Tapas: mucho más que un aperitivo

Pocas cosas se asocian tanto a España en el extranjero como las tapas: un platito de aceitunas, unas croquetas o una loncha de jamón junto a una caña o un vino.

Za granicą mało co kojarzy się z Hiszpanią tak mocno jak tapas: talerzyk oliwek, kilka krokietów albo plasterek szynki do małego piwa czy kieliszka wina.

Pero tapear no es solo comer. Es una manera de salir, de quedar con los amigos y de alargar la tarde de bar en bar, picando un poco aquí y otro poco allá.

Ale chodzenie na tapas to nie tylko jedzenie. To sposób na wyjście z domu, spotkanie z przyjaciółmi i przeciąganie wieczoru od baru do baru, z kęsem tu i kęsem tam.

Una tapa es una pequeña porción de comida que se sirve con la bebida. No tiene un tamaño fijo, pero suele dar para dos o tres bocados.

Tapa to mała porcja jedzenia podawana do napoju. Nie ma ustalonej wielkości, ale zwykle wystarcza na dwa, trzy kęsy.

La palabra viene del verbo tapar. Según la explicación más extendida, antiguamente se cubría el vaso de vino con una rebanada de pan o de embutido para que no entraran moscas ni polvo.

Słowo pochodzi od czasownika tapar, czyli „przykrywać”. Według najpopularniejszego wyjaśnienia dawniej przykrywano kieliszek wina kromką chleba lub plastrem wędliny, żeby nie wpadały do niego muchy ani kurz.

Con el tiempo, a esa «tapa» se le fue poniendo algo encima, y acompañar la bebida con un bocado se convirtió en costumbre.

Z czasem na tej „pokrywce” zaczęto kłaść coś do jedzenia, a przekąska do napoju stała się zwyczajem.

Nadie sabe con certeza cuándo nacieron las tapas, y sobre su origen circulan varias leyendas. La más repetida se remonta al siglo XIII y tiene como protagonista a Alfonso X el Sabio, rey de Castilla.

Nikt nie wie na pewno, kiedy narodziły się tapas, a o ich pochodzeniu krąży kilka legend. Najczęściej powtarzana sięga XIII wieku, a jej bohaterem jest Alfons X Mądry, król Kastylii.

Según la historia, el rey estuvo enfermo y los médicos le aconsejaron tomar el vino con pequeños bocados. Ya curado, habría ordenado que en los mesones no se sirviera vino sin algo de comer. Ningún documento de la época lo confirma.

Według tej opowieści król zachorował, a lekarze zalecili mu pić wino, zagryzając małymi kęsami. Po wyzdrowieniu miał nakazać, by w gospodach nie podawano wina bez czegoś do jedzenia. Żaden dokument z epoki tego nie potwierdza.

Otra leyenda cuenta que Alfonso XIII, de visita en Cádiz, pidió un jerez y el camarero se lo tapó con una loncha de jamón para que no le entrara la arena que levantaba el viento. Lo más probable es que la costumbre naciera de algo más sencillo: jornaleros y viajeros necesitaban comer algo ligero mientras bebían.

Inna legenda mówi, że Alfons XIII podczas wizyty w Kadyksie zamówił sherry, a kelner przykrył kieliszek plastrem szynki, żeby nie nawiało do niego piasku. Najpewniej jednak zwyczaj zrodził się z czegoś prostszego: robotnicy dniówkowi i podróżni potrzebowali czegoś lekkiego do zjedzenia przy piciu.

Sea cual sea su origen, la tapa se fue extendiendo por las tabernas de todo el país y hoy forma parte de la vida diaria de cualquier ciudad española.

Bez względu na to, skąd się wzięła, tapa rozpowszechniła się w tawernach całego kraju i dziś jest częścią codziennego życia każdego hiszpańskiego miasta.

Las tapas se pueden clasificar de muchas maneras, pero en cualquier bar se distinguen enseguida algunos tipos básicos, según cómo se preparan y cómo se sirven.

Tapas można dzielić na wiele sposobów, ale w każdym barze szybko rozpoznasz kilka podstawowych rodzajów, zależnie od tego, jak się je przygotowuje i podaje.

Cada región de España tapea a su manera, con sus propios productos y sus propias recetas.

Każdy region Hiszpanii jada tapas po swojemu, z własnymi produktami i własnymi przepisami.

En el este de Andalucía, sobre todo en Granada, Jaén y Almería, la tapa llega gratis con cada bebida, y a veces es casi un plato. En Sevilla, en cambio, se paga, pero la oferta es enorme: pescaíto frito, espinacas con garbanzos, solomillo al whisky...

We wschodniej Andaluzji, zwłaszcza w Granadzie, Jaén i Almeríi, do każdego napoju dostaje się tapę za darmo, czasem niemal całe danie. W Sewilli natomiast się za nią płaci, ale wybór jest ogromny: smażone rybki, szpinak z ciecierzycą, polędwiczka w sosie whisky...

En el País Vasco, los pinchos se han convertido en un arte. Las barras de San Sebastián, Bilbao o Vitoria se llenan de pequeñas creaciones, y para muchos San Sebastián es la capital de esta cocina en miniatura.

W Kraju Basków pinchos stały się sztuką. Bary w San Sebastián, Bilbao czy Vitorii zapełniają się małymi dziełami, a dla wielu San Sebastián to stolica tej miniaturowej kuchni.

En Madrid, muchos bares ponen un aperitivo con la caña, aunque las tapas más elaboradas se pagan aparte. Los callos, las patatas bravas y el bocadillo de calamares son clásicos de la ciudad.

W Madrycie wiele barów podaje do piwa drobną przekąskę gratis, choć bardziej wyszukane tapas są płatne osobno. Flaki, patatas bravas i bułka z kalmarami to klasyki miasta.

En Galicia manda el mar: marisco, pulpo á feira y empanada. En ciudades como Lugo, además, la tapa gratis con el vino sigue siendo la norma.

W Galicji rządzi morze: owoce morza, pulpo á feira i empanada. W miastach takich jak Lugo darmowa tapa do wina wciąż jest normą.

En Cataluña la costumbre de tapear es más reciente, pero las «tapes» tienen sabor mediterráneo: pa amb tomàquet, anchoas de L'Escala o las bombas de la Barceloneta, unas bolas de patata rellenas de carne.

W Katalonii zwyczaj jedzenia tapas jest młodszy, ale tamtejsze „tapes” mają śródziemnomorski smak: pa amb tomàquet, anchois z L'Escala czy bombas z Barcelonety, czyli kulki ziemniaczane nadziewane mięsem.

Hay miles de tapas distintas, pero algunas se han convertido en auténticos clásicos y aparecen en las cartas de casi todo el país.

Istnieją tysiące różnych tapas, ale niektóre stały się prawdziwymi klasykami i widnieją w kartach niemal w całym kraju.

Ir de tapas, o tapear, es sobre todo un plan social. Se queda con los amigos, con la familia o con los compañeros de trabajo, y la comida es casi una excusa.

Chodzenie na tapas, po hiszpańsku tapear, to przede wszystkim okazja towarzyska. Umawiasz się z przyjaciółmi, rodziną albo współpracownikami, a jedzenie jest niemal pretekstem.

Lo normal es no quedarse en un solo bar: se toma algo en uno, se prueba su especialidad y se pasa al siguiente. Es lo que se llama ir de bar en bar o hacer una ruta de tapas.

Zwykle nie zostaje się w jednym barze: w jednym wypija się coś, próbuje jego specjalności i idzie do następnego. Nazywa się to chodzeniem od baru do baru albo trasą tapas.

El tapeo tiene sus propias reglas, aunque nadie las haya escrito. Se come de pie en la barra, se habla alto y el ruido forma parte del ambiente.

Tapeo ma własne zasady, choć nikt ich nie spisał. Je się na stojąco przy barze, rozmawia głośno, a hałas jest częścią atmosfery.

Se suele tapear antes de comer o de cenar, y sobre todo los fines de semana. En muchas ciudades, el aperitivo del domingo a mediodía es casi un ritual.

Na tapas chodzi się zwykle przed obiadem albo kolacją, zwłaszcza w weekendy. W wielu miastach niedzielne aperitivo w południe to niemal rytuał.

Las tapas están pensadas para compartir. Los platos van al centro de la mesa y cada uno pincha de aquí y de allá.

Tapas są stworzone do dzielenia się. Talerzyki stawia się na środku stołu, a każdy podjada trochę stąd, trochę stamtąd.

Lo habitual es pedir varias tapas distintas para todo el grupo. Así se prueba de todo y nadie tiene «su» plato.

Zwykle zamawia się kilka różnych tapas dla całej grupy. Dzięki temu można spróbować wszystkiego i nikt nie ma „swojego” talerza.

En la barra, además, es fácil acabar charlando con desconocidos: basta un comentario sobre el fútbol o sobre la tortilla para empezar una conversación.

Przy barze łatwo też wdać się w rozmowę z nieznajomymi: wystarczy uwaga o piłce nożnej albo o tortilli.

Por eso, en muchos barrios, el bar de tapas es un punto de encuentro diario, donde los vecinos se ven y se ponen al día.

Dlatego w wielu dzielnicach bar z tapas to codzienne miejsce spotkań, gdzie sąsiedzi się widują i wymieniają nowinami.

Estas palabras se usan a menudo como sinónimos, pero en la carta de un bar no significan lo mismo.

Te słowa często używane są zamiennie, ale w karcie baru nie znaczą tego samego.

La tapa es la porción más pequeña. La ración es un plato entero, pensado para compartir entre dos o tres personas, y la media ración, como su nombre indica, es la mitad.

Tapa to najmniejsza porcja. Ración to cały talerz, przeznaczony dla dwóch lub trzech osób, a media ración, jak sama nazwa wskazuje, to jego połowa.

El pincho, típico del norte, suele ir sujeto con un palillo. En algunos bares del País Vasco, al final se cuentan los palillos del plato para saber cuánto hay que pagar.

Pincho, typowe dla północy, zwykle spina wykałaczka. W niektórych baskijskich barach na koniec liczy się wykałaczki na talerzu, żeby ustalić, ile trzeba zapłacić.

El montadito es un trozo de pan con algo encima, o un bocadillo muy pequeño. Se encuentra en toda España y puede llevar casi de todo, desde tortilla hasta lomo o chorizo.

Montadito to kawałek chleba z czymś na wierzchu albo bardzo mała kanapka. Można je znaleźć w całej Hiszpanii, a dodatki bywają prawie dowolne, od tortilli po schab czy chorizo.

Una tapa casi nunca va sola: siempre hay una bebida al lado, y elegirla bien es parte del placer.

Tapa prawie nigdy nie przychodzi sama: obok zawsze stoi jakiś napój, a dobry wybór to część przyjemności.

El vino es la opción de siempre: tinto, blanco o rosado, según lo que se coma. En Andalucía, con el pescado frito se pide mucho un fino o una manzanilla, vinos secos de Jerez y de Sanlúcar de Barrameda.

Wino to wybór tradycyjny: czerwone, białe albo różowe, zależnie od tego, co się je. W Andaluzji do smażonej ryby często zamawia się fino albo manzanillę, wytrawne wina z Jerez i Sanlúcar de Barrameda.

La cerveza es la reina del tapeo, sobre todo la caña, un vaso pequeño de cerveza de barril. Es fresca, barata y va bien con casi todo.

Piwo to królowa tapeo, zwłaszcza caña, czyli mała szklanka piwa z beczki. Jest zimne, tanie i pasuje prawie do wszystkiego.

El vermut ha vuelto a ponerse de moda en los últimos años. Se sirve con hielo, una rodaja de naranja y una aceituna, y es la bebida clásica del aperitivo del domingo.

Wermut w ostatnich latach znów stał się modny. Podaje się go z lodem, plasterkiem pomarańczy i oliwką, a w niedzielę to klasyczny napój na aperitivo.

Para quien quiere algo más suave están la clara (cerveza con gaseosa o limón) y el tinto de verano (vino tinto con gaseosa), que llevan menos alcohol. Y, por supuesto, refrescos y agua.

Dla tych, którzy wolą coś lżejszego, jest clara (piwo z lemoniadą lub cytryną) i tinto de verano (czerwone wino z lemoniadą), w których jest mniej alkoholu. No i oczywiście napoje gazowane i woda.

Las tapas han cambiado mucho en las últimas décadas. La nueva cocina española las llevó a los grandes restaurantes sin que perdieran su espíritu.

Tapas bardzo się zmieniły w ostatnich dziesięcioleciach. Nowa kuchnia hiszpańska wprowadziła je do najlepszych restauracji, nie odbierając im charakteru.

Muchos cocineros preparan hoy tapas de autor, que mezclan recetas de siempre con técnicas modernas, como las espumas que popularizó Ferran Adrià en elBulli.

Wielu kucharzy tworzy dziś autorskie tapas, które łączą tradycyjne przepisy z nowoczesnymi technikami, takimi jak pianki spopularyzowane przez Ferrana Adrię w elBulli.

Al mismo tiempo, muchos bares presumen de lo contrario: de hacer las croquetas como las hacía la abuela y de no haber cambiado la carta en cincuenta años.

Jednocześnie wiele barów szczyci się czymś odwrotnym: robi krokiety tak, jak robiła je babcia, i od pięćdziesięciu lat nie zmienia karty.

Las tapas también se han hecho internacionales. Hoy hay bares de tapas en Londres, Nueva York o Tokio, aunque a menudo adaptados al gusto local.

Tapas stały się też międzynarodowe. Dziś bary z tapas są w Londynie, Nowym Jorku czy Tokio, choć często dostosowane do miejscowych gustów.

Cada zona tiene su sistema. En Granada, Almería, Jaén o León, la tapa viene gratis con cada bebida. En otros lugares, cada tapa se paga por separado.

Każdy region ma swój system. W Granadzie, Almeríi, Jaén czy León tapa jest gratis do każdego napoju. Gdzie indziej za każdą tapę płaci się osobno.

La tapa gratis es, en el fondo, una estrategia del bar: si con cada caña llega algo de comer, la gente se queda más tiempo y pide otra ronda.

Darmowa tapa to w gruncie rzeczy strategia baru: jeśli do każdego piwa dostaje się coś do jedzenia, ludzie zostają dłużej i zamawiają kolejną kolejkę.

En ciudades como Madrid o Barcelona, las tapas se cobran una a una. Una sencilla puede costar dos o tres euros, y una elaborada, diez o más.

W miastach takich jak Madryt czy Barcelona tapas liczy się osobno. Prosta może kosztować dwa, trzy euro, a wyszukana dziesięć albo więcej.

Aun así, tapear puede salir barato, sobre todo si se comparte: se prueban muchos platos y se gasta menos que en un restaurante.

Mimo to chodzenie na tapas może wyjść tanio, zwłaszcza gdy się dzieli: próbuje się wielu dań i wydaje mniej niż w restauracji.

Estas son algunas palabras que se oyen a diario en cualquier bar de tapas.

Oto kilka słów, które codziennie słychać w każdym barze z tapas.

Si quieres tapear como lo hacen los españoles, estos consejos prácticos te serán útiles.

Jeśli chcesz chodzić na tapas tak jak Hiszpanie, te praktyczne rady ci się przydadzą.

Las tapas son mucho más que platitos de comida. Son una forma de salir, de quedar y de pasar el rato que se repite cada día en miles de bares.

Tapas to dużo więcej niż talerzyki z jedzeniem. To sposób wychodzenia, spotykania się i spędzania czasu, który powtarza się codziennie w tysiącach barów.

En una misma tarde se puede pasar de una taberna con barriles de vino y jamones colgados del techo a una barra moderna con pinchos de diseño.

W ciągu jednego wieczoru można przejść z tawerny z beczkami wina i szynkami wiszącymi pod sufitem do nowoczesnego baru z designerskimi pinchos.

Y en todas partes la escena se parece: gente de pie, platos que pasan de mano en mano y alguien que pide otra ronda.

A wszędzie scena wygląda podobnie: ludzie na stojąco, talerze przechodzące z rąk do rąk i ktoś, kto zamawia kolejną kolejkę.