Liczebniki w języku arabskim

Najbardziej znana zasada arabskich liczebników mówi, że od 3 do 10 liczebnik ma rodzaj przeciwny niż rzeczownik: ⁨ثَلَاثَة كُتُب⁩ (trzy książki) ma ⁨ة⁩, bo ⁨كِتَاب⁩ jest rodzaju męskiego, a ⁨ثَلَاث سَيَّارَات⁩ (trzy samochody) go nie ma, bo ⁨سَيَّارَة⁩ jest rodzaju żeńskiego.

Jeden i dwa

Liczebniki 1 i 2 zachowują się jak przymiotniki: stoją po rzeczowniku i zgadzają się z nim. Zwykle się je pomija, bo liczba pojedyncza już znaczy "jeden", a liczba podwójna "dwa". ⁨وَاحِد⁩ i ⁨اثْنَان⁩ tylko wzmacniają, jak "tylko jeden".

Od trzech do dziesięciu: rodzaj przeciwny

Od 3 do 10 liczebnik stoi na początku, a rzeczownik idzie za nim w liczbie mnogiej. Decyduje liczba pojedyncza: jeśli jest rodzaju męskiego, liczebnik dostaje ⁨ة⁩; jeśli żeńskiego, liczebnik nie ma ⁨ة⁩. Dlatego ⁨رِجَال⁩ (mężczyźni) łączy się z ⁨ثَلَاثَة⁩, bo ⁨رَجُل⁩ jest rodzaju męskiego.

Od jedenastu do dziewiętnastu

Od 11 rzeczownik jest w liczbie pojedynczej i w bierniku, więc dostaje końcówkę ⁨ـًا⁩: ⁨أَحَدَ عَشَرَ كِتَابًا⁩ (jedenaście książek). W 11 i 12 obie części zgadzają się z rzeczownikiem. Od 13 do 19 pierwsza część ma rodzaj przeciwny, jak od 3 do 10, a druga się zgadza: ⁨ثَلَاثَةَ عَشَرَ كِتَابًا⁩, ⁨ثَلَاثَ عَشْرَةَ سَيَّارَةً⁩.

Obie części zawsze kończą się na fathę, bez względu na funkcję w zdaniu, dlatego ten kurs zapisuje je w całości. Zmienia się tylko pierwsza część 12: po przyimku lub jako dopełnienie przyjmuje formę ⁨اثْنَيْ⁩ albo ⁨اثْنَتَيْ⁩.

Od dwudziestu do dziewięćdziesięciu dziewięciu

Dziesiątki mają jedną formę dla obu rodzajów: ⁨عِشْرُون⁩, ⁨ثَلَاثُون⁩, ⁨أَرْبَعُون⁩, ⁨خَمْسُون⁩, ⁨سِتُّون⁩, ⁨سَبْعُون⁩, ⁨ثَمَانُون⁩, ⁨تِسْعُون⁩. Tak jak męska liczba mnoga, po przyimku lub jako dopełnienie zmieniają ⁨ـُون⁩ na ⁨ـِين⁩. Od 21 najpierw idą jedności, potem ⁨وَ⁩ i dziesiątki: ⁨وَاحِد وَعِشْرُون⁩ (21), ⁨خَمْسَة وَأَرْبَعُون⁩ (45). Od 3 jedności zachowują rodzaj przeciwny, a rzeczownik zostaje w liczbie pojedynczej z ⁨ـًا⁩.

Sto i tysiąc

Po ⁨مِئَة⁩ (100) i ⁨أَلْف⁩ (1000) stoi rzeczownik w liczbie pojedynczej i w dopełniaczu, jak w idafie: ⁨مِئَة كِتَاب⁩ (sto książek), ⁨أَلْف طَالِب⁩ (tysiąc studentów). ⁨مِئَة⁩ pisze się też ⁨مِائَة⁩, a wymawia tak samo. W dłuższych liczbach formę rzeczownika wyznacza ostatnia część: ⁨مِئَة وَعِشْرُون كِتَابًا⁩ (120 książek).

Liczebniki porządkowe

Liczebniki porządkowe (pierwszy, drugi, trzeci) to przymiotniki według wzorca ⁨فَاعِل⁩, tworzone od tych samych rdzeni. Stoją po rzeczowniku i jak każdy przymiotnik zgadzają się z nim w rodzaju i określoności, bez rodzaju przeciwnego. "Pierwszy" jest nieregularny: ⁨الْأَوَّل⁩, w rodzaju żeńskim ⁨الْأُولَى⁩.

Częste błędy

• Nadawanie liczebnikom od 3 do 10 tego samego rodzaju co rzeczownikowi: mów ⁨ثَلَاثَة كُتُب⁩, a nie ⁨ثَلَاث كُتُب⁩.
• Używanie liczby mnogiej po 10: mów ⁨عِشْرُون طَالِبًا⁩, a nie ⁨عِشْرُون طُلَّاب⁩.
• Stawianie ⁨وَاحِد⁩ przed rzeczownikiem: mów ⁨كِتَاب وَاحِد⁩, a nie ⁨وَاحِد كِتَاب⁩.
• Nadawanie liczebnikom porządkowym rodzaju przeciwnego: mów ⁨الْبِنْت الثَّالِثَة⁩, a nie ⁨الْبِنْت الثَّالِث⁩.

Przykładowe zdania