Pueblos en fiesta

En España casi no hay pueblo sin fiesta. Entre la primavera y el otoño, y sobre todo en agosto, cada localidad, por pequeña que sea, cuelga banderines en las calles, monta un escenario en la plaza y celebra sus días grandes, casi siempre en las mismas fechas.

İspanya'da kendi şenliği olmayan kasaba yok gibidir. İlkbaharla sonbahar arasında, özellikle de ağustosta, her yer, ne kadar küçük olursa olsun, sokaklara flamalar asar, meydana bir sahne kurar ve büyük günlerini kutlar; hem de neredeyse her yıl aynı tarihlerde.

Las fiestas cuentan mucho de un lugar: a qué santo se encomendaron sus vecinos, qué hechos recuerdan, qué se cosechaba allí. Durante unos días, los que viven en el pueblo y los que se marcharon vuelven a encontrarse en la calle.

Şenlikler bir yer hakkında çok şey anlatır: halkın kendini hangi azizin korumasına emanet ettiğini, hangi olayları andığını, orada neyin hasat edildiğini. Birkaç gün boyunca kasabada yaşayanlarla oradan gidenler sokakta yeniden buluşur.

La mayoría de los pueblos españoles celebra sus fiestas en honor de un santo patrón o de una Virgen. La costumbre viene de la Edad Media, cuando cada comunidad se ponía bajo la protección de un santo.

İspanya'daki kasabaların çoğu şenliğini bir koruyucu azizin ya da Meryem Ana'nın onuruna düzenler. Bu gelenek, her topluluğun kendini bir azizin korumasına bıraktığı Orta Çağ'a dayanır.

Al patrón se le pedía ayuda contra las epidemias, las sequías o las plagas que arruinaban las cosechas. Por eso su día era el más señalado del año: había misa solemne, procesión y, después, comida y baile.

Koruyucu azizden salgın hastalıklara, kuraklığa ya da hasadı mahveden zararlılara karşı yardım istenirdi. Bu yüzden onun günü yılın en önemli günüydü: görkemli bir ayin yapılır, dinî alay düzenlenir, ardından yemek yenip dans edilirdi.

Con los siglos, la parte religiosa se fue mezclando con costumbres más antiguas ligadas al campo y a las estaciones, como las hogueras de la noche de San Juan. De esa mezcla nacen muchas de las fiestas actuales.

Yüzyıllar içinde dinî kısım, tarımla ve mevsimlerle ilgili daha eski geleneklerle karıştı; Aziz Yahya gecesi yakılan şenlik ateşleri bunun bir örneğidir. Bugünkü şenliklerin çoğu bu karışımdan doğdu.

Según su origen, las fiestas españolas se suelen agrupar en unos cuantos tipos, aunque muchas mezclan rasgos de varios.

İspanyol şenlikleri kökenlerine göre genellikle birkaç türe ayrılır, ama pek çoğu birden fazla türün özelliklerini taşır.

Cada fiesta tiene su propio carácter, pero en casi todas se repiten los mismos ingredientes: misa, procesión, música, verbena y fuegos artificiales.

Her şenliğin kendine özgü bir havası vardır, ama neredeyse hepsinde aynı unsurlar tekrarlanır: ayin, dinî alay, müzik, açık havada dans gecesi ve havai fişekler.

La procesión es el momento más solemne. Los vecinos sacan a hombros la imagen del santo o de la Virgen y la llevan por las calles del pueblo, detrás de la banda de música y entre balcones adornados.

Dinî alay en ciddi ve görkemli andır. Kasaba halkı, azizin ya da Meryem Ana'nın heykelini omuzlarında taşıyarak bandonun arkasından, süslü balkonların altından sokak sokak dolaştırır.

La música y el baile son imprescindibles, y cada región tiene los suyos: sevillanas en Andalucía, jotas en Aragón, muiñeiras en Galicia. Por la noche, en la verbena, una orquesta toca en la plaza y la gente baila hasta la madrugada.

Müzik ve dans olmazsa olmazdır, her bölgenin de kendine özgü olanları vardır: Endülüs'te sevillana, Aragon'da jota, Galiçya'da muiñeira. Akşamları verbenada meydanda bir orkestra çalar ve insanlar sabaha kadar dans eder.

En las fiestas se come mucho y bien. Muchos pueblos tienen un plato o un dulce que solo se prepara esos días.

Şenliklerde bol ve güzel yemek yenir. Pek çok kasabanın yalnızca o günlerde yapılan bir yemeği ya da tatlısı vardır.

Es muy común la comida popular: el ayuntamiento o la comisión de fiestas cocina para todos en la plaza y reparte raciones gratis o a un precio simbólico. Se preparan paellas gigantes, calderetas de cordero, migas o cocidos en ollas enormes.

Toplu halk yemekleri çok yaygındır: belediye ya da şenlik komisyonu meydanda herkes için yemek pişirir ve porsiyonları ücretsiz ya da sembolik bir fiyata dağıtır. Dev kazanlarda kocaman paellalar, kuzu yahnisi, migas ya da cocido hazırlanır.

Esas comidas son como una reunión familiar a lo grande. Se montan mesas largas en la calle y se sientan juntos los vecinos, los parientes que vuelven por unos días y los forasteros que estaban de paso.

Bu yemekler büyük ölçekli bir aile toplantısını andırır. Sokağa uzun masalar kurulur; komşular, birkaç günlüğüne dönen akrabalar ve yoldan geçen yabancılar bir arada oturur.

Algunas fiestas locales se han hecho tan famosas que atraen a visitantes de todo el mundo, aunque siguen siendo, ante todo, la fiesta de su ciudad.

Bazı yerel şenlikler öyle ünlenmiştir ki dünyanın her yerinden ziyaretçi çeker; yine de her şeyden önce kendi şehirlerinin şenliği olmaya devam eder.

En los Sanfermines de Pamplona, del 7 al 14 de julio, los toros recorren cada mañana a las ocho las calles del casco viejo con cientos de corredores delante. Hemingway los hizo famosos con su novela «Fiesta» (1926). En Buñol (Valencia), el último miércoles de agosto, miles de personas se tiran tomates maduros en la Tomatina.

Pamplona'daki San Fermin şenliklerinde, 7-14 Temmuz arasında, boğalar her sabah saat sekizde eski şehrin sokaklarında koşar, önlerinde de yüzlerce koşucu olur. Şenliği Hemingway, Güneş de Doğar (1926) romanıyla ünlü yaptı. Buñol'da (Valensiya) ağustosun son çarşambası binlerce kişi Tomatina'da birbirine olgun domates atar.

En las Fallas de Valencia se levantan por toda la ciudad enormes monumentos llenos de figuras satíricas, que arden la noche del 19 de marzo, día de San José. Y en Semana Santa, las hermandades de Sevilla sacan sus pasos a la calle ante cientos de miles de personas.

Valensiya'daki Fallas'ta şehrin dört bir yanına hiciv figürleriyle dolu dev anıtlar dikilir ve bunlar Aziz Yusuf günü olan 19 Mart gecesi yakılır. Paskalya Haftası'nda ise Sevilla'nın kardeşlikleri, tasvir platformlarını yüz binlerce kişinin önünde sokaklarda taşır.

La mayoría de las fiestas no sale en la televisión. En miles de pueblos pequeños se celebran fiestas modestas que para sus vecinos importan tanto como los Sanfermines para Pamplona.

Şenliklerin çoğu hiç televizyona çıkmaz. Binlerce küçük köyde düzenlenen mütevazı şenlikler, oranın halkı için Pamplona'nın San Fermin'i kadar önemlidir.

A veces no participan más que unos cientos de personas, pero esos días se junta todo el pueblo: los jóvenes en sus peñas, los mayores sentados a la fresca, las familias en la plaza.

Bazen yalnızca birkaç yüz kişi katılır, ama o günlerde bütün köy bir araya gelir: gençler peñalarında, yaşlılar akşam serinliğinde kapı önünde, aileler meydanda.

En agosto, muchos pueblos de Castilla o de Aragón multiplican su población. Vuelven los que emigraron a Madrid, a Barcelona o al extranjero, con sus hijos y nietos, que siguen sintiendo el pueblo como suyo.

Ağustosta Kastilya ve Aragon'daki pek çok köyün nüfusu katlanır. Madrid'e, Barselona'ya ya da yurt dışına göç edenler, köyü hâlâ kendi köyleri gibi gören çocukları ve torunlarıyla geri döner.

Detrás de cada fiesta hay meses de trabajo, y casi todo lo hacen voluntarios: la comisión de fiestas, que a menudo cambia cada año, y las peñas.

Her şenliğin arkasında aylar süren bir emek vardır ve işin neredeyse tamamını gönüllüler yapar: çoğu zaman her yıl değişen şenlik komisyonu ve peñalar.

Las peñas son grupos de amigos que viven la fiesta juntos. Tienen su local, muchas veces un bajo o una bodega, y se distinguen por el color de la camiseta o del blusón. En Pamplona, las peñas animan la plaza de toros con sus charangas.

Peñalar, şenliği birlikte yaşayan arkadaş gruplarıdır. Genellikle bir zemin kat dairesi ya da mahzen olan kendi mekânları vardır ve tişörtlerinin ya da önlüklerinin renginden tanınırlar. Pamplona'da peñalar, bandolarıyla boğa arenasını coşturur.

La comisión se ocupa de lo práctico: contrata la orquesta, organiza la verbena, pide los permisos y recoge dinero puerta a puerta o con rifas. Sin ella, muchas fiestas pequeñas no podrían celebrarse.

Komisyon işin pratik tarafıyla ilgilenir: orkestrayı tutar, verbenayı düzenler, izinleri alır, kapı kapı dolaşarak ya da çekilişlerle para toplar. Komisyon olmasa pek çok küçük şenlik yapılamazdı.

Algunas costumbres sorprenden a quien llega de fuera, pero para los vecinos tienen siglos de historia y un sentido muy claro.

Bazı gelenekler dışarıdan gelenleri şaşırtır, ama yerel halk için bunların yüzyıllık bir geçmişi ve çok açık bir anlamı vardır.

En Castrillo de Murcia (Burgos), durante el Corpus, se celebra El Colacho. Los bebés nacidos ese año se colocan sobre colchones en la calle y un hombre vestido de diablo salta por encima de ellos. Según la tradición, así quedan libres del pecado original.

Burgos'a bağlı Castrillo de Murcia'da Corpus Christi bayramında El Colacho kutlanır. O yıl doğan bebekler sokakta şiltelerin üzerine yatırılır ve şeytan kılığına girmiş bir adam üzerlerinden atlar. Geleneğe göre bebekler böylece ilk günahtan arınır.

En Piornal (Cáceres), cada mes de enero, en las fiestas de San Sebastián, el Jarramplas recorre las calles con una máscara de cuernos y un traje de colores mientras los vecinos le lanzan nabos. En el carnaval de Laza (Ourense), la gente se arroja tierra mezclada con hormigas vivas.

Cáceres'e bağlı Piornal'da her ocak ayında, Aziz Sebastian şenliklerinde, Jarramplas boynuzlu bir maske ve rengârenk bir kostümle sokaklarda dolaşır, halk da ona şalgam fırlatır. Laza'nın (Ourense) karnavalında ise insanlar birbirine canlı karıncalarla karışık toprak atar.

Para muchos pueblos pequeños, las fiestas son también un buen negocio. Hay bares que en esa semana hacen buena parte de la caja de todo el año.

Pek çok küçük kasaba için şenlikler aynı zamanda iyi bir kazanç kapısıdır. Bazı barlar yıllık cirolarının önemli bir kısmını o tek haftada yapar.

Los visitantes llenan bares, restaurantes y tiendas. Se montan terrazas, puestos de comida y atracciones, y las casas rurales cuelgan el cartel de completo.

Ziyaretçiler barları, restoranları ve dükkânları doldurur. Açık hava oturma alanları, yemek tezgâhları ve lunapark araçları kurulur, kırsal pansiyonlarda da yer kalmaz.

En la España vaciada, donde muchos pueblos pierden habitantes año tras año, las fiestas ayudan a que el lugar no se olvide. Algunas, como El Colacho o el Jarramplas, han puesto en el mapa a pueblos muy pequeños.

Pek çok köyün yıldan yıla nüfus kaybettiği "boşalan İspanya"da şenlikler, bir yerin unutulmamasına yardım eder. El Colacho ya da Jarramplas gibi bazıları çok küçük köyleri haritaya yerleştirmiştir.

Las fiestas también cambian con los tiempos. Algunas costumbres que hoy se consideran peligrosas o crueles se han suavizado o han desaparecido.

Şenlikler de zamanla değişir. Bugün tehlikeli ya da zalimce bulunan bazı gelenekler yumuşatılmış ya da ortadan kalkmıştır.

El debate sobre los animales en las fiestas sigue abierto. En 2016, la Junta de Castilla y León prohibió matar al toro en el Toro de la Vega de Tordesillas; otros pueblos, en cambio, defienden sus festejos taurinos como parte de su identidad.

Şenliklerde hayvan kullanımı tartışması sürüyor. 2016'da Kastilya ve Leon bölgesel hükümeti, Tordesillas'taki Toro de la Vega'da boğanın öldürülmesini yasakladı; öte yandan başka kasabalar, boğalı şenliklerini kimliklerinin bir parçası olarak savunuyor.

También la tecnología ha llegado a la fiesta: el programa se consulta en el móvil, las peñas se organizan por WhatsApp y las orquestas viajan con escenarios, luces y sonido dignos de un concierto.

Teknoloji de şenliğe ulaştı: program cep telefonundan takip ediliyor, peñalar WhatsApp'tan organize oluyor, orkestralar da konserleri aratmayan sahne, ışık ve ses sistemleriyle geliyor.

Hoy se procura que haya algo para cada edad: hinchables y concursos para los niños, campeonatos de mus o de petanca y bailes de tarde para los mayores.

Bugün her yaşa hitap eden bir şeyler olmasına özen gösteriliyor: çocuklar için şişme oyun alanları ve yarışmalar, yaşlılar için mus ya da petank turnuvaları ve öğleden sonra dansları.

Cada vez más localidades piensan también en las personas con discapacidad, con accesos adaptados y espacios reservados. En muchas ferias hay incluso una hora en la que las atracciones apagan la música para los niños con autismo.

Giderek daha fazla yer engelli insanları da düşünüyor; erişilebilir girişler ve ayrılmış alanlar oluşturuyor. Pek çok fuarda otizmli çocuklar için lunapark araçlarının müziği kapattığı bir saat bile var.

En los pueblos donde se han instalado familias de otros países, muchas ya participan en las peñas y en la organización, y a veces la fiesta incorpora música o platos de sus lugares de origen.

Başka ülkelerden gelen ailelerin yerleştiği köylerde bu ailelerin çoğu peñalara ve şenliğin düzenlenmesine şimdiden katılıyor; bazen şenliğe kendi memleketlerinden müzikler ya da yemekler de ekleniyor.

Mirando una fiesta se aprende mucho de un pueblo: si pesa más la religión, el recuerdo de una batalla o simplemente las ganas de pasarlo bien juntos.

Bir şenliği izleyerek bir kasaba hakkında çok şey öğrenilir: din mi daha ağır basıyor, bir savaşın hatırası mı, yoksa sadece birlikte eğlenme isteği mi.

También dice mucho quién la organiza. Donde cada año sobran voluntarios para la comisión, el pueblo suele estar vivo; donde ya nadie se presenta, la fiesta acaba encogiéndose.

Şenliği kimin düzenlediği de çok şey söyler. Her yıl komisyona fazlasıyla gönüllü çıkan yerde kasaba genellikle canlıdır; artık kimsenin aday olmadığı yerde ise şenlik giderek küçülür.

Casi todas mezclan lo antiguo y lo nuevo: por la mañana, la procesión del santo; por la noche, una orquesta que toca las canciones del verano.

Hemen hepsi eskiyle yeniyi harmanlar: sabah azizin alayı, akşam yazın popüler şarkılarını çalan bir orkestra.

Si vas a una fiesta de pueblo en España, estos consejos te ayudarán a vivirla mejor.

İspanya'da bir köy şenliğine gidersen bu öneriler onu daha iyi yaşamana yardımcı olur.

Grandes o pequeñas, las fiestas son la manera que tiene cada pueblo de contar quién es: a qué santo reza, qué recuerda y qué come cuando está de celebración.

Büyük ya da küçük, şenlikler her kasabanın kim olduğunu anlatma biçimidir: hangi azize dua ettiğini, neyi hatırladığını ve kutlama yaparken ne yediğini.

Aunque en todo el país suenen las mismas canciones en la radio, cada fiesta conserva algo que solo existe allí: un baile, un dulce, una costumbre que los de fuera no entienden a la primera.

Ülkenin her yerinde radyoda aynı şarkılar çalsa da her şenlik yalnızca orada var olan bir şeyi korur: bir dans, bir tatlı, dışarıdan gelenlerin ilk seferde anlamadığı bir gelenek.

Y casi siempre recibe bien al visitante. Basta con sentarse a una mesa larga en la plaza o quedarse a la verbena para que alguien empiece a contarte la historia de su fiesta.

Ve şenlik ziyaretçiyi neredeyse her zaman güler yüzle karşılar. Meydandaki uzun masalardan birine oturman ya da verbenaya kalman yeter; biri sana kendi şenliğinin hikâyesini anlatmaya başlar.