Arapçada Sayılar

Arapça sayıların en bilinen kuralı, 3'ten 10'a kadar sayının ismin tersi cinsiyette olmasıdır: ⁨ثَلَاثَة كُتُب⁩ (üç kitap) ⁨ة⁩ alır, çünkü ⁨كِتَاب⁩ erildir; ⁨ثَلَاث سَيَّارَات⁩ (üç araba) ise bu harfi almaz, çünkü ⁨سَيَّارَة⁩ dişildir.

Bir ve İki

1 ve 2 sayıları sıfat gibi davranır: ismin arkasından gelir ve ona uyar. Çoğu zaman hiç kullanılmazlar, çünkü tekil isim zaten bir tane, ikil de iki tane demektir. ⁨وَاحِد⁩ ve ⁨اثْنَان⁩ yalnızca vurgu katar, "sadece bir tane" der gibi.

Üçten Ona: Ters Cinsiyet

3'ten 10'a kadar sayı önce gelir, isim de arkasından çoğul olarak gelir. Karar vermek için tekile bakın: tekil erilse sayı ⁨ة⁩ alır, dişilse sayıda ⁨ة⁩ olmaz. Bu yüzden ⁨رِجَال⁩ (adamlar) ile ⁨ثَلَاثَة⁩ kullanılır, çünkü ⁨رَجُل⁩ erildir.

On Birden On Dokuza

11'den itibaren isim tekil olur ve belirtme halinde (mansub) bulunur, yani ⁨ـًا⁩ ekini alır: ⁨أَحَدَ عَشَرَ كِتَابًا⁩ (on bir kitap). 11 ve 12'de iki parça da isme uyar. 13'ten 19'a kadar ilk parça, 3 ile 10 arasında olduğu gibi ters cinsiyette olur, ikinci parça ise isme uyar: ⁨ثَلَاثَةَ عَشَرَ كِتَابًا⁩, ⁨ثَلَاثَ عَشْرَةَ سَيَّارَةً⁩.

İki parça da cümledeki görevi ne olursa olsun hep üstünle (fetha) biter; bu yüzden kursumuz bunları harekeleriyle tam yazar. Yalnızca 12'nin ilk parçası değişir: edattan sonra ya da nesne olduğunda ⁨اثْنَيْ⁩ veya ⁨اثْنَتَيْ⁩ olur.

Yirmiden Doksan Dokuza

Onluk sayıların her iki cinsiyet için tek biçimi vardır: ⁨عِشْرُون⁩, ⁨ثَلَاثُون⁩, ⁨أَرْبَعُون⁩, ⁨خَمْسُون⁩, ⁨سِتُّون⁩, ⁨سَبْعُون⁩, ⁨ثَمَانُون⁩, ⁨تِسْعُون⁩. Eril çoğul gibi, edattan sonra ya da nesne olduklarında ⁨ـُون⁩ yerine ⁨ـِين⁩ alırlar. 21'den itibaren önce birler gelir, sonra ⁨وَ⁩ ve onlar: ⁨وَاحِد وَعِشْرُون⁩ (21), ⁨خَمْسَة وَأَرْبَعُون⁩ (45). 3'ten itibaren birler yine ters cinsiyette olur, isim de ⁨ـًا⁩ ekiyle tekil kalır.

Yüz ve Bin

⁨مِئَة⁩ (100) ve ⁨أَلْف⁩ (1000), isim tamlamasında olduğu gibi -in halinde (mecrur) tekil bir isimle kullanılır: ⁨مِئَة كِتَاب⁩ (yüz kitap), ⁨أَلْف طَالِب⁩ (bin öğrenci). ⁨مِئَة⁩, aynı okunuşla ⁨مِائَة⁩ diye de yazılır. Daha uzun sayılarda ismin biçimini son parça belirler: ⁨مِئَة وَعِشْرُون كِتَابًا⁩ (120 kitap).

Sıra Sayıları

Sıra sayıları (birinci, ikinci, üçüncü) aynı köklerden ⁨فَاعِل⁩ kalıbıyla yapılan sıfatlardır. İsimden sonra gelirler ve her sıfat gibi cinsiyette ve belirlilikte ona uyarlar; burada ters cinsiyet yoktur. "Birinci" düzensizdir: ⁨الْأَوَّل⁩, dişili ⁨الْأُولَى⁩.

Sık Yapılan Hatalar

• 3'ten 10'a kadar sayıyı isimle aynı cinsiyette kullanmak: ⁨ثَلَاث كُتُب⁩ değil, ⁨ثَلَاثَة كُتُب⁩ deyin.
• 10'dan sonra çoğul isim kullanmak: ⁨عِشْرُون طُلَّاب⁩ değil, ⁨عِشْرُون طَالِبًا⁩ deyin.
• ⁨وَاحِد⁩ kelimesini ismin önüne koymak: ⁨وَاحِد كِتَاب⁩ değil, ⁨كِتَاب وَاحِد⁩ deyin.
• Sıra sayılarını ters cinsiyette kullanmak: ⁨الْبِنْت الثَّالِث⁩ değil, ⁨الْبِنْت الثَّالِثَة⁩ deyin.

Örnek Cümleler