Comer tarde

España tiene fama de comer tarde. En buena parte de Europa se cena entre las seis y las siete de la tarde, mientras que en España lo normal es sentarse a la mesa entre las nueve y las diez de la noche. Detrás de esta costumbre hay razones históricas, climáticas y sociales.

Spanje staat erom bekend dat er laat wordt gegeten. In een groot deel van Europa eet men tussen zes en zeven uur 's avonds, terwijl het in Spanje normaal is om tussen negen en tien uur aan tafel te gaan. Achter deze gewoonte zitten historische, klimatologische en sociale redenen.

A muchos visitantes extranjeros les sorprende encontrar los restaurantes vacíos a las ocho de la tarde. Para los españoles, en cambio, cenar a las diez es lo más normal del mundo.

Veel buitenlandse bezoekers zijn verbaasd dat de restaurants om acht uur 's avonds nog leeg zijn. Voor Spanjaarden is om tien uur eten daarentegen de normaalste zaak van de wereld.

Una de las explicaciones más citadas es el huso horario. Por su posición en el mapa, la España peninsular debería tener la misma hora que Portugal y el Reino Unido, la del meridiano de Greenwich (GMT). Sin embargo, sigue la hora de Europa Central (GMT+1), como Francia o Alemania. Solo Canarias tiene una hora menos.

Een van de vaakst genoemde verklaringen is de tijdzone. Gezien de ligging op de kaart zou het Spaanse vasteland dezelfde tijd moeten hebben als Portugal en het Verenigd Koninkrijk, namelijk Greenwich-tijd (GMT). Toch volgt het de Midden-Europese Tijd (GMT+1), net als Frankrijk of Duitsland. Alleen de Canarische Eilanden lopen nog een uur achter.

El cambio llegó en marzo de 1940, en plena dictadura de Franco: el Gobierno adelantó los relojes una hora para igualarlos con los de la Alemania nazi y la Italia fascista. Al terminar la Segunda Guerra Mundial nadie dio marcha atrás, y España se ha quedado con esa hora hasta hoy.

De verandering kwam in maart 1940, midden in de dictatuur van Franco: de regering zette de klokken een uur vooruit om ze gelijk te zetten met die van nazi-Duitsland en het fascistische Italië. Na de Tweede Wereldoorlog heeft niemand dat teruggedraaid, en Spanje houdt die tijd tot op de dag van vandaag aan.

Por eso, según el reloj, en España el sol sale y se pone más tarde que en otros países situados a la misma longitud. En junio, en Galicia el sol se pone hacia las diez de la noche, y en Madrid, poco antes. Con tanta luz por la tarde, las comidas y la hora de irse a dormir se retrasan.

Daardoor komt de zon in Spanje volgens de klok later op en gaat ze later onder dan in andere landen op dezelfde lengtegraad. In juni gaat de zon in Galicië rond tien uur 's avonds onder, en in Madrid iets eerder. Met zoveel licht in de avond schuiven de maaltijden en de bedtijd op.

El clima también influye. En verano, en ciudades como Sevilla o Córdoba el termómetro supera a menudo los 40 grados. Por eso la comida principal se toma hacia las dos o las tres de la tarde, y después se evita salir a la calle en las horas de más calor.

Ook het klimaat speelt mee. In de zomer loopt de thermometer in steden als Sevilla of Córdoba vaak op tot boven de 40 graden. Daarom eet men de hoofdmaaltijd rond twee of drie uur 's middags, en daarna gaat men tijdens de heetste uren liever niet de straat op.

Tradicionalmente, después de comer muchos españoles echaban la siesta. Así descansaban mientras fuera apretaba el calor y recuperaban fuerzas para la tarde y la noche. Hoy, sobre todo en las ciudades, pocos pueden dormirla a diario.

Traditioneel hielden veel Spanjaarden na het middageten een siësta. Zo rustten ze uit terwijl het buiten het heetst was en deden ze nieuwe energie op voor de middag en de avond. Tegenwoordig kunnen vooral in de steden maar weinig mensen dat elke dag doen.

Cuando cae el sol y baja la temperatura, la calle se llena de vida. En verano es habitual ver a familias enteras paseando a las diez de la noche o tomando algo en una terraza. Cenar tarde permite aprovechar esas horas más frescas.

Als de zon ondergaat en de temperatuur daalt, komen de straten tot leven. In de zomer zie je vaak hele gezinnen die om tien uur 's avonds wandelen of iets drinken op een terras. Door laat te eten profiteer je van die koelere uren.

Durante décadas, en España ha sido muy común la jornada partida. Se entraba a trabajar a las nueve, se paraba entre las dos y las cuatro para comer y descansar, y se volvía a la oficina o a la tienda hasta las ocho de la tarde.

Decennialang was de gebroken werkdag in Spanje heel gewoon. Men begon om negen uur, stopte tussen twee en vier uur om te eten en uit te rusten, en ging daarna terug naar kantoor of winkel tot acht uur 's avonds.

Con este horario, mucha gente no llega a casa hasta las ocho y media o las nueve. Luego hay que preparar la cena, así que no es raro sentarse a la mesa a las diez.

Met dit rooster komen veel mensen pas om half negen of negen uur thuis. Daarna moet er nog gekookt worden, dus is het niet ongewoon om om tien uur aan tafel te gaan.

Cada vez más empresas, sobre todo en las grandes ciudades, han pasado a la jornada continua. Aun así, la costumbre de comer y cenar tarde se mantiene, y los restaurantes, los bares y las tiendas siguen organizando sus horarios en torno a ella.

Steeds meer bedrijven, vooral in de grote steden, zijn overgestapt op een doorlopende werkdag. Toch blijft de gewoonte om laat te lunchen en te dineren bestaan, en restaurants, bars en winkels stemmen hun openingstijden er nog steeds op af.

Los españoles no solo comen tarde: también reparten lo que comen en más momentos del día. Un día típico puede tener cinco comidas:

Spanjaarden eten niet alleen laat, ze verdelen hun eten ook over meer momenten van de dag. Een gewone dag kan vijf maaltijden tellen:

Repartir así la comida a lo largo del día ayuda a aguantar las largas jornadas de trabajo sin pasar hambre hasta la hora de la cena.

Door de maaltijden zo over de dag te verdelen, houd je lange werkdagen vol zonder honger te lijden tot het avondeten.

En España, comer no es solo alimentarse: es un acto social. La comida y la cena sirven para reunirse con la familia o con los amigos y charlar sin prisa. Después del postre llega la sobremesa, ese rato en el que nadie se levanta de la mesa y que puede alargarse durante horas.

In Spanje is eten niet alleen een kwestie van voeding: het is een sociale gebeurtenis. Het middag- en avondeten zijn momenten om met familie of vrienden samen te komen en op je gemak te praten. Na het toetje volgt de sobremesa, de tijd waarin niemand van tafel opstaat en die uren kan duren.

Las encuestas sobre el uso del tiempo lo confirman: los españoles, igual que los franceses o los italianos, pasan bastante más tiempo a la mesa que, por ejemplo, los británicos.

Onderzoeken naar tijdsbesteding bevestigen dat: Spanjaarden brengen, net als Fransen of Italianen, flink meer tijd aan tafel door dan bijvoorbeeld Britten.

Para muchos españoles, comer deprisa y solo delante del ordenador es casi impensable. La comida es un momento para estar con los demás, no un trámite entre dos tareas.

Voor veel Spanjaarden is snel en alleen eten achter de computer bijna ondenkbaar. Een maaltijd is een moment om met anderen door te brengen, geen verplicht nummer tussen twee taken.

Las tapas encajan muy bien con estos horarios. Entre la comida y la cena pasan muchas horas, así que hacia las siete u ocho de la tarde es habitual quedar con amigos o compañeros de trabajo para tomar unas cañas y algo de picar.

Tapas passen uitstekend bij deze tijden. Tussen middag- en avondeten zitten veel uren, dus rond zeven of acht uur 's avonds spreekt men vaak af met vrienden of collega's voor een paar kleine biertjes en wat te knabbelen.

Así la espera hasta la cena se hace más corta. En ciudades como Granada, León o Almería, donde con cada bebida sale una tapa gratis, ir de tapas es casi un ritual diario.

Zo lijkt het wachten op het avondeten korter. In steden als Granada, León of Almería, waar je bij elk drankje een gratis tapa krijgt, is tapas eten bijna een dagelijks ritueel.

Estos horarios tienen un precio. Muchos españoles cenan y se acuestan tarde, pero el despertador suena igual de temprano que en el resto de Europa, de modo que acaban durmiendo menos de lo que necesitan.

Deze tijden hebben een prijs. Veel Spanjaarden eten laat en gaan laat naar bed, maar de wekker gaat net zo vroeg als in de rest van Europa. Zo slapen ze uiteindelijk minder dan ze nodig hebben.

Los médicos recuerdan que acostarse poco después de una cena copiosa puede dificultar la digestión y empeorar el sueño. Algunos estudios relacionan además las cenas muy tardías con un mayor riesgo de obesidad.

Artsen wijzen erop dat kort na een zware maaltijd naar bed gaan de spijsvertering kan bemoeilijken en de slaap kan verslechteren. Sommige onderzoeken leggen bovendien een verband tussen heel late maaltijden en een groter risico op overgewicht.

Desde hace años se discute en España si conviene cambiar la hora oficial y los horarios de trabajo. En 2013, una subcomisión del Congreso recomendó volver a la hora de Greenwich, pero la propuesta no salió adelante.

Al jaren wordt in Spanje gediscussieerd over het veranderen van de officiële tijd en de werktijden. In 2013 adviseerde een subcommissie van het Spaanse parlement terug te keren naar Greenwich-tijd, maar het voorstel kwam er niet door.

Asociaciones como ARHOE, que lleva años pidiendo unos horarios más racionales, defienden además la jornada continua, por ejemplo de nueve de la mañana a cinco o seis de la tarde, con una pausa corta para comer. Así la gente llegaría antes a casa y podría cenar más temprano.

Verenigingen als ARHOE, die al jaren pleit voor redelijkere werktijden, zijn ook voorstander van een doorlopende werkdag, bijvoorbeeld van negen uur 's ochtends tot vijf of zes uur 's middags, met een korte lunchpauze. Zo zouden mensen eerder thuis zijn en vroeger kunnen eten.

Pero una costumbre tan arraigada no cambia de un día para otro. Muchos españoles no quieren renunciar a sus horarios: para ellos, las tardes largas y las cenas tardías forman parte de su manera de vivir.

Maar zo'n diepgewortelde gewoonte verandert niet van de ene dag op de andere. Veel Spanjaarden willen hun tijden niet opgeven: voor hen horen lange avonden en late maaltijden bij hun manier van leven.

En otros países del sur de Europa, como Italia o Grecia, también se come y se cena más tarde que en el norte del continente. Aun así, España está entre los países donde se cena más tarde.

Ook in andere Zuid-Europese landen, zoals Italië of Griekenland, wordt later geluncht en gedineerd dan in het noorden van het continent. Toch hoort Spanje bij de landen waar het laatst wordt gegeten.

En Italia, por ejemplo, se suele cenar hacia las ocho de la noche, una o dos horas antes que en España. En Portugal, con un clima parecido pero con la hora de Greenwich, también se cena antes. Todo indica que el clima influye, pero que el reloj y los horarios de trabajo pesan tanto o más.

In Italië bijvoorbeeld eet men meestal rond acht uur 's avonds, een of twee uur eerder dan in Spanje. In Portugal, met een vergelijkbaar klimaat maar met Greenwich-tijd, wordt ook eerder gegeten. Alles wijst erop dat het klimaat meespeelt, maar dat de klok en de werktijden even zwaar of zwaarder wegen.

Los horarios españoles son el resultado de varios factores a la vez: un reloj adelantado desde 1940, unos veranos muy calurosos, la jornada partida y una vida social que gira en torno a la mesa.

De Spaanse etenstijden zijn het resultaat van meerdere factoren tegelijk: een klok die sinds 1940 een uur voorloopt, zeer hete zomers, de gebroken werkdag en een sociaal leven dat draait om de eettafel.

Tienen sus inconvenientes, sobre todo para el sueño, y el debate sobre cambiarlos sigue abierto. Pero, de momento, quien visite España tendrá que acostumbrarse a comer a las dos y media y a cenar a las diez.

Ze hebben hun nadelen, vooral voor de slaap, en het debat over een verandering is nog niet gesloten. Maar voorlopig zal wie Spanje bezoekt moeten wennen aan lunchen om half drie en dineren om tien uur.