Arapçada Hal Ekleri

Bu kurs şimdiye kadar son harekeyi yazmadı. Oysa özenli Fasih Arapçada isimlerin çoğu bir hal ekiyle biter ve bu ek, kelimenin cümledeki görevini gösterir: ⁨الْكِتَابُ⁩, ⁨الْكِتَابَ⁩ ve ⁨الْكِتَابِ⁩ aynı kelimedir, "kitap", ama üç ayrı görevde.

Üç Hal

Arapçada üç hal vardır: yalın hal (merfu), belirtme hali (mansub) ve -in hali (mecrur). ⁨ال⁩ aldığında ya da isim tamlamasının ilk ismi olduğunda isim tek bir kısa hareke alır. ⁨ال⁩ almadığında tenvin alır: n ile okunan çift hareke. Belirtme halindeki tenvin, ⁨كِتَابًا⁩ örneğindeki gibi fazladan bir elifle yazılır; yalnız ⁨ة⁩ harfinden sonra elif gelmez: ⁨سَيَّارَةً⁩.

Hangi Hal Ne Zaman Kullanılır

İkil ve Düzenli Çoğullar

İkil ve eril düzenli çoğul, hali daha uzun bir ekle gösterir: yalın hal için bir biçim, belirtme hali ile -in hali için ortak bir biçim vardır. İsim tamlamasında ⁨ن⁩ düşer: ⁨مُعَلِّمُو الْمَدْرَسَةِ⁩ (okulun öğretmenleri). Dişil düzenli çoğul ise yalın halde ⁨ـُ⁩, belirtme ve -in halinde ⁨ـِ⁩ alır, asla ⁨ـَ⁩ almaz.

Gayri Munsarif İsimler (⁨مَمْنُوع مِنَ الصَّرْف⁩)

Gayri munsarif denen bazı isimler hiç tenvin almaz; ⁨ال⁩ almadıklarında -in halinde de üstün alırlar. Bunlar arasında ⁨أَحْمَدُ⁩, ⁨فَاطِمَةُ⁩ ve ⁨مَكَّةُ⁩ gibi birçok özel isim (ama ⁨مُحَمَّدٌ⁩ değil), ⁨أَحْمَرُ⁩ (kırmızı) gibi ⁨أَفْعَل⁩ kalıbındaki kelimeler, ⁨أَصْدِقَاءُ⁩ (arkadaşlar) gibi ⁨ـَاءُ⁩ ile biten birçok kelime ve ⁨مَدَارِسُ⁩, ⁨مَفَاتِيحُ⁩ gibi çoğullar vardır.

⁨ال⁩ aldığında ya da isim tamlamasının ilk ismi olduğunda gayri munsarif isim de her isim gibi -in halinde esre alır: ⁨فِي الْمَدَارِسِ⁩, ⁨فِي مَدَارِسِ الْمَدِينَةِ⁩.

Vakıf (⁨الْوَقْف⁩)

Cümlenin sonunda ya da konuşan durakladığında kısa ek düşer: ⁨كِتَابٌ⁩ "kitâb", ⁨ـًا⁩ ise "â" okunur; ⁨ة⁩ de a olarak okunur: ⁨سَيَّارَةٌ⁩ "seyyâra" olur. Cümlenin içinde ise özenli konuşanlar ekleri okur.

Kursun geri kalanında eklerin yazılmamasının sebebi budur. Gazete ve kitaplar kısa harekeler olmadan basılır, insanlar yüksek sesle okurken çoğu zaman vakıf yapar, konuşma dilindeki lehçelerde ise hal ekleri hiç yoktur. Kurs yalnızca bir harfle yazılan ekleri korur: ⁨ـًا⁩, ikildeki ⁨ـَان⁩ ya da ⁨ـَيْن⁩ ve çoğuldaki ⁨ـُون⁩ ya da ⁨ـِين⁩. Kur'an, şiir ve tam harekeli metinler için, bir de resmî konuşmalar için eklerin tamamını bilmeniz gerekir.

Sık Yapılan Hatalar

• ⁨ال⁩ almış kelimeye tenvin koymak: ⁨الْكِتَابٌ⁩ değil, ⁨الْكِتَابُ⁩ deyin.
• Edattan sonra yalın hal kullanmak: ⁨فِي الْبَيْتُ⁩ değil, ⁨فِي الْبَيْتِ⁩ deyin.
• İsim tamlamasının ilk ismine tenvin koymak: ⁨بَابٌ الْبَيْتِ⁩ değil, ⁨بَابُ الْبَيْتِ⁩ deyin.
• Gayri munsarif isme tenvin koymak: ⁨مَعَ أَحْمَدٍ⁩ değil, ⁨مَعَ أَحْمَدَ⁩ deyin.
• Dişil çoğula üstün koymak: ⁨رَأَيْتُ الطَّالِبَاتَ⁩ değil, ⁨رَأَيْتُ الطَّالِبَاتِ⁩ deyin.

Örnek Cümleler