Anglicismi vs Purismo

L'italiano è una lingua viva e, come ogni lingua viva, cambia di continuo. Negli ultimi decenni, però, molti si chiedono se non stia cambiando troppo in fretta: parole inglesi come 'meeting', 'weekend' o 'smart working' compaiono ovunque, dai giornali agli uffici pubblici.

Italiaans is een levende taal en verandert, zoals elke levende taal, voortdurend. De laatste decennia vragen veel mensen zich echter af of het niet te snel gaat: Engelse woorden als 'meeting', 'weekend' en 'smart working' duiken overal op, van kranten tot overheidsloketten.

C'è chi le considera un segno di modernità e di praticità, e chi teme che l'italiano finisca per diventare una lingua mista, che qualcuno chiama scherzosamente 'itanglese' o 'Italish'.

Sommigen zien ze als een teken van moderniteit en praktisch denken, anderen vrezen dat het Italiaans een mengtaal wordt, die sommigen schertsend 'itanglese' of 'Italish' noemen.

Il mondo del lavoro è il campo in cui l'inglese avanza di più. La legge italiana del 2017 parla di 'lavoro agile', ma durante la pandemia quasi tutti, giornalisti e ministri compresi, hanno detto 'smart working'.

Op de werkvloer rukt het Engels het verst op. De Italiaanse wet van 2017 spreekt van 'lavoro agile', maar tijdens de pandemie zei bijna iedereen, journalisten en ministers incluis, 'smart working'.

Curiosamente, in Gran Bretagna e negli Stati Uniti si dice piuttosto 'remote working' o 'working from home'. In Italia la versione inglese piace perché sembra più breve, più professionale o semplicemente più alla moda.

Vreemd genoeg zegt men in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten eerder 'remote working' of 'working from home'. In Italië is de Engelse versie populair omdat die korter, professioneler of gewoon hipper klinkt.

L'Accademia della Crusca nacque a Firenze nel 1583 ed è una delle più antiche accademie linguistiche del mondo. Il nome viene dalla crusca, la parte del grano che si separa dalla farina: i fondatori volevano separare la lingua buona da quella cattiva. Nel 1612 l'Accademia pubblicò il primo grande vocabolario dell'italiano.

De Accademia della Crusca werd in 1583 in Florence opgericht en is een van de oudste taalacademies ter wereld. De naam komt van 'crusca', de zemelen die je van het meel scheidt: de oprichters wilden de goede taal van de slechte scheiden. In 1612 publiceerde de Academie het eerste grote woordenboek van het Italiaans.

Oggi i linguisti della Crusca non fanno i 'poliziotti' della lingua: studiano come cambia l'italiano e rispondono alle domande dei cittadini. Quando una parola inglese non serve, però, propongono un'alternativa italiana e spiegano perché è preferibile.

Tegenwoordig spelen de taalkundigen van de Crusca geen 'taalpolitie': ze bestuderen hoe het Italiaans verandert en beantwoorden vragen van burgers. Als een Engels woord overbodig is, stellen ze wel een Italiaans alternatief voor en leggen ze uit waarom dat beter is.

I linguisti chiamano 'anglicismi di lusso' le parole inglesi che hanno già un buon equivalente italiano e che vengono usate lo stesso.

Taalkundigen noemen Engelse woorden die al een goed Italiaans equivalent hebben en toch worden gebruikt 'luxe-anglicismen'.

Dire 'deadline' invece di 'scadenza', 'meeting' invece di 'riunione' o 'feedback' invece di 'parere' non rende il discorso più preciso. Serve soprattutto a sembrare competenti e internazionali, e a volte il risultato suona un po' artificiale.

Wie 'deadline' zegt in plaats van 'scadenza', 'meeting' in plaats van 'riunione' of 'feedback' in plaats van 'parere', drukt zich daardoor niet preciezer uit. Het dient vooral om deskundig en internationaal over te komen, en soms klinkt het nogal gekunsteld.

Esistono però anche gli anglicismi 'di necessità': parole nate insieme a un'invenzione o a un'idea del mondo anglosassone, come 'computer', 'software', 'mouse' o 'social network'.

Er bestaan ook 'noodzakelijke' anglicismen: woorden die samen met een uitvinding of idee uit de Engelstalige wereld zijn gekomen, zoals 'computer', 'software', 'mouse' en 'social network'.

Qui l'italiano si è comportato in modo diverso da altre lingue. In Francia il computer si chiama 'ordinateur' e il software 'logiciel', in Spagna si dice 'ordenador', mentre gli italiani hanno preso le parole inglesi così come sono.

Hier deed het Italiaans het anders dan andere talen. In Frankrijk heet een computer 'ordinateur' en software 'logiciel', in Spanje zegt men 'ordenador', terwijl de Italianen de Engelse woorden gewoon hebben overgenomen.

Il dibattito è arrivato anche in Parlamento. Nel 2023 una proposta di legge prevedeva multe fino a 100.000 euro per gli enti che usavano parole straniere nelle comunicazioni ufficiali senza un vero motivo, e ha fatto molto discutere.

Het debat heeft zelfs het parlement bereikt. In 2023 voorzag een wetsvoorstel in boetes tot 100.000 euro voor instanties die zonder echte reden buitenlandse woorden in officiële mededelingen gebruikten, en dat leidde tot veel discussie.

Chi difende regole di questo tipo sostiene che l'abuso dell'inglese esclude gli anziani e chi ha studiato meno: se lo Stato parla in modo poco chiaro, i cittadini fanno fatica a capire i propri diritti.

Voorstanders van zulke regels vinden dat te veel Engels ouderen en minder opgeleiden buitensluit: als de overheid onduidelijk communiceert, begrijpen burgers hun eigen rechten maar moeilijk.

Tra i più giovani l'inglese è ovunque, anche grazie ai social e ai videogiochi. Verbi come 'shippare', 'triggerare' o 'ghostare' sono ormai normali nelle chat dei ragazzi.

Onder jongeren is Engels overal, mede dankzij sociale media en videogames. Werkwoorden als 'shippare', 'triggerare' en 'ghostare' zijn in hun chats inmiddels heel gewoon.

Non sono semplici parole straniere: hanno preso una forma italiana. Si coniugano come i verbi regolari in -are, quindi si dice 'mi ha ghostato' o 'li shippo da sempre'.

Het zijn niet zomaar buitenlandse woorden: ze hebben een Italiaanse vorm gekregen. Ze worden vervoegd als regelmatige werkwoorden op -are, dus zegt men 'mi ha ghostato' (hij heeft me geghost) of 'li shippo da sempre' (ik ship ze al altijd).

I puristi temono la nascita di una lingua mista, né italiano né inglese. Spesso, poi, le parole inglesi in Italia cambiano significato o addirittura non esistono in inglese.

Puristen vrezen het ontstaan van een mengtaal die Italiaans noch Engels is. Bovendien krijgen Engelse woorden in Italië vaak een andere betekenis, of bestaan ze in het Engels niet eens.

Un italiano che fa 'footing' sta correndo, ma un inglese direbbe 'jogging'. Allo stesso modo lo 'smoking' è l'abito elegante da sera, che in inglese si chiama 'tuxedo' o 'dinner jacket'. Questi falsi anglicismi creano confusione e non aiutano a farsi capire nel mondo.

Een Italiaan die aan 'footing' doet, is aan het hardlopen, maar een Engelsman zou 'jogging' zeggen. Zo is een 'smoking' het nette avondpak, dat in het Engels 'tuxedo' of 'dinner jacket' heet. Zulke schijnanglicismen zorgen voor verwarring en helpen niet om je in de wereld verstaanbaar te maken.

Anche l'italiano, però, ha prestato molte parole alle altre lingue. 'Piano', 'allegro', 'soprano' e 'opera' si usano nella musica di tutto il mondo; nell'arte si parla di 'fresco' e di 'chiaroscuro'; e dalle banche del Medioevo vengono l'inglese 'bank' e 'bankrupt', da 'banca' e 'banca rotta'.

Maar ook het Italiaans heeft andere talen veel woorden geleend. 'Piano', 'allegro', 'sopraan' en 'opera' worden in de muziek over de hele wereld gebruikt; in de kunst spreekt men van 'fresco' en 'chiaroscuro'; en uit het middeleeuwse bankwezen komen 'bank' en 'bankroet', van 'banca' en 'banca rotta'.

Oggi è soprattutto la cucina a esportare parole: 'pizza', 'espresso', 'cappuccino' e 'tiramisù' si capiscono in quasi ogni angolo del pianeta.

Tegenwoordig exporteert vooral de keuken woorden: 'pizza', 'espresso', 'cappuccino' en 'tiramisu' begrijpt men in bijna elke uithoek van de wereld.

Ecco alcune parole inglesi molto usate in Italia, con le alternative italiane che propongono i puristi:

Hier zijn enkele Engelse woorden die in Italië veel worden gebruikt, met de Italiaanse alternatieven die puristen voorstellen:

Per fortuna l'italiano è una lingua molto flessibile. Molti anglicismi arrivano con una moda e, se non servono davvero, spariscono con lei dopo pochi anni.

Gelukkig is het Italiaans een zeer flexibele taal. Veel anglicismen komen met een mode mee en verdwijnen, als ze niet echt nuttig zijn, na een paar jaar weer.

Nel corso dei secoli l'italiano ha già accolto parole arabe, francesi e spagnole, come 'zucchero', 'giardino' e 'baule', senza perdere la propria struttura. Con ogni probabilità farà lo stesso con l'inglese.

In de loop der eeuwen heeft het Italiaans al woorden uit het Arabisch, Frans en Spaans opgenomen, zoals 'zucchero' (suiker), 'giardino' (tuin) en 'baule' (koffer), zonder zijn eigen structuur te verliezen. Naar alle waarschijnlijkheid gebeurt met het Engels hetzelfde.

Il confronto tra anglicismi e purismo probabilmente non avrà mai un vincitore. Una lingua che non cambia è una lingua morta, ma una lingua che prende tutto da un'altra si impoverisce.

De strijd tussen anglicismen en purisme zal waarschijnlijk nooit een winnaar kennen. Een taal die niet verandert, is een dode taal, maar een taal die alles van een andere overneemt, verarmt.

Per chi studia l'italiano vale una regola pratica: se esiste una parola italiana chiara, come 'scadenza' o 'riunione', conviene usarla. La capiranno tutti, nonni compresi.

Voor wie Italiaans leert, geldt een praktische regel: als er een duidelijk Italiaans woord bestaat, zoals 'scadenza' of 'riunione', gebruik het dan. Iedereen begrijpt het, ook opa en oma.