La Dolce Vita

Per molti stranieri l'Italia è ancora una Vespa che sfreccia tra i vicoli di Roma, un caffè bevuto al sole in piazza, una diva in abito da sera. Quasi tutte queste immagini vengono dallo stesso periodo: gli anni del boom economico.

Voor veel buitenlanders is Italië nog altijd een Vespa die door de steegjes van Rome scheurt, een kop koffie in de zon op een plein, een filmster in avondjurk. Bijna al die beelden stammen uit dezelfde periode: de jaren van de economische boom.

Tra gli anni Cinquanta e i primi anni Sessanta l'Italia cambiò a una velocità mai vista. Un Paese ancora in gran parte contadino, uscito a pezzi dalla guerra, diventò in pochi anni una delle maggiori potenze industriali d'Europa.

Tussen de jaren vijftig en het begin van de jaren zestig veranderde Italië in een ongekend tempo. Een land dat nog grotendeels agrarisch was en kapot uit de oorlog kwam, werd binnen een paar jaar een van de grote industriële machten van Europa.

Nel 1945 l'Italia era in ginocchio: città bombardate, ponti e ferrovie distrutti, milioni di persone senza lavoro. Gli aiuti americani del Piano Marshall, arrivati a partire dal 1948, servirono a rimettere in moto le fabbriche.

In 1945 lag Italië op de knieën: gebombardeerde steden, vernielde bruggen en spoorlijnen, miljoenen mensen zonder werk. Amerikaanse hulp uit het Marshallplan, die vanaf 1948 binnenkwam, hielp de fabrieken weer op gang.

Tra il 1958 e il 1963 la produzione industriale crebbe così in fretta che i giornali cominciarono a parlare di "miracolo economico". Frigoriferi, televisori e automobili, fino a poco prima beni di lusso, entrarono nelle case di milioni di famiglie.

Tussen 1958 en 1963 groeide de industriële productie zo snel dat de kranten begonnen te spreken van een "economisch wonder". Koelkasten, televisies en auto's, kort daarvoor nog luxegoederen, deden hun intrede in miljoenen huishoudens.

La Vespa nacque nel 1946 negli stabilimenti Piaggio di Pontedera, in Toscana. La progettò Corradino D'Ascanio, un ingegnere aeronautico che non amava le motociclette: le trovava scomode, sporche e difficili da riparare.

De Vespa werd in 1946 geboren in de Piaggio-fabriek in Pontedera, in Toscane. Hij werd ontworpen door Corradino D'Ascanio, een vliegtuigingenieur die niet van motorfietsen hield: hij vond ze oncomfortabel, vies en lastig te repareren.

Nel suo scooter il motore era nascosto sotto la carrozzeria e si guidava stando seduti, anche in gonna o in giacca e cravatta. Quando Enrico Piaggio lo vide, pare abbia esclamato: "Sembra una vespa!". Nel 1956 uscì dalla fabbrica la Vespa numero un milione.

Bij zijn scooter zat de motor verstopt onder de carrosserie en reed je zittend, zelfs in een rok of in pak met stropdas. Toen Enrico Piaggio hem zag, zou hij hebben uitgeroepen: "Hij lijkt wel een wesp!" In 1956 rolde de miljoenste Vespa van de band.

Gli studi di Cinecittà, inaugurati nel 1937, dopo la guerra attirarono le grandi case di produzione americane: a Roma girare costava meno e le maestranze erano bravissime. Qui furono realizzati kolossal come "Quo vadis?" (1951) e "Ben-Hur" (1959).

Na de oorlog trokken de Cinecittà-studio's, geopend in 1937, de grote Amerikaanse productiemaatschappijen aan: filmen in Rome was goedkoper en de filmploegen waren uitstekend. Hier werden spektakelfilms als "Quo Vadis" (1951) en "Ben-Hur" (1959) gemaakt.

Le star di Hollywood passavano le serate in Via Veneto, tra caffè e alberghi di lusso. Audrey Hepburn e Gregory Peck girarono a Roma "Vacanze romane" (1953), e il loro giro in Vespa per la città diventò una delle scene più famose del film.

Hollywoodsterren brachten hun avonden door op de Via Veneto, tussen cafés en luxehotels. Audrey Hepburn en Gregory Peck draaiden in Rome "Roman Holiday" (1953), en hun ritje op een Vespa door de stad werd een van de beroemdste scènes uit de film.

Fu Federico Fellini a dare un nome a quell'atmosfera, con il film "La dolce vita" del 1960. Marcello Mastroianni vi interpreta un giornalista che passa le notti tra feste, nobili annoiati e attrici famose, in una Roma elegante ma un po' vuota.

Het was Federico Fellini die die sfeer een naam gaf, met zijn film "La dolce vita" uit 1960. Marcello Mastroianni speelt daarin een journalist die zijn nachten doorbrengt tussen feesten, verveelde aristocraten en beroemde actrices, in een Rome dat elegant maar wat leeg is.

La scena in cui Anita Ekberg entra di notte nella Fontana di Trevi è una delle più celebri della storia del cinema. Il film vinse la Palma d'oro a Cannes e per decenni influenzò il modo in cui il mondo immaginava l'Italia.

De scène waarin Anita Ekberg 's nachts de Trevifontein in loopt, is een van de beroemdste uit de filmgeschiedenis. De film won de Gouden Palm in Cannes en bepaalde decennialang hoe de wereld zich Italië voorstelde.

La parola "paparazzo" viene proprio da questo film: Paparazzo è il cognome del fotografo che accompagna il protagonista. In quegli anni i fotografi aspettavano i divi fuori dai locali di Via Veneto, pronti a scattare una foto rubata o, meglio ancora, a cogliere una lite.

Het woord "paparazzo" komt juist uit deze film: Paparazzo is de achternaam van de fotograaf die met de hoofdpersoon optrekt. In die jaren wachtten fotografen de sterren op bij de cafés aan de Via Veneto, klaar voor een stiekeme foto of, nog liever, een ruzie.

Le loro foto finivano sui settimanali illustrati che gli italiani compravano in edicola. Così anche chi non era mai stato a Roma si convinse che lì la vita fosse più bella e più divertente che altrove.

Hun foto's kwamen in de geïllustreerde weekbladen die Italianen bij de kiosk kochten. Zo raakten zelfs mensen die nooit in Rome waren geweest ervan overtuigd dat het leven daar mooier en leuker was dan waar ook.

Il benessere non era solo per i ricchi. Nelle case entrarono i primi frigoriferi e le prime lavatrici, prodotti da aziende italiane come Ignis, Zanussi e Candy. All'inizio degli anni Sessanta l'Italia era già uno dei maggiori produttori di frigoriferi d'Europa.

Welvaart was niet alleen voor de rijken. De eerste koelkasten en wasmachines kwamen de huizen binnen, gemaakt door Italiaanse bedrijven als Ignis, Zanussi en Candy. Begin jaren zestig was Italië al een van de grootste koelkastproducenten van Europa.

Per le donne, che facevano quasi tutto il lavoro di casa, fu un cambiamento enorme: niente più bucato a mano al lavatoio, niente più spesa ogni mattina, perché ora il cibo si conservava. Restava finalmente un po' di tempo per sé.

Voor vrouwen, die bijna al het huishoudelijk werk deden, was dat een enorme verandering: geen handwas meer in het openbare washuis, niet meer elke ochtend boodschappen doen, want eten bleef nu goed. Eindelijk bleef er wat tijd over voor zichzelf.

Se la Vespa aveva messo l'Italia su due ruote, la Fiat 500 la mise su quattro. Presentata nel 1957 e progettata dall'ingegnere Dante Giacosa, era lunga meno di tre metri, consumava poco e costava molto meno delle altre automobili.

Had de Vespa Italië op twee wielen gezet, de Fiat 500 zette het op vier. Hij werd in 1957 gepresenteerd en ontworpen door ingenieur Dante Giacosa, was nog geen drie meter lang, verbruikte weinig en kostte veel minder dan andere auto's.

Con la "cinquecento" una famiglia poteva finalmente andare al mare la domenica o in agosto, un lusso impensabile solo dieci anni prima. La macchina rimase in produzione fino al 1975.

Met de "cinquecento" kon een gezin eindelijk op zondag of in augustus naar zee, een luxe die tien jaar eerder ondenkbaar was. De auto bleef tot 1975 in productie.

In questi anni il design italiano conquistò il mondo. L'idea era semplice: anche un oggetto di tutti i giorni poteva essere bello, oltre che utile. Nel 1954 nacque il Compasso d'oro, ancora oggi il premio più importante del design italiano.

In deze jaren veroverde Italiaans design de wereld. Het idee was eenvoudig: ook een alledaags voorwerp kon mooi zijn, niet alleen nuttig. In 1954 werd de Compasso d'Oro ingesteld, tot op de dag van vandaag de belangrijkste Italiaanse designprijs.

Le macchine per scrivere della Olivetti, le lampade, le sedie e le macchine per il caffè espresso finirono nelle case e nei musei di tutto il mondo. La Lettera 22 della Olivetti, per esempio, fa parte della collezione del MoMA di New York.

Typemachines van Olivetti, lampen, stoelen en espressomachines vonden hun weg naar huizen en musea over de hele wereld. De Lettera 22 van Olivetti hoort bijvoorbeeld bij de collectie van het MoMA in New York.

Sophia Loren e Gina Lollobrigida diventarono i volti della bellezza italiana nel mondo. Le sartorie romane, come quella delle Sorelle Fontana, vestivano attrici e principesse: nel 1949 fu loro l'abito da sposa di Linda Christian per le nozze con Tyrone Power.

Sophia Loren en Gina Lollobrigida werden wereldwijd het gezicht van de Italiaanse schoonheid. Romeinse modehuizen als dat van de Sorelle Fontana kleedden actrices en prinsessen: in 1949 maakten zij de bruidsjurk van Linda Christian voor haar huwelijk met Tyrone Power.

Il 12 febbraio 1951 l'imprenditore Giovanni Battista Giorgini organizzò a Firenze la prima sfilata di moda italiana per i compratori americani. Fu l'inizio dell'alta moda italiana come la conosciamo; nel 1959 Valentino Garavani aprì il suo atelier a Roma, in Via Condotti.

Op 12 februari 1951 organiseerde ondernemer Giovanni Battista Giorgini in Florence de eerste Italiaanse modeshow voor Amerikaanse inkopers. Daarmee begon de Italiaanse haute couture zoals we die kennen; in 1959 opende Valentino Garavani zijn atelier in Rome, aan de Via Condotti.

Con il benessere nacquero nuove abitudini. Nei bar arrivarono i juke-box, i giovani impararono a ballare il rock and roll e il Festival di Sanremo, nato nel 1951, diventò un appuntamento fisso. Nel 1958 tutta l'Italia cantava "Nel blu dipinto di blu" di Domenico Modugno.

Met de welvaart kwamen nieuwe gewoonten. In de bars verschenen jukeboxen, jongeren leerden rock-'n-roll dansen en het in 1951 opgerichte Festival van Sanremo werd een vast jaarlijks evenement. In 1958 zong heel Italië "Nel blu dipinto di blu" van Domenico Modugno.

D'estate milioni di persone scoprirono le vacanze al mare, sulla riviera romagnola o in Liguria. Dopo la dittatura e la guerra, la gente voleva soprattutto godersi la vita di tutti i giorni.

's Zomers ontdekten miljoenen mensen de vakantie aan zee, aan de kust van Romagna of in Ligurië. Na de dictatuur en de oorlog wilden de mensen vooral genieten van het gewone leven.

"Paparazzo" era il cognome di un personaggio del film di Fellini.

"Paparazzo" was de achternaam van een personage uit de film van Fellini.

La Vespa fu progettata da Corradino D'Ascanio, un ingegnere che non amava le moto.

De Vespa werd ontworpen door Corradino D'Ascanio, een ingenieur die niet van motoren hield.

L'Autostrada del Sole, da Milano a Napoli, fu inaugurata nel 1964 dopo otto anni di lavori.

De Autostrada del Sole, van Milaan naar Napels, werd in 1964 geopend na acht jaar bouwen.

Le trasmissioni regolari della televisione italiana iniziarono il 3 gennaio 1954.

De Italiaanse televisie zond vanaf 3 januari 1954 regelmatig uit.

Nel 1957 a Milano aprì il primo supermercato italiano.

In 1957 opende in Milaan de eerste supermarkt van Italië.

A metà degli anni Sessanta il miracolo rallentò e arrivarono anni più difficili. L'immagine nata in quel periodo però è rimasta: la Vespa, la 500, Via Veneto e la Fontana di Trevi sono ancora ciò a cui molti stranieri pensano quando sentono la parola "Italia".

Halverwege de jaren zestig vertraagde het wonder en volgden moeilijkere jaren. Maar het beeld uit die periode is gebleven: de Vespa, de 500, de Via Veneto en de Trevifontein zijn nog altijd waar veel buitenlanders aan denken als ze het woord "Italië" horen.

Ancora oggi l'espressione "dolce vita" si usa in molte lingue, dall'inglese al tedesco, per indicare una vita piacevole e senza troppe preoccupazioni.

Ook nu nog wordt de uitdrukking "dolce vita" in veel talen, van het Engels tot het Duits, gebruikt voor een aangenaam leven zonder al te veel zorgen.