potrafi łączyć ludzi, ale odbija też nierówności społeczne. Sport kobiet przez długi czas dostawał znacznie mniej pieniędzy, uwagi mediów i nagród niż sport mężczyzn, choć ta różnica powoli się zmniejsza. Wielu sportowców LGBTQ+ doświadczyło dyskryminacji, a niektóre kraje organizujące wielkie imprezy wciąż karzą prawnie związki osób tej samej płci. Gdy igrzyska olimpijskie lub mundial trafiają do państw, które źle przestrzegają praw człowieka, krytycy pytają, czy sport nie pomaga po prostu tamtejszym rządom poprawić wizerunku.

There is also the environment. Mega-events like the Olympics need new stadiums, roads and hotels, and millions of fans fly in from around the world. Some venues, such as several stadiums built for the 2014 World Cup in Brazil, are hardly used once the event is over. Organizers now promise greener games, but critics say much more needs to change.

Do tego dochodzi środowisko. Wielkie imprezy, takie jak igrzyska olimpijskie, wymagają nowych stadionów, dróg i hoteli, a miliony kibiców przylatują z całego świata. Niektóre obiekty, na przykład kilka stadionów zbudowanych na mundial w Brazylii w 2014 roku, po zakończeniu imprezy prawie nie są używane. Organizatorzy obiecują dziś bardziej ekologiczne igrzyska, ale krytycy uważają, że zmienić trzeba znacznie więcej.

Few things can make a billion people hold their breath at the same moment. Sports work like a language without words: a goal, a fall or a world record is understood everywhere. They show people at their best and sometimes at their worst, and once in a while an athlete or a team does something that seemed impossible until that day.

Niewiele rzeczy sprawia, że miliard ludzi w tej samej chwili wstrzymuje oddech. Sport działa jak język bez słów: gola, upadek czy rekord świata rozumie się wszędzie. Pokazuje ludzi z najlepszej, a czasem z najgorszej strony, a od czasu do czasu sportowiec lub drużyna dokonuje czegoś, co do tego dnia wydawało się niemożliwe.

People follow sports for many reasons: the wish to belong, pride in a team or a country, the beauty of a perfect movement and the drama of a close contest. These needs are as old as the games at Olympia, and they explain why, every four years, a large part of humanity sits down to watch the same match.

Ludzie śledzą sport z wielu powodów: z potrzeby przynależności, z dumy z drużyny lub kraju, dla piękna doskonałego ruchu i emocji wyrównanej rywalizacji. Te potrzeby są tak stare jak igrzyska w Olimpii i wyjaśniają, dlaczego co cztery lata duża część ludzkości siada, by obejrzeć ten sam mecz.