
Édith Piaf : la voix de la France
Édith Piaf: de stem van Frankrijk
Belangrijke woorden
- voixstem
- passionpassie
- résilienceveerkracht
- authenticitéauthenticiteit
- cécitéblindheid
- répertoirerepertoire
- cabaretcabaret
- surnombijnaam
- marque de fabriquehandelsmerk
- dédicacededicatie
- balladeballade
- obsédantobsessief
Alle 29 woorden
- mélancoliquemelancholisch
- hymnehymne
- intensitéintensiteit
- tragiquetragisch
- émouvantontroerend
- icôneicoon
- inoubliableonvergetelijk
- mentormentor
- répertoire internationalinternationaal repertoire
- intensité émotionnelleemotionele intensiteit
- dépendanceverslaving
- succèssucces
- émotionemotie
- légendelegende
- destinlot
- immortelleonsterfelijk
- authenticité artistiqueartistieke authenticiteit
Édith Piaf, de son vrai nom Édith Giovanna Gassion, est née à Paris le 19 décembre 1915. Des décennies après sa mort, en 1963, elle reste l'une des chanteuses françaises les plus connues au monde, et pour beaucoup d'étrangers, sa voix est celle de la France.
Édith Piaf, geboren als Édith Giovanna Gassion, kwam op 19 december 1915 in Parijs ter wereld. Tientallen jaren na haar dood in 1963 is ze nog altijd een van de bekendste Franse zangeressen ter wereld, en voor veel buitenlanders is haar stem de stem van Frankrijk.
Elle mesurait à peine un mètre quarante-sept, mais sa voix remplissait les plus grandes salles. Sa vie, faite de misère, de gloire et de drames, ressemble à l'une de ses chansons.
Ze was nauwelijks 1,47 meter lang, maar haar stem vulde de grootste zalen. Haar leven, vol armoede, roem en drama, lijkt op een van haar chansons.
Une enfance difficile
Een moeilijke jeugd
Édith a grandi dans la misère du Paris populaire. La légende veut qu'elle soit née sur un trottoir de la rue de Belleville ; en réalité, elle a vu le jour à l'hôpital Tenon, tout près de là. Sa mère, Annetta Maillard, chantait dans les rues et les cafés, et son père, Louis Gassion, était contorsionniste. Sa mère l'a vite abandonnée, et c'est sa grand-mère paternelle qui l'a élevée pendant plusieurs années, à Bernay, en Normandie, dans la maison close qu'elle tenait.
Édith groeide op in de armoede van het volkse Parijs. Volgens de legende werd ze geboren op een stoep in de Rue de Belleville; in werkelijkheid kwam ze ter wereld in het Tenon-ziekenhuis, vlak in de buurt. Haar moeder, Annetta Maillard, zong op straat en in cafés, en haar vader, Louis Gassion, was slangenmens. Haar moeder liet haar al snel in de steek, en het was haar grootmoeder van vaderskant die haar een aantal jaren opvoedde in Bernay, in Normandië, in het bordeel dat ze dreef.
Son enfance a été marquée par la pauvreté et la maladie. Entre trois et sept ans, elle aurait presque perdu la vue ; selon la légende, elle a guéri après un pèlerinage à Lisieux, auprès de sainte Thérèse. Ensuite, elle a suivi son père sur les routes et chantait pendant ses numéros de rue. À quinze ans, elle l'a quitté et a commencé à chanter seule dans les rues de Paris pour quelques pièces.
Haar jeugd stond in het teken van armoede en ziekte. Tussen haar derde en zevende zou ze bijna blind zijn geweest; volgens de legende genas ze na een bedevaart naar de heilige Theresia in Lisieux. Later trok ze met haar vader rond en zong ze terwijl hij op straat zijn kunsten vertoonde. Op haar vijftiende verliet ze hem en begon ze in haar eentje op straat in Parijs te zingen, voor een paar muntjes.
La découverte et les débuts
De ontdekking en de eerste optredens
En 1935, à vingt ans, Édith chantait au coin d'une rue, près des Champs-Élysées, quand Louis Leplée l'a remarquée. Il dirigeait Le Gerny's, un cabaret chic du quartier, et lui a aussitôt proposé d'y chanter. C'est lui qui l'a surnommée « la Môme Piaf » : elle ne mesurait qu'un mètre quarante-sept, et en argot parisien, un « piaf » est un moineau.
In 1935, toen ze twintig was, zong Édith op een straathoek bij de Champs-Élysées toen Louis Leplée haar opmerkte. Hij runde Le Gerny's, een chic cabaret in de buurt, en bood haar meteen aan daar op te treden. Hij gaf haar ook de bijnaam ‘la Môme Piaf’: ze was maar 1,47 meter lang, en in de Parijse straattaal is een ‘piaf’ een mus.
Elle a débuté au Gerny's à l'automne 1935, dans une petite robe noire toute simple, qui allait devenir sa marque. Le public parisien a tout de suite été conquis par cette voix brute et puissante. Mais en avril 1936, Leplée a été assassiné chez lui. La police a interrogé la jeune chanteuse, et l'affaire a fait la une des journaux, au point de menacer sa carrière naissante.
In de herfst van 1935 maakte ze haar debuut in Le Gerny's, in een eenvoudig zwart jurkje dat haar handelsmerk zou worden. Het Parijse publiek was meteen gewonnen voor die rauwe, krachtige stem. Maar in april 1936 werd Leplée in zijn woning vermoord. De politie verhoorde de jonge zangeres, en de zaak haalde de voorpagina's, zodat haar prille carrière op het spel stond.
L'ascension vers la gloire
De weg naar de roem
C'est le parolier Raymond Asso qui l'a remise sur pied. Devenu son mentor et son amant, il lui a appris à se tenir en scène, a choisi son répertoire et a écrit pour elle des chansons comme « Mon légionnaire ». En 1937, elle est passée à l'ABC, un grand music-hall parisien, sous un nouveau nom : Édith Piaf.
Het was tekstschrijver Raymond Asso die haar er weer bovenop hielp. Hij werd haar mentor en minnaar, leerde haar hoe ze zich op het podium moest bewegen, koos haar repertoire en schreef liedjes voor haar zoals ‘Mon légionnaire’. In 1937 trad ze op in de ABC, een grote Parijse music hall, onder een nieuwe naam: Édith Piaf.
Pendant l'Occupation allemande, Piaf a continué à chanter dans les cabarets et les music-halls de Paris, et sa popularité n'a cessé de grandir. Après la Libération, elle est devenue une vraie vedette et partait de plus en plus souvent en tournée, en France comme à l'étranger.
Tijdens de Duitse bezetting bleef Piaf zingen in de cabarets en music halls van Parijs, en haar populariteit bleef groeien. Na de bevrijding werd ze een echte ster en ging ze steeds vaker op tournee, in Frankrijk en in het buitenland.
Les années 1950 ont été le sommet de sa carrière. Elle a triomphé à l'Olympia, le music-hall le plus célèbre de Paris, et a conquis l'Amérique : en 1956, elle a chanté au Carnegie Hall, à New York. Elle travaillait avec les meilleurs auteurs et compositeurs de l'époque, comme Marguerite Monnot, qui a écrit la musique de plusieurs de ses grands succès.
De jaren vijftig waren het hoogtepunt van haar carrière. Ze vierde triomfen in het Olympia, de beroemdste music hall van Parijs, en veroverde Amerika: in 1956 zong ze in Carnegie Hall in New York. Ze werkte met de beste tekstschrijvers en componisten van haar tijd, zoals Marguerite Monnot, die de muziek schreef voor meerdere van haar grootste hits.
Des chansons de légende
Legendarische chansons
« La Vie en rose » (1947) est sans doute sa chanson la plus célèbre. Piaf en a écrit elle-même les paroles, sur une musique de Louiguy. Dans le monde entier, elle évoque l'amour à la française, et d'innombrables artistes l'ont reprise, de Louis Armstrong à Grace Jones.
‘La Vie en rose’ (1947) is waarschijnlijk haar beroemdste chanson. Piaf schreef de tekst zelf, op muziek van Louiguy. Over de hele wereld staat het lied voor liefde op zijn Frans, en talloze artiesten hebben het gecoverd, van Louis Armstrong tot Grace Jones.
« Non, je ne regrette rien » (1960) a été composée par Charles Dumont sur des paroles de Michel Vaucaire. Piaf l'a chantée à l'Olympia à partir de la fin de 1960, alors qu'elle était déjà très malade. On y voit souvent un résumé de sa vie : malgré les épreuves, elle refusait de regarder en arrière.
‘Non, je ne regrette rien’ (1960) werd gecomponeerd door Charles Dumont op een tekst van Michel Vaucaire. Piaf zong het vanaf eind 1960 in het Olympia, toen ze al ernstig ziek was. Vaak wordt het gezien als een samenvatting van haar leven: wat ze ook had meegemaakt, ze weigerde achterom te kijken.
Parmi ses autres succès, il y a « L'Hymne à l'amour » (1950), écrit pour Marcel Cerdan, le grand amour de sa vie, « Padam, padam » (1951), l'histoire d'un air qui ne la quitte plus et lui rappelle ses amours passées, et « Milord » (1959), où une fille du port tente de consoler un riche voyageur anglais. Dans chacune, on reconnaît tout de suite sa voix et son intensité.
Tot haar andere hits behoren ‘L'Hymne à l'amour’ (1950), geschreven voor Marcel Cerdan, de grote liefde van haar leven, ‘Padam, padam’ (1951), over een melodie die haar niet meer loslaat en haar aan vroegere liefdes herinnert, en ‘Milord’ (1959), waarin een havenmeisje een rijke Engelse reiziger probeert te troosten. In elk van deze liedjes herken je meteen haar stem en haar intensiteit.
La Vie en rose (1947) : sa chanson la plus connue, devenue un classique dans le monde entier.
La Vie en rose (1947): haar bekendste chanson, nu wereldwijd een klassieker.
L'Hymne à l'amour (1950) : une déclaration d'amour à Marcel Cerdan, devenue un chant de deuil après sa mort.
L'Hymne à l'amour (1950): een liefdesverklaring aan Marcel Cerdan die na zijn dood een rouwlied werd.
Milord (1959) : une fille du port console un riche voyageur, sur des paroles de Georges Moustaki.
Milord (1959): een havenmeisje troost een rijke reiziger, op een tekst van Georges Moustaki.
Non, je ne regrette rien (1960) : une chanson de courage, souvent vue comme son testament.
Non, je ne regrette rien (1960): een lied over moed, vaak gezien als haar testament.
La Foule (1957) : l'adaptation d'une valse de l'Argentin Ángel Cabral, sur un amour trouvé puis perdu dans la foule.
La Foule (1957): bewerking van een wals van de Argentijn Ángel Cabral, over een liefde die in de menigte gevonden en weer verloren wordt.
Des amours tumultueuses
Stormachtige liefdes
Sa vie amoureuse a été aussi intense et dramatique que ses chansons. Elle a eu de nombreux amants, souvent plus jeunes qu'elle. Mais son grand amour a été le boxeur Marcel Cerdan, champion du monde des poids moyens en 1948. Leur liaison passionnée, que la presse suivait de près, a duré de 1948 à 1949. Cerdan, lui, était marié et père de famille.
Haar liefdesleven was even heftig en dramatisch als haar chansons. Ze had veel minnaars, vaak jonger dan zijzelf. Maar de grote liefde van haar leven was bokser Marcel Cerdan, in 1948 wereldkampioen bij de middengewichten. Hun hartstochtelijke verhouding, die door de pers op de voet werd gevolgd, duurde van 1948 tot 1949. Cerdan zelf was getrouwd en had kinderen.
En octobre 1949, l'avion qui emmenait Cerdan à New York, où il devait la retrouver, s'est écrasé aux Açores. Piaf ne s'en est jamais vraiment remise. Le soir même, elle a tenu à chanter et a dédié son tour de chant à Cerdan. Depuis, « L'Hymne à l'amour » reste associé à son nom.
In oktober 1949 stortte het vliegtuig dat Cerdan naar New York bracht, waar hij haar zou ontmoeten, neer op de Azoren. Piaf is er nooit echt overheen gekomen. Diezelfde avond stond ze erop te zingen en droeg ze haar optreden op aan Cerdan. Sindsdien is ‘L'Hymne à l'amour’ met zijn naam verbonden.
Elle a aussi aimé Yves Montand, qu'elle a aidé à se lancer en 1944, et Georges Moustaki, de dix-neuf ans son cadet. En 1952, elle a épousé le chanteur Jacques Pills, mais leur mariage n'a duré que quelques années. En 1962, elle s'est mariée avec Théo Sarapo, un jeune chanteur d'origine grecque, de vingt ans plus jeune qu'elle, qui est resté à ses côtés jusqu'à la fin.
Ze hield ook van Yves Montand, die ze in 1944 hielp doorbreken, en van Georges Moustaki, die negentien jaar jonger was. In 1952 trouwde ze met zanger Jacques Pills, maar het huwelijk hield maar een paar jaar stand. In 1962 trouwde ze met Théo Sarapo, een jonge zanger van Griekse afkomst die twintig jaar jonger was dan zij en tot het einde aan haar zijde bleef.
Piaf savait aussi repérer les talents. Elle a soutenu de jeunes artistes qui sont devenus célèbres, comme Charles Aznavour, qui a été un temps son secrétaire et son chauffeur, ou les Compagnons de la chanson, avec qui elle a enregistré « Les Trois Cloches » en 1946.
Piaf had ook een neus voor talent. Ze steunde jonge artiesten die later beroemd werden, zoals Charles Aznavour, die een tijdlang haar secretaris en chauffeur was, en de Compagnons de la chanson, met wie ze in 1946 ‘Les Trois Cloches’ opnam.
Le déclin et la légende
Verval en legende
Dans les années 1950, sa santé s'est fortement dégradée. Après un grave accident de voiture en 1951, on lui a donné de la morphine pour calmer ses douleurs, et elle en est devenue dépendante. Elle souffrait aussi de polyarthrite rhumatoïde et buvait beaucoup.
In de jaren vijftig ging haar gezondheid hard achteruit. Na een zwaar auto-ongeluk in 1951 kreeg ze morfine tegen de pijn, en ze raakte eraan verslaafd. Ze leed ook aan reumatoïde artritis en dronk veel.
Elle a eu d'autres accidents et a souvent été hospitalisée, mais elle continuait de monter sur scène, même quand elle tenait à peine debout. Ses concerts de 1961 à l'Olympia sont restés célèbres : ils ont sauvé la salle de Bruno Coquatrix de la faillite. En septembre 1962, elle a même chanté sur la tour Eiffel.
Ze kreeg nog meer ongelukken en lag vaak in het ziekenhuis, maar ze bleef optreden, zelfs als ze nauwelijks op haar benen kon staan. Haar concerten in het Olympia in 1961 werden beroemd: ze redden de zaal van Bruno Coquatrix van het faillissement. In september 1962 zong ze zelfs op de Eiffeltoren.
Édith Piaf est morte le 10 octobre 1963 près de Grasse, dans le sud de la France, à seulement quarante-sept ans. Son corps a été ramené discrètement à Paris, et sa mort n'a été annoncée que le lendemain. Le 14 octobre, des dizaines de milliers de personnes ont suivi son cercueil jusqu'au cimetière du Père-Lachaise. L'Église a refusé de lui accorder une messe à cause de sa vie privée, mais un prêtre est tout de même venu bénir sa tombe.
Édith Piaf stierf op 10 oktober 1963 bij Grasse, in Zuid-Frankrijk, op slechts zevenenveertigjarige leeftijd. Haar lichaam werd in stilte naar Parijs teruggebracht, en haar dood werd pas de volgende dag bekendgemaakt. Op 14 oktober volgden tienduizenden mensen haar kist naar de begraafplaats Père-Lachaise. De Kerk weigerde haar een uitvaartmis vanwege haar privéleven, maar een priester kwam toch haar graf zegenen.
Son ami le poète Jean Cocteau est mort le 11 octobre, le jour même où l'on a annoncé sa disparition. Cette coïncidence a encore renforcé la légende de la chanteuse.
Haar vriend, de dichter Jean Cocteau, stierf op 11 oktober, precies de dag waarop haar dood bekend werd gemaakt. Dit toeval versterkte de legende van de zangeres nog meer.
L'héritage
Haar nalatenschap
Plus de soixante ans après sa mort, Piaf reste une figure majeure de la culture française. On l'écoute dans le monde entier, ses disques se sont vendus par millions, et des artistes de tous les styles reprennent encore ses chansons.
Meer dan zestig jaar na haar dood is Piaf nog altijd een belangrijke figuur in de Franse cultuur. Over de hele wereld wordt naar haar geluisterd, ze heeft miljoenen platen verkocht, en artiesten uit alle genres coveren nog steeds haar liedjes.
Son influence dépasse la musique. Pour beaucoup, elle incarne une certaine idée de la chanson française : sincère, passionnée, sans compromis. Sa voix vibrante, sa présence en scène et sa façon de vivre chaque mot ont marqué des générations d'artistes.
Haar invloed reikt verder dan de muziek. Voor velen belichaamt ze een bepaald beeld van het Franse chanson: oprecht, hartstochtelijk, zonder compromissen. Haar trillende stem, haar podiumpresentie en de manier waarop ze elk woord beleefde, hebben generaties artiesten beïnvloed.
Sa vie a inspiré de nombreux livres, films, pièces et spectacles musicaux. Dans « La Môme » (2007), d'Olivier Dahan, Marion Cotillard joue Piaf, un rôle qui lui a valu l'Oscar de la meilleure actrice. En France et ailleurs, des rues et des places portent son nom, et un petit musée lui est consacré à Paris.
Haar leven inspireerde talloze boeken, films, toneelstukken en musicals. In ‘La Môme’ (2007) van Olivier Dahan speelt Marion Cotillard Piaf, een rol die haar de Oscar voor beste actrice opleverde. In Frankrijk en elders zijn straten en pleinen naar haar vernoemd, en in Parijs is er een klein museum aan haar gewijd.
Pour qui apprend le français, ses chansons sont une belle porte d'entrée dans la langue. Les paroles sont souvent simples, la diction de Piaf est très nette, et on y retrouve les grands thèmes de toujours : l'amour, la perte, l'espoir.
Wie Frans leert, vindt in haar chansons een mooie ingang tot de taal. De teksten zijn vaak eenvoudig, Piaf articuleert heel duidelijk, en ze gaan over de grote tijdloze thema's: liefde, verlies en hoop.
Conclusion
Tot slot
On l'appelle encore « la voix de la France ». Son talent et sa vie hors du commun ont fait d'elle une légende, et ses chansons touchent aujourd'hui des millions de personnes, bien au-delà des frontières françaises.
Ze wordt nog altijd ‘de stem van Frankrijk’ genoemd. Haar talent en haar bijzondere leven maakten haar tot een legende, en vandaag raken haar chansons miljoenen mensen, ver buiten de Franse grenzen.
Partie des rues de Belleville, elle a fini sur les plus grandes scènes du monde. Sa vie n'a jamais été paisible, mais elle a tout donné à la chanson, et sa voix résonne encore aujourd'hui.
Ze begon in de straten van Belleville en eindigde op de grootste podia ter wereld. Haar leven was nooit rustig, maar ze gaf alles aan het chanson, en haar stem klinkt nog steeds door.
In de gratis app hoor je de tekst voorgelezen en tik je op een woord om te zien wat het betekent.