Kana i jego siostry

Zdanie takie jak ⁨الْجَوّ جَمِيل⁩ (jest ładna pogoda) nie ma czasownika. Aby przenieść je w przeszłość, arabski dodaje czasownik ⁨كَانَ⁩ (był), a orzecznik dostaje wtedy końcówkę biernika: ⁨كَانَ الْجَوُّ جَمِيلًا⁩ (była ładna pogoda).

Kana przenosi zdanie w przeszłość

Zdanie imienne ma podmiot i orzecznik. Jeśli postawisz przed nim ⁨كَانَ⁩, zdanie przechodzi w czas przeszły. Podmiot zostaje w mianowniku (⁨ـُ⁩), ale orzecznik przechodzi w biernik: ⁨ـًا⁩ w wyrazie nieokreślonym. Ta lekcja pokazuje te końcówki, bo tutaj właśnie o nie chodzi. Gdy orzecznikiem jest określenie miejsca albo wyrażenie takie jak ⁨فِي الْبَيْت⁩, nic się nie zmienia.

Podmiot żeński i w liczbie mnogiej

⁨كَانَ⁩ zgadza się z podmiotem, więc podmiot żeński wymaga ⁨كَانَتْ⁩. Przed ⁨ال⁩ sukun zmienia się w i: ⁨كَانَتِ الْغُرْفَةُ⁩. Orzecznik też się zgadza. Wyraz zakończony na ⁨ة⁩ dostaje ⁨ـَةً⁩, a liczba mnoga na ⁨ـُونَ⁩ zmienia się w ⁨ـِينَ⁩.

Pełna odmiana kana

⁨كَانَ⁩ to czasownik wklęsły: jego długie ā skraca się do u, gdy końcówka zaczyna się od spółgłoski. Stąd ⁨كُنْتُ⁩ i ⁨كُنَّا⁩. Czas teraźniejszy ma długie ū: ⁨يَكُون⁩.

Siostry kana

Kilka innych czasowników działa dokładnie tak jak ⁨كَانَ⁩: podmiot zostaje w mianowniku, a orzecznik przyjmuje biernik. Gramatyki nazywają je siostrami ⁨كَانَ⁩. Te cztery są najczęstsze.

Ma zala i lajsa

⁨مَا زَالَ⁩ zawsze zachowuje swoje ⁨مَا⁩. Odmienia się jak czasownik w czasie przeszłym, a jego ā skraca się do i: ⁨مَا زِلْتُ⁩ (nadal jestem). ⁨لَيْسَ⁩ znaczy "nie jest" i używa się go tylko w czasie teraźniejszym. On także odmienia się jak czasownik w czasie przeszłym: ⁨لَسْتُ⁩, ⁨لَسْتَ⁩, ⁨لَسْتِ⁩, ⁨لَيْسَ⁩, ⁨لَيْسَتْ⁩, ⁨لَسْنَا⁩, ⁨لَيْسُوا⁩. Aby powiedzieć "nie był", użyj ⁨لَمْ يَكُنْ⁩: ⁨لَمْ يَكُنِ الْجَوُّ بَارِدًا⁩.

Kana w czasie przyszłym

W czasie przyszłym dodaj ⁨سَـ⁩ do formy teraźniejszej ⁨يَكُون⁩. Orzecznik nadal stoi w bierniku: ⁨سَيَكُونُ الْجَوُّ جَمِيلًا غَدًا⁩ (jutro będzie ładna pogoda). Odmienia się jak każdy czasownik w czasie teraźniejszym: ⁨سَأَكُون⁩, ⁨سَتَكُون⁩, ⁨سَنَكُون⁩.

Częste błędy

• Zostawianie orzecznika w mianowniku: mów ⁨كَانَ الْجَوُّ جَمِيلًا⁩, nie ⁨كَانَ الْجَوُّ جَمِيلٌ⁩.
• Stawianie podmiotu w bierniku: mów ⁨كَانَ الْبَيْتُ كَبِيرًا⁩, nie ⁨كَانَ الْبَيْتَ كَبِيرًا⁩.
• Używanie formy męskiej z podmiotem żeńskim: mów ⁨كَانَتِ الْغُرْفَةُ نَظِيفَةً⁩, nie ⁨كَانَ الْغُرْفَةُ نَظِيفَةً⁩.
• Zostawianie długiego ā: mów ⁨كُنْتُ⁩, nie ⁨كَانْتُ⁩.
• Używanie ⁨لَيْسَ⁩ w czasie przeszłym: mów ⁨لَمْ يَكُنِ الْجَوُّ بَارِدًا⁩, nie ⁨لَيْسَ الْجَوُّ بَارِدًا أَمْس⁩.

Przykładowe zdania