Tapas: mucho más que un aperitivo

Pocas cosas se asocian tanto a España en el extranjero como las tapas: un platito de aceitunas, unas croquetas o una loncha de jamón junto a una caña o un vino.

Yurt dışında İspanya denince akla tapas kadar çabuk gelen pek az şey vardır: küçük bir tabak zeytin, birkaç kroket ya da küçük bir bira veya bir kadeh şarabın yanında bir dilim jambon.

Pero tapear no es solo comer. Es una manera de salir, de quedar con los amigos y de alargar la tarde de bar en bar, picando un poco aquí y otro poco allá.

Ama tapasa gitmek sadece yemek yemek değildir. Dışarı çıkmanın, arkadaşlarla buluşmanın ve akşamı bardan bara uzatmanın bir yoludur; biraz burada, biraz orada atıştırılır.

Una tapa es una pequeña porción de comida que se sirve con la bebida. No tiene un tamaño fijo, pero suele dar para dos o tres bocados.

Tapa, içkinin yanında servis edilen küçük bir porsiyon yemektir. Belirli bir boyutu yoktur ama genellikle iki üç lokmalıktır.

La palabra viene del verbo tapar. Según la explicación más extendida, antiguamente se cubría el vaso de vino con una rebanada de pan o de embutido para que no entraran moscas ni polvo.

Kelime, "örtmek" anlamına gelen tapar fiilinden gelir. En yaygın açıklamaya göre eskiden şarap bardağının üstü, içine sinek ve toz girmesin diye bir dilim ekmek ya da sucukla kapatılırmış.

Con el tiempo, a esa «tapa» se le fue poniendo algo encima, y acompañar la bebida con un bocado se convirtió en costumbre.

Zamanla bu "kapağın" üstüne bir şeyler konmaya başlandı ve içkinin yanında bir lokma bir şey yemek âdet hâline geldi.

Nadie sabe con certeza cuándo nacieron las tapas, y sobre su origen circulan varias leyendas. La más repetida se remonta al siglo XIII y tiene como protagonista a Alfonso X el Sabio, rey de Castilla.

Tapasın ne zaman doğduğunu kimse kesin olarak bilmiyor ve kökeni hakkında birkaç efsane anlatılıyor. En çok anlatılanı 13. yüzyıla uzanır ve kahramanı Kastilya kralı Bilge Alfonso X'tur.

Según la historia, el rey estuvo enfermo y los médicos le aconsejaron tomar el vino con pequeños bocados. Ya curado, habría ordenado que en los mesones no se sirviera vino sin algo de comer. Ningún documento de la época lo confirma.

Hikâyeye göre kral hastalanmış, doktorları da ona şarabı küçük lokmalarla birlikte içmesini öğütlemiş. İyileşince hanlarda yanında yiyecek bir şey olmadan şarap verilmemesini emrettiği söylenir. Bunu doğrulayan, döneme ait hiçbir belge yok.

Otra leyenda cuenta que Alfonso XIII, de visita en Cádiz, pidió un jerez y el camarero se lo tapó con una loncha de jamón para que no le entrara la arena que levantaba el viento. Lo más probable es que la costumbre naciera de algo más sencillo: jornaleros y viajeros necesitaban comer algo ligero mientras bebían.

Bir başka efsaneye göre XIII. Alfonso, Cádiz ziyaretinde bir şeri istemiş, garson da rüzgârın savurduğu kum girmesin diye bardağın üstünü bir dilim jambonla kapatmış. Büyük olasılıkla âdet daha basit bir ihtiyaçtan doğdu: gündelikçiler ve yolcular içerken hafif bir şeyler yemek istiyordu.

Sea cual sea su origen, la tapa se fue extendiendo por las tabernas de todo el país y hoy forma parte de la vida diaria de cualquier ciudad española.

Kökeni ne olursa olsun tapa, ülkenin dört bir yanındaki meyhanelere yayıldı ve bugün her İspanyol şehrinde gündelik hayatın bir parçası.

Las tapas se pueden clasificar de muchas maneras, pero en cualquier bar se distinguen enseguida algunos tipos básicos, según cómo se preparan y cómo se sirven.

Tapaslar pek çok şekilde sınıflandırılabilir ama hangi bara girerseniz girin, nasıl hazırlanıp servis edildiklerine göre birkaç temel türü hemen ayırt edersiniz.

Cada región de España tapea a su manera, con sus propios productos y sus propias recetas.

İspanya'nın her bölgesi tapası kendi usulünce, kendi ürünleri ve kendi tarifleriyle yer.

En el este de Andalucía, sobre todo en Granada, Jaén y Almería, la tapa llega gratis con cada bebida, y a veces es casi un plato. En Sevilla, en cambio, se paga, pero la oferta es enorme: pescaíto frito, espinacas con garbanzos, solomillo al whisky...

Endülüs'ün doğusunda, özellikle Granada, Jaén ve Almería'da her içkinin yanında tapa bedava gelir, hatta bazen neredeyse bir tabak yemek kadardır. Sevilla'da ise tapa paralıdır ama seçenek çok fazladır: kızarmış balık, nohutlu ıspanak, viski soslu domuz bonfile...

En el País Vasco, los pinchos se han convertido en un arte. Las barras de San Sebastián, Bilbao o Vitoria se llenan de pequeñas creaciones, y para muchos San Sebastián es la capital de esta cocina en miniatura.

Bask Bölgesi'nde pinchos bir sanata dönüştü. San Sebastián, Bilbao ve Vitoria'daki barların tezgâhları küçük eserlerle dolar; birçok kişiye göre San Sebastián bu minyatür mutfağın başkentidir.

En Madrid, muchos bares ponen un aperitivo con la caña, aunque las tapas más elaboradas se pagan aparte. Los callos, las patatas bravas y el bocadillo de calamares son clásicos de la ciudad.

Madrid'de birçok bar biranın yanında küçük bir ikram koyar, ama daha özenli tapaslar ayrıca ödenir. İşkembe, patatas bravas ve kalamar sandviçi şehrin klasikleridir.

En Galicia manda el mar: marisco, pulpo á feira y empanada. En ciudades como Lugo, además, la tapa gratis con el vino sigue siendo la norma.

Galiçya'da deniz hükmeder: deniz ürünleri, pulpo á feira ve empanada. Lugo gibi şehirlerde şarabın yanında bedava tapa hâlâ kuraldır.

En Cataluña la costumbre de tapear es más reciente, pero las «tapes» tienen sabor mediterráneo: pa amb tomàquet, anchoas de L'Escala o las bombas de la Barceloneta, unas bolas de patata rellenas de carne.

Katalonya'da tapas alışkanlığı daha yenidir ama oradaki "tapes" Akdeniz tadı taşır: pa amb tomàquet, L'Escala hamsileri ya da Barceloneta'nın bombas'ı, yani içi kıymalı patates topları.

Hay miles de tapas distintas, pero algunas se han convertido en auténticos clásicos y aparecen en las cartas de casi todo el país.

Binlerce farklı tapa var, ama bazıları gerçek klasiklere dönüştü ve ülkenin neredeyse her yerinde menülerde yer alıyor.

Ir de tapas, o tapear, es sobre todo un plan social. Se queda con los amigos, con la familia o con los compañeros de trabajo, y la comida es casi una excusa.

Tapasa gitmek, İspanyolcasıyla tapear, her şeyden önce sosyal bir etkinliktir. Arkadaşlarla, aileyle ya da iş arkadaşlarıyla buluşulur; yemek neredeyse bir bahanedir.

Lo normal es no quedarse en un solo bar: se toma algo en uno, se prueba su especialidad y se pasa al siguiente. Es lo que se llama ir de bar en bar o hacer una ruta de tapas.

Genellikle tek bir barda kalınmaz: birinde bir şey içilir, o barın meşhur tapası denenir ve bir sonrakine geçilir. Buna bardan bara gitmek ya da bir tapas rotası yapmak denir.

El tapeo tiene sus propias reglas, aunque nadie las haya escrito. Se come de pie en la barra, se habla alto y el ruido forma parte del ambiente.

Tapeonun kimsenin yazmadığı kendi kuralları vardır. Tezgâhta ayakta yenir, yüksek sesle konuşulur ve gürültü ortamın bir parçasıdır.

Se suele tapear antes de comer o de cenar, y sobre todo los fines de semana. En muchas ciudades, el aperitivo del domingo a mediodía es casi un ritual.

Tapasa genellikle öğle ya da akşam yemeğinden önce, özellikle hafta sonları gidilir. Birçok şehirde pazar öğlen aperitifi neredeyse bir ritüeldir.

Las tapas están pensadas para compartir. Los platos van al centro de la mesa y cada uno pincha de aquí y de allá.

Tapaslar paylaşılmak için yapılır. Tabaklar masanın ortasına konur, herkes oradan buradan alır.

Lo habitual es pedir varias tapas distintas para todo el grupo. Así se prueba de todo y nadie tiene «su» plato.

Genellikle bütün grup için birkaç farklı tapa söylenir. Böylece her şeyden tadılır ve kimsenin "kendi" tabağı olmaz.

En la barra, además, es fácil acabar charlando con desconocidos: basta un comentario sobre el fútbol o sobre la tortilla para empezar una conversación.

Üstelik tezgâhta yabancılarla sohbete dalmak çok kolaydır: futbol ya da tortilla hakkında bir yorum, konuşmayı başlatmaya yeter.

Por eso, en muchos barrios, el bar de tapas es un punto de encuentro diario, donde los vecinos se ven y se ponen al día.

Bu yüzden birçok mahallede tapas barı, komşuların görüşüp hasret giderdiği günlük bir buluşma yeridir.

Estas palabras se usan a menudo como sinónimos, pero en la carta de un bar no significan lo mismo.

Bu kelimeler çoğu zaman eş anlamlıymış gibi kullanılır ama bir barın menüsünde aynı anlama gelmezler.

La tapa es la porción más pequeña. La ración es un plato entero, pensado para compartir entre dos o tres personas, y la media ración, como su nombre indica, es la mitad.

Tapa en küçük porsiyondur. Ración iki üç kişinin paylaşabileceği bütün bir tabaktır; media ración ise adından da anlaşılacağı gibi bunun yarısıdır.

El pincho, típico del norte, suele ir sujeto con un palillo. En algunos bares del País Vasco, al final se cuentan los palillos del plato para saber cuánto hay que pagar.

Kuzeye özgü pincho genellikle bir kürdanla tutturulur. Bazı Bask barlarında sonunda tabaktaki kürdanlar sayılarak ne kadar ödeneceği hesaplanır.

El montadito es un trozo de pan con algo encima, o un bocadillo muy pequeño. Se encuentra en toda España y puede llevar casi de todo, desde tortilla hasta lomo o chorizo.

Montadito, üstünde bir şeyler olan bir parça ekmek ya da çok küçük bir sandviçtir. İspanya'nın her yerinde bulunur ve tortilladan domuz filetosuna ya da chorizoya kadar neredeyse her şey konabilir.

Una tapa casi nunca va sola: siempre hay una bebida al lado, y elegirla bien es parte del placer.

Tapa neredeyse hiç yalnız gelmez: yanında mutlaka bir içki vardır ve onu iyi seçmek keyfin bir parçasıdır.

El vino es la opción de siempre: tinto, blanco o rosado, según lo que se coma. En Andalucía, con el pescado frito se pide mucho un fino o una manzanilla, vinos secos de Jerez y de Sanlúcar de Barrameda.

Şarap her zamanki tercihtir: yenen şeye göre kırmızı, beyaz ya da roze. Endülüs'te kızarmış balığın yanında çoğunlukla fino ya da manzanilla istenir; bunlar Jerez ve Sanlúcar de Barrameda'nın sek şaraplarıdır.

La cerveza es la reina del tapeo, sobre todo la caña, un vaso pequeño de cerveza de barril. Es fresca, barata y va bien con casi todo.

Bira, tapeonun kraliçesidir; özellikle de küçük bir bardak fıçı bira olan caña. Serindir, ucuzdur ve neredeyse her şeyle iyi gider.

El vermut ha vuelto a ponerse de moda en los últimos años. Se sirve con hielo, una rodaja de naranja y una aceituna, y es la bebida clásica del aperitivo del domingo.

Vermut son yıllarda yeniden moda oldu. Buz, bir dilim portakal ve bir zeytinle servis edilir; pazar aperitifinin klasik içkisidir.

Para quien quiere algo más suave están la clara (cerveza con gaseosa o limón) y el tinto de verano (vino tinto con gaseosa), que llevan menos alcohol. Y, por supuesto, refrescos y agua.

Daha hafif bir şey isteyenler için clara (gazozlu ya da limonlu bira) ve tinto de verano (gazozlu kırmızı şarap) vardır; bunlarda alkol daha azdır. Bir de tabii ki meşrubat ve su.

Las tapas han cambiado mucho en las últimas décadas. La nueva cocina española las llevó a los grandes restaurantes sin que perdieran su espíritu.

Tapaslar son on yıllarda çok değişti. Yeni İspanyol mutfağı onları, ruhlarını kaybettirmeden büyük restoranlara taşıdı.

Muchos cocineros preparan hoy tapas de autor, que mezclan recetas de siempre con técnicas modernas, como las espumas que popularizó Ferran Adrià en elBulli.

Bugün birçok şef, geleneksel tarifleri modern tekniklerle birleştiren imza tapaslar hazırlıyor; Ferran Adrià'nın elBulli'de yaygınlaştırdığı köpükler buna bir örnek.

Al mismo tiempo, muchos bares presumen de lo contrario: de hacer las croquetas como las hacía la abuela y de no haber cambiado la carta en cincuenta años.

Öte yandan pek çok bar tam tersiyle övünüyor: kroketleri büyükannenin yaptığı gibi yapmakla ve elli yıldır menüyü değiştirmemekle.

Las tapas también se han hecho internacionales. Hoy hay bares de tapas en Londres, Nueva York o Tokio, aunque a menudo adaptados al gusto local.

Tapaslar uluslararası da oldu. Bugün Londra'da, New York'ta ya da Tokyo'da tapas barları var, ama çoğu zaman yerel damak tadına uyarlanmış hâlde.

Cada zona tiene su sistema. En Granada, Almería, Jaén o León, la tapa viene gratis con cada bebida. En otros lugares, cada tapa se paga por separado.

Her yerin kendi sistemi var. Granada, Almería, Jaén ya da León'da her içkinin yanında tapa bedava gelir. Başka yerlerde her tapa ayrı ödenir.

La tapa gratis es, en el fondo, una estrategia del bar: si con cada caña llega algo de comer, la gente se queda más tiempo y pide otra ronda.

Bedava tapa aslında barın bir stratejisidir: her biranın yanında yiyecek bir şey gelirse insanlar daha uzun kalır ve bir tur daha söyler.

En ciudades como Madrid o Barcelona, las tapas se cobran una a una. Una sencilla puede costar dos o tres euros, y una elaborada, diez o más.

Madrid ya da Barselona gibi şehirlerde tapaslar tek tek ücretlendirilir. Basit bir tapa iki üç avro, özenli bir tapa ise on avro ya da daha fazla tutabilir.

Aun así, tapear puede salir barato, sobre todo si se comparte: se prueban muchos platos y se gasta menos que en un restaurante.

Yine de tapasa gitmek, özellikle paylaşılırsa ucuza gelebilir: birçok yemek tadılır ve bir restorana göre daha az para harcanır.

Estas son algunas palabras que se oyen a diario en cualquier bar de tapas.

İşte herhangi bir tapas barında her gün duyacağınız birkaç kelime.

Si quieres tapear como lo hacen los españoles, estos consejos prácticos te serán útiles.

İspanyollar gibi tapasa gitmek istiyorsan bu pratik ipuçları işine yarayacak.

Las tapas son mucho más que platitos de comida. Son una forma de salir, de quedar y de pasar el rato que se repite cada día en miles de bares.

Tapaslar küçük yemek tabaklarından çok daha fazlasıdır. Her gün binlerce barda tekrarlanan bir dışarı çıkma, buluşma ve vakit geçirme biçimidir.

En una misma tarde se puede pasar de una taberna con barriles de vino y jamones colgados del techo a una barra moderna con pinchos de diseño.

Aynı akşam içinde şarap fıçıları ve tavandan sarkan jambonlarla dolu bir meyhaneden, tasarım pinchoslarla dolu modern bir tezgâha geçebilirsiniz.

Y en todas partes la escena se parece: gente de pie, platos que pasan de mano en mano y alguien que pide otra ronda.

Ve her yerde manzara aşağı yukarı aynıdır: ayakta duran insanlar, elden ele dolaşan tabaklar ve bir tur daha söyleyen biri.