Kana en zijn zusters

Een zin als ⁨الْجَوّ جَمِيل⁩ (het weer is mooi) heeft geen werkwoord. Om hem in de verleden tijd te zetten, voegt het Arabisch het werkwoord ⁨كَانَ⁩ (was) toe, en het predicaat krijgt dan de uitgang van de accusatief: ⁨كَانَ الْجَوُّ جَمِيلًا⁩ (het weer was mooi).

Kana zet een zin in de verleden tijd

Een naamwoordelijke zin heeft een onderwerp en een predicaat. Zet je ⁨كَانَ⁩ ervoor, dan staat de zin in de verleden tijd. Het onderwerp blijft in de nominatief (⁨ـُ⁩), maar het predicaat gaat naar de accusatief: ⁨ـًا⁩ bij een onbepaald woord. Deze les toont die uitgangen omdat het hier juist om gaat. Is het predicaat een plaatswoord of een uitdrukking als ⁨فِي الْبَيْت⁩, dan verandert er niets.

Vrouwelijke en meervoudige onderwerpen

⁨كَانَ⁩ past zich aan het onderwerp aan, dus een vrouwelijk onderwerp vraagt om ⁨كَانَتْ⁩. Voor ⁨ال⁩ wordt de sukūn een i: ⁨كَانَتِ الْغُرْفَةُ⁩. Ook het predicaat past zich aan. Een woord op ⁨ة⁩ krijgt ⁨ـَةً⁩, en een meervoud op ⁨ـُونَ⁩ wordt ⁨ـِينَ⁩.

De volledige vervoeging van kana

⁨كَانَ⁩ is een hol werkwoord: de lange ā wordt een korte u als de uitgang met een medeklinker begint. Zo krijg je ⁨كُنْتُ⁩ en ⁨كُنَّا⁩. De tegenwoordige tijd heeft een lange ū: ⁨يَكُون⁩.

De zusters van kana

Een paar andere werkwoorden werken precies zoals ⁨كَانَ⁩: het onderwerp blijft in de nominatief en het predicaat krijgt de accusatief. Grammatica's noemen ze de zusters van ⁨كَانَ⁩. Deze vier komen het meest voor.

Ma zala en laysa

⁨مَا زَالَ⁩ houdt altijd zijn ⁨مَا⁩. Het wordt vervoegd als een werkwoord in de verleden tijd, en de ā wordt een i: ⁨مَا زِلْتُ⁩ (ik ben nog steeds). ⁨لَيْسَ⁩ betekent "is niet" en wordt alleen voor het heden gebruikt. Ook dit werkwoord ziet eruit als een verleden tijd: ⁨لَسْتُ⁩, ⁨لَسْتَ⁩, ⁨لَسْتِ⁩, ⁨لَيْسَ⁩, ⁨لَيْسَتْ⁩, ⁨لَسْنَا⁩, ⁨لَيْسُوا⁩. Voor "was niet" gebruik je ⁨لَمْ يَكُنْ⁩: ⁨لَمْ يَكُنِ الْجَوُّ بَارِدًا⁩.

Kana in de toekomende tijd

Voor de toekomst zet je ⁨سَـ⁩ voor de vorm van de tegenwoordige tijd ⁨يَكُون⁩. Het predicaat blijft in de accusatief: ⁨سَيَكُونُ الْجَوُّ جَمِيلًا غَدًا⁩ (morgen wordt het mooi weer). Het wordt vervoegd als elk werkwoord in de tegenwoordige tijd: ⁨سَأَكُون⁩, ⁨سَتَكُون⁩, ⁨سَنَكُون⁩.

Veelgemaakte fouten

• Het predicaat in de nominatief laten: zeg ⁨كَانَ الْجَوُّ جَمِيلًا⁩, niet ⁨كَانَ الْجَوُّ جَمِيلٌ⁩.
• Het onderwerp in de accusatief zetten: zeg ⁨كَانَ الْبَيْتُ كَبِيرًا⁩, niet ⁨كَانَ الْبَيْتَ كَبِيرًا⁩.
• De mannelijke vorm gebruiken bij een vrouwelijk onderwerp: zeg ⁨كَانَتِ الْغُرْفَةُ نَظِيفَةً⁩, niet ⁨كَانَ الْغُرْفَةُ نَظِيفَةً⁩.
• De lange ā laten staan: zeg ⁨كُنْتُ⁩, niet ⁨كَانْتُ⁩.
• Voor het verleden ⁨لَيْسَ⁩ gebruiken: zeg ⁨لَمْ يَكُنِ الْجَوُّ بَارِدًا⁩, niet ⁨لَيْسَ الْجَوُّ بَارِدًا أَمْس⁩.

Voorbeeldzinnen