Los paisajes de España

Mucha gente asocia España con playas de arena dorada y sol mediterráneo. Pero basta alejarse de la costa para descubrir otro país: buena parte del territorio es montañosa, y Madrid, a unos 650 metros de altitud, es una de las capitales más altas de Europa.

Veel mensen denken bij Spanje aan goudgele zandstranden en de zon van de Middellandse Zee. Maar wie de kust verlaat, ontdekt een ander land: een groot deel van het grondgebied is bergachtig, en Madrid ligt op zo'n 650 meter hoogte en is daarmee een van de hoogstgelegen hoofdsteden van Europa.

Entre los picos nevados del norte y las tierras áridas de Almería hay paisajes que no se parecen en nada. Cada uno ha dejado su huella en la manera de vivir, de cocinar y de construir de sus habitantes.

Tussen de besneeuwde toppen in het noorden en het dorre land van Almería liggen landschappen die totaal niet op elkaar lijken. Elk ervan heeft zijn stempel gedrukt op de manier waarop de bewoners leven, koken en bouwen.

En Galicia, Asturias, Cantabria y el País Vasco, el mar baña unas tierras tan verdes que recuerdan más a Irlanda que a la España de las postales. Llueve a menudo, los inviernos son suaves y los veranos, frescos.

In Galicië, Asturië, Cantabrië en Baskenland grenst de zee aan land dat zo groen is dat het eerder aan Ierland doet denken dan aan het Spanje van de ansichtkaarten. Het regent vaak, de winters zijn zacht en de zomers koel.

Los Picos de Europa levantan sus paredes de caliza a pocos kilómetros de la costa y esconden lagos de origen glaciar, como los de Covadonga. En Galicia, el mar entra tierra adentro por las rías, antiguos valles de río que el océano inundó.

De Picos de Europa verheffen hun kalkstenen wanden op een paar kilometer van de kust en verbergen meren van glaciale oorsprong, zoals de meren van Covadonga. In Galicië dringt de zee het land binnen via de rías, oude rivierdalen die door de oceaan zijn overstroomd.

El centro de la península lo ocupa la Meseta Central, una gran llanura elevada, de entre 600 y 800 metros de altitud, rodeada de montañas. Es la tierra de los campos de cereal hasta el horizonte y de La Mancha, donde Cervantes situó las aventuras de don Quijote.

Het midden van het schiereiland wordt ingenomen door de Meseta Central, een grote hoogvlakte tussen 600 en 800 meter boven zeeniveau, omringd door bergen. Het is het land van graanvelden tot aan de horizon en van La Mancha, waar Cervantes de avonturen van Don Quichot liet afspelen.

El clima es duro: «nueve meses de invierno y tres de infierno», dice el refrán. Al atardecer, la luz tiñe de ocre y rojo la piedra de los castillos que dieron nombre a Castilla.

Het klimaat is hard: 'negen maanden winter en drie maanden hel', zegt het spreekwoord. Bij zonsondergang kleurt het licht de stenen van de kastelen waaraan Castilië zijn naam dankt oker en rood.

Al norte, los Pirineos separan España de Francia a lo largo de unos 430 kilómetros, del Cantábrico al Mediterráneo. Varias cumbres pasan de los 3.000 metros, y la más alta es el Aneto, con 3.404. En invierno se llenan de esquiadores y, en verano, de excursionistas.

In het noorden scheiden de Pyreneeën Spanje over zo'n 430 kilometer van Frankrijk, van de Golf van Biskaje tot de Middellandse Zee. Verscheidene toppen zijn hoger dan 3000 meter, de hoogste is de Aneto met 3404 meter. In de winter komen er skiërs, in de zomer wandelaars.

En sus valles hay pueblos de piedra y pizarra rodeados de hayedos y abetales. En el Vall de Boí, en Lleida, nueve iglesias románicas de los siglos XI y XII son Patrimonio de la Humanidad desde el año 2000.

In de dalen liggen dorpen van steen en leisteen, omringd door beuken- en sparrenbossen. In de Vall de Boí, in Lleida, staan negen romaanse kerken uit de elfde en twaalfde eeuw die sinds 2000 Werelderfgoed zijn.

En el sureste de la península, a unos 30 kilómetros de la ciudad de Almería, se extiende el desierto de Tabernas. Se le suele llamar el único desierto de la Europa continental, aunque muchos geógrafos prefieren hablar de una zona semiárida. Sus barrancos y colinas peladas, esculpidos por la erosión, parecen de otro planeta.

In het zuidoosten van het schiereiland, zo'n 30 kilometer van de stad Almería, ligt de woestijn van Tabernas. Ze wordt vaak de enige woestijn van het Europese vasteland genoemd, al spreken veel geografen liever van een halfdroog gebied. De ravijnen en kale heuvels, uitgesleten door erosie, lijken van een andere planeet te komen.

En los años sesenta y setenta, este paisaje hizo de Lejano Oeste en decenas de westerns, entre ellos varios de Sergio Leone. Todavía hoy se pueden visitar algunos de los decorados que se construyeron para aquellos rodajes.

In de jaren zestig en zeventig speelde dit landschap het Wilde Westen in tientallen westerns, waaronder verscheidene van Sergio Leone. Sommige decors die voor die opnames zijn gebouwd, kun je nog steeds bezoeken.

Una red de parques nacionales protege algunos de los ecosistemas más valiosos del país:

Een netwerk van nationale parken beschermt enkele van de waardevolste ecosystemen van het land:

Los dos archipiélagos españoles no se parecen en nada. Las Baleares, en el Mediterráneo, son conocidas por sus calas de agua turquesa y por los pinares que llegan casi hasta la arena.

De twee Spaanse eilandengroepen kunnen haast niet verschillender zijn. De Balearen, in de Middellandse Zee, staan bekend om hun baaitjes met turquoise water en om de pijnbomenbossen die bijna tot aan het zand reiken.

Las Canarias, en el Atlántico, son de origen volcánico. Tienen un relieve abrupto, malpaíses (campos de lava solidificada), grandes dunas como las de Maspalomas y muchas plantas endémicas, que no crecen en ningún otro lugar del mundo.

De Canarische Eilanden, in de Atlantische Oceaan, zijn van vulkanische oorsprong. Ze hebben een ruig reliëf, malpaíses (velden van gestolde lava), grote duinen zoals die van Maspalomas en veel endemische planten, die nergens anders ter wereld groeien.

En el oeste, sobre todo en Extremadura, el campo se cubre de dehesas: bosques abiertos de encinas y alcornoques con hierba para el ganado entre los árboles. Es un paisaje creado por el ser humano a lo largo de siglos, del que se aprovechan el pasto, la leña y el corcho.

In het westen, vooral in Extremadura, is het platteland bedekt met dehesa's: open bossen van steeneiken en kurkeiken, met gras voor het vee tussen de bomen. Het is een landschap dat in de loop van eeuwen door mensen is gevormd en dat weidegrond, brandhout en kurk oplevert.

Aquí se cría en libertad el cerdo ibérico, que en otoño e invierno engorda comiendo bellotas. Sus colinas suaves, salpicadas de árboles, son la imagen del campo español más tradicional.

Hier loopt het Iberische varken vrij rond en wordt het in de herfst en winter vetgemest met eikels. De zachte heuvels, bezaaid met bomen, zijn het beeld van het meest traditionele Spaanse platteland.

Bajando por la costa este, el clima se vuelve más cálido y seco. En Elche, en la provincia de Alicante, está el Palmeral, el mayor de Europa, con más de 200.000 palmeras datileras.

Verder naar het zuiden langs de oostkust wordt het klimaat warmer en droger. In Elche, in de provincie Alicante, ligt het Palmeral, het grootste palmbos van Europa, met meer dan 200.000 dadelpalmen.

Su red de acequias se remonta a la época andalusí y permitió cultivar en una tierra con muy poca lluvia. Desde el año 2000 es Patrimonio de la Humanidad.

Het netwerk van irrigatiekanalen gaat terug tot de tijd van al-Andalus en maakte landbouw mogelijk op grond waar heel weinig regen valt. Sinds 2000 is het Werelderfgoed.

En un país con tantas zonas secas, los ríos han marcado dónde nacían las ciudades. El Tajo, de algo más de 1.000 kilómetros, es el más largo de la península y desemboca en Lisboa; el Guadalquivir pasa por Córdoba y Sevilla, y el Ebro cruza el noreste hasta su delta. En sus valles se cultiva buena parte de la fruta y la verdura del país.

In een land met zoveel droge gebieden bepaalden de rivieren waar steden ontstonden. De Taag, iets meer dan 1000 kilometer lang, is de langste rivier van het schiereiland en mondt uit bij Lissabon; de Guadalquivir stroomt door Córdoba en Sevilla, en de Ebro doorkruist het noordoosten tot aan zijn delta. In hun dalen wordt een groot deel van het fruit en de groenten van het land geteeld.

Los embalses y las lagunas completan el mapa. La Albufera de Valencia, rodeada de arrozales, da refugio a miles de aves, y el arroz de sus campos acaba en muchas paellas.

Stuwmeren en lagunes maken de kaart compleet. De Albufera van Valencia, omringd door rijstvelden, biedt duizenden vogels onderdak, en de rijst van die velden belandt in menige paella.

En pocas horas de coche se pasa de los prados de Asturias a los campos de cereal de Castilla y, más al sur, a las colinas secas de Almería.

In een paar uur rijden ga je van de weiden van Asturië naar de graanvelden van Castilië en, verder naar het zuiden, naar de droge heuvels van Almería.

Con el paisaje cambian también los acentos, la cocina y las costumbres: el pote asturiano, el cocido castellano y el gazpacho andaluz nacieron en tierras muy distintas.

Met het landschap veranderen ook de accenten, de keuken en de gewoonten: de Asturische pote, de Castiliaanse cocido en de Andalusische gazpacho komen uit heel verschillende streken.