
La vie quotidienne en France : hier et aujourd’hui
Het dagelijks leven in Frankrijk: vroeger en nu
Belangrijke woorden
- modernisationmodernisering
- technologiquetechnologisch
- sociauxsociaal
- ritualisésgeritualiseerd
- gastronomiegastronomie
- supermarchéssupermarkten
- hypermarchéshypermarkten
- préparésbereid
- véganesveganistisch
- modestesbescheiden
- confortcomfort
- électroménagershuishoudelijke apparaten
Alle 26 woorden
- isolementisolatie
- hyperconnexionhyperconnectiviteit
- numériquedigitaal
- diversitédiversiteit
- streamingstreaming
- hypermarketshypermarkten
- mobilitémobiliteit
- réseaux sociauxsociale netwerken
- vacancesvakantie
- loisirsvrijetijd
- démocratisationdemocratisering
- digitalisationdigitalisering
- transformationtransformatie
- identitéidentiteit
En un siècle, la vie quotidienne des Français a profondément changé. On ne mange plus, on ne travaille plus et on ne se divertit plus tout à fait comme en 1930 ou en 1950.
In honderd jaar is het dagelijks leven van de Fransen ingrijpend veranderd. Ze eten, werken en besteden hun vrije tijd niet meer helemaal zoals in 1930 of 1950.
Pourtant, certaines habitudes ont traversé les décennies : le pain frais acheté chaque jour, le repas pris à table, les grandes vacances d'été. Voici, domaine par domaine, ce qui a changé et ce qui est resté.
Toch hebben sommige gewoonten de decennia overleefd: vers brood dat elke dag wordt gekocht, de maaltijd aan tafel, de lange zomervakantie. Hieronder per onderwerp wat er veranderd is en wat gebleven is.
Le rythme de vie et le travail
Levensritme en werk
Au début du XXe siècle, on travaillait dur et longtemps, souvent six jours sur sept. Le repos du dimanche n'est devenu obligatoire qu'en 1906. En 1936, le gouvernement du Front populaire a accordé aux salariés la semaine de 40 heures et deux semaines de congés payés. Pour beaucoup d'ouvriers, ce furent les premières vacances de leur vie.
Begin twintigste eeuw werkte men hard en lang, vaak zes dagen per week. De zondagsrust werd pas in 1906 verplicht. In 1936 gaf de regering van het Volksfront werknemers de 40-urige werkweek en twee weken betaald verlof. Voor veel arbeiders was dat de eerste vakantie van hun leven.
Les congés sont passés à trois semaines en 1956, à quatre en 1969, puis à cinq en 1982. Les lois Aubry ont ensuite fixé la durée légale du travail à 35 heures par semaine à partir de 2000. Depuis la crise sanitaire de 2020, beaucoup de salariés font aussi du télétravail un ou deux jours par semaine.
Het verlof ging in 1956 naar drie weken, in 1969 naar vier en in 1982 naar vijf. Daarna legden de wetten-Aubry de wettelijke werkweek vanaf 2000 vast op 35 uur. Sinds de coronacrisis van 2020 werken veel werknemers bovendien een of twee dagen per week thuis.
Les repas et l'alimentation
Maaltijden en eten
Autrefois, les repas suivaient des horaires fixes. Le matin, on prenait du pain beurré et un bol de café au lait. À midi, on rentrait souvent déjeuner à la maison : c'était le repas principal, avec une entrée, un plat, du fromage et un dessert. Le soir, toute la famille dînait ensemble, souvent d'une soupe.
Vroeger hadden maaltijden vaste tijden. 's Ochtends at men brood met boter en dronk men een kom koffie met melk. Tussen de middag ging men vaak thuis eten: dat was de hoofdmaaltijd, met een voorgerecht, een hoofdgerecht, kaas en een toetje. 's Avonds at het hele gezin samen, vaak alleen soep.
On faisait les courses presque tous les jours chez le boulanger, le boucher et l'épicier du quartier, car peu de foyers avaient un réfrigérateur. Le premier supermarché français n'a ouvert qu'en 1957, et les surgelés ne se sont répandus qu'à partir des années 1960. On cuisinait donc presque tout soi-même.
Boodschappen deed men bijna elke dag bij de bakker, de slager en de kruidenier in de buurt, want weinig huishoudens hadden een koelkast. De eerste Franse supermarkt ging pas in 1957 open, en diepvriesproducten raakten pas vanaf de jaren zestig ingeburgerd. Men kookte dus bijna alles zelf.
Aujourd'hui, la plupart des familles font leurs courses au supermarché ou à l'hypermarché. Le tout premier hypermarché, un Carrefour, a ouvert en 1963 près de Paris. Les plats préparés et la restauration rapide ont gagné du terrain. Mais la France reste attachée à sa cuisine : en 2010, l'UNESCO a inscrit le « repas gastronomique des Français » au patrimoine culturel immatériel.
Tegenwoordig doen de meeste gezinnen boodschappen in de supermarkt of de hypermarkt. De allereerste hypermarkt, een Carrefour, opende in 1963 bij Parijs. Kant-en-klaarmaaltijden en fastfood zijn terrein gewonnen. Maar Frankrijk blijft gehecht aan zijn keuken: in 2010 zette UNESCO de ‘gastronomische maaltijd van de Fransen’ op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed.
La pause de midi s'est raccourcie, surtout en ville, où l'on mange souvent un sandwich ou une salade près du bureau. Les jeunes cuisinent volontiers des plats venus d'ailleurs, et de plus en plus de Français réduisent leur consommation de viande. La baguette, elle, s'achète toujours chaque jour dans des milliers de boulangeries.
De lunchpauze is korter geworden, vooral in de stad, waar men vaak een broodje of een salade bij het kantoor eet. Jongeren koken graag gerechten uit andere landen, en steeds meer Fransen eten minder vlees. Het stokbrood wordt wel nog steeds elke dag in duizenden bakkerijen gekocht.
Le logement et la vie de famille
Wonen en gezinsleven
Au milieu du XXe siècle, beaucoup de Français vivaient encore dans des logements petits et mal équipés. Au recensement de 1954, à peine plus d'un logement sur deux avait l'eau courante, et un sur dix seulement disposait d'une douche ou d'une baignoire. Les toilettes se trouvaient souvent sur le palier ou au fond de la cour, et plusieurs générations vivaient sous le même toit.
Halverwege de twintigste eeuw woonden veel Fransen nog in kleine, slecht uitgeruste woningen. Bij de volkstelling van 1954 had maar iets meer dan de helft van de woningen stromend water, en slechts één op de tien had een douche of bad. De wc zat vaak op de overloop of achter op de binnenplaats, en meerdere generaties woonden onder één dak.
Les tâches ménagères prenaient beaucoup de temps et revenaient presque toujours aux femmes. On lavait le linge à la main, parfois au lavoir du village, il fallait allumer le poêle à charbon ou à bois, et préparer les repas pouvait occuper une bonne partie de la journée.
Het huishouden kostte veel tijd en kwam bijna altijd op de vrouwen neer. De was werd met de hand gedaan, soms bij het washuis van het dorp, de kolen- of houtkachel moest worden aangestoken, en koken kon een groot deel van de dag in beslag nemen.
Aujourd'hui, presque tous les logements ont le chauffage, une salle de bains et des toilettes. Le lave-linge, le réfrigérateur et le four à micro-ondes sont devenus banals, et plus d'un foyer sur deux possède un lave-vaisselle. Ces appareils font gagner des heures chaque semaine.
Nu hebben bijna alle woningen verwarming, een badkamer en een wc. De wasmachine, de koelkast en de magnetron zijn heel gewoon geworden, en meer dan de helft van de huishoudens heeft een vaatwasser. Die apparaten besparen elke week uren.
La famille aussi a changé. On a moins d'enfants, on se marie plus tard ou pas du tout, et les familles monoparentales ou recomposées sont fréquentes. Les hommes participent davantage aux tâches ménagères, même si les femmes en font encore la plus grande part. Plus d'un ménage sur trois ne compte qu'une seule personne, surtout dans les grandes villes.
Ook het gezin is veranderd. Men krijgt minder kinderen, trouwt later of helemaal niet, en eenoudergezinnen en samengestelde gezinnen komen vaak voor. Mannen doen meer in het huishouden, al doen vrouwen nog steeds het meeste. Meer dan een op de drie huishoudens bestaat uit één persoon, vooral in de grote steden.
Les loisirs et la culture
Vrije tijd en cultuur
Avant la télévision, on sortait beaucoup. On se retrouvait au café, on dansait au bal du 14 Juillet, on allait au cinéma du quartier le samedi soir, et le soir on écoutait la radio en famille. Après 1936, grâce aux billets de train à prix réduit, beaucoup d'ouvriers ont découvert la mer pour la première fois.
Vóór de televisie ging men veel uit. Men zag elkaar in het café, danste op het bal van 14 juli, ging op zaterdagavond naar de bioscoop in de buurt en luisterde 's avonds met het gezin naar de radio. Na 1936 zagen veel arbeiders dankzij goedkope treinkaartjes voor het eerst de zee.
Les enfants jouaient dehors, dans la rue ou dans la cour, aux billes, à la marelle ou au ballon. Peu d'entre eux pratiquaient un sport dans un club.
Kinderen speelden buiten, op straat of op de binnenplaats: ze knikkerden, hinkelden of voetbalden. Weinig kinderen sportten bij een club.
À partir des années 1960, la télévision a pris une place centrale dans les soirées, puis Internet et les smartphones ont tout bouleversé. Aujourd'hui, les Français passent une grande partie de leur temps libre devant des écrans : séries en streaming, réseaux sociaux, jeux vidéo.
Vanaf de jaren zestig werd de televisie het middelpunt van de avond, daarna zetten internet en smartphones alles op zijn kop. Nu brengen de Fransen een groot deel van hun vrije tijd door achter een scherm: series streamen, sociale media, videogames.
Les voyages se sont démocratisés, et partir en week-end à Lisbonne ou à Barcelone en avion n'a plus rien d'exceptionnel. Chaque été, les festivals attirent un large public, comme celui d'Avignon pour le théâtre ou les Vieilles Charrues pour la musique. Beaucoup de Français font du sport en club, vont à la salle ou courent simplement le dimanche matin.
Reizen is voor velen betaalbaar geworden, en een weekendje Lissabon of Barcelona met het vliegtuig is niets bijzonders meer. Elke zomer trekken festivals veel publiek, zoals het festival van Avignon voor theater of Les Vieilles Charrues voor muziek. Veel Fransen sporten bij een club, gaan naar de sportschool of lopen gewoon hard op zondagochtend.
Années 1960 : la télévision entre dans la plupart des foyers ; la couleur arrive en 1967.
Jaren zestig: de televisie komt in de meeste huishoudens; in 1967 komt er kleur bij.
1981 : fin du monopole de l'État sur la radio, les radios libres se multiplient.
1981: het staatsmonopolie op radio verdwijnt en vrije zenders schieten als paddenstoelen uit de grond.
Fin des années 1990 : Internet arrive dans les foyers et remplace peu à peu le Minitel.
Eind jaren negentig: internet komt in de huiskamer en verdringt geleidelijk de Minitel.
Années 2000 : le téléphone portable, puis le smartphone, devient un objet de tous les jours.
Jaren 2000: eerst de mobiele telefoon, daarna de smartphone, wordt een alledaags voorwerp.
2020 : avec les confinements, le télétravail et les achats en ligne deviennent courants.
2020: door de lockdowns worden thuiswerken en online winkelen gewoon.
Les transports et la mobilité
Vervoer en mobiliteit
Jusqu'aux années 1950, la plupart des Français allaient au travail à pied ou à vélo. Les grandes villes avaient des tramways, et Paris son métro depuis 1900, mais la voiture restait un luxe. La 4 CV de Renault et la 2 CV de Citroën, sorties juste après la guerre, ont commencé à la rendre accessible.
Tot in de jaren vijftig gingen de meeste Fransen te voet of op de fiets naar hun werk. De grote steden hadden trams en Parijs had sinds 1900 zijn metro, maar de auto bleef een luxe. De Renault 4CV en de Citroën 2CV, die vlak na de oorlog uitkwamen, maakten hem langzaam betaalbaar.
On habitait en général près de son travail, et beaucoup de gens passaient toute leur vie dans le même quartier ou le même village. Le train servait aux longs trajets, mais on voyageait peu.
Men woonde meestal dicht bij het werk, en veel mensen brachten hun hele leven door in dezelfde wijk of hetzelfde dorp. De trein was voor lange afstanden, maar men reisde weinig.
Aujourd'hui, la voiture est indispensable pour beaucoup de Français, surtout à la campagne et dans les zones périurbaines. Les autoroutes relient toutes les grandes villes. Depuis 1981, le TGV a changé les voyages en train : Paris n'est plus qu'à deux heures de Lyon et à un peu plus de trois heures de Marseille.
Nu is de auto voor veel Fransen onmisbaar, vooral op het platteland en in de randgemeenten rond de steden. Snelwegen verbinden alle grote steden. Sinds 1981 heeft de TGV het treinreizen veranderd: Parijs ligt nog maar twee uur van Lyon en iets meer dan drie uur van Marseille.
Dans les grandes villes, le métro, le tramway et le bus se sont modernisés, et plusieurs villes, comme Bordeaux ou Strasbourg, ont même fait revenir le tramway. Pour moins polluer, on se remet au vélo grâce aux pistes cyclables et aux vélos en libre-service, comme le Vélib' à Paris depuis 2007.
In de grote steden zijn metro, tram en bus gemoderniseerd, en verschillende steden, zoals Bordeaux en Straatsburg, hebben de tram zelfs teruggehaald. Om minder te vervuilen pakken mensen weer de fiets, dankzij fietspaden en deelfietsen zoals Vélib' in Parijs sinds 2007.
La communication et les relations sociales
Communicatie en sociale contacten
Autrefois, on se parlait surtout de vive voix. On passait chez les voisins sans prévenir, on se retrouvait au café ou sur la place du village. Pour joindre quelqu'un qui habitait loin, on écrivait une lettre, puis on attendait la réponse plusieurs jours.
Vroeger sprak men elkaar vooral rechtstreeks. Men liep onaangekondigd bij de buren binnen en zag elkaar in het café of op het dorpsplein. Wie iemand ver weg wilde bereiken, schreef een brief en wachtte daarna een aantal dagen op antwoord.
Le téléphone fixe est longtemps resté rare : au début des années 1970, la plupart des foyers n'en avaient pas, et il fallait parfois attendre des mois pour obtenir une ligne. On s'en servait peu, car les appels coûtaient cher. Entre voisins, en revanche, on s'entraidait beaucoup.
De vaste telefoon bleef lang zeldzaam: begin jaren zeventig hadden de meeste huishoudens er geen, en op een aansluiting moest je soms maanden wachten. Men belde weinig, want bellen was duur. Buren hielpen elkaar daarentegen veel.
Avec le numérique, la communication a complètement changé. Grâce au smartphone, on peut joindre n'importe qui à tout moment, par un appel, un SMS ou une messagerie comme WhatsApp. Les réseaux sociaux permettent de garder le contact avec des amis ou de la famille qui vivent loin.
Door de digitalisering is communicatie volledig veranderd. Met een smartphone bereik je iedereen op elk moment, via een gesprek, een sms of een berichtenapp als WhatsApp. Via sociale media houd je contact met vrienden of familie die ver weg wonen.
Mais être toujours connecté ne protège pas de la solitude. En ville, on connaît souvent mal ses voisins, et on passe plus de temps devant un écran qu'avec les autres. Les Français tiennent pourtant aux moments partagés : l'apéritif entre amis ou le long déjeuner du dimanche en famille.
Maar altijd online zijn beschermt niet tegen eenzaamheid. In de stad kent men zijn buren vaak nauwelijks en zit men meer achter een scherm dan bij andere mensen. Toch hechten de Fransen aan momenten samen: het aperitief met vrienden of de lange zondagse lunch met de familie.
Conclusion
Conclusie
En un siècle, les Français ont gagné du temps libre, du confort et de nouveaux moyens de communiquer. La vie va plus vite, on consomme autrement, et les rôles dans la famille ne sont plus les mêmes.
In een eeuw hebben de Fransen vrije tijd, comfort en nieuwe manieren van communiceren gewonnen. Het leven gaat sneller, men consumeert anders en de rollen in het gezin zijn niet meer dezelfde.
Certaines habitudes résistent pourtant : on achète toujours sa baguette chez le boulanger, on prend encore le temps de déjeuner à table, et en août, une bonne partie du pays part en vacances. Les villes se vident alors, et beaucoup de petits commerces affichent « fermeture annuelle ».
Toch houden sommige gewoonten stand: het stokbrood koopt men nog altijd bij de bakker, men neemt nog de tijd om aan tafel te lunchen, en in augustus gaat een groot deel van het land op vakantie. De steden lopen dan leeg, en veel kleine winkels hangen een bordje ‘jaarlijkse sluiting’ op.
In de gratis app hoor je de tekst voorgelezen en tik je op een woord om te zien wat het betekent.